Con số gần 353 nghìn tỷ USD nghe như một hồi chuông lớn về nợ toàn cầu. Nhưng nếu bóc tách, câu chuyện nổi bật nhất không phải là một cú sốc tài chính bất ngờ, mà là việc các chính phủ tiếp tục vay nhiều — trong đó Mỹ đóng vai trò rất lớn ^[1][3].

Điểm thứ hai cũng quan trọng không kém: nhà đầu tư không đồng loạt rời bỏ trái phiếu Kho bạc Mỹ. Tín hiệu chính xác hơn là một số người mua quốc tế đang mở rộng danh mục trái phiếu chính phủ ra ngoài Mỹ. Theo dữ liệu của Viện Tài chính Quốc tế, hay IIF, nhu cầu với trái phiếu chính phủ Nhật Bản và châu Âu tăng lên, trong khi nhu cầu với U.S. Treasuries nhìn chung vẫn ổn định từ đầu năm ^[3].

Chuyện gì đã xảy ra?

Báo cáo Global Debt Monitor hằng quý của IIF cho biết nợ toàn cầu đã tăng lên gần 353 nghìn tỷ USD vào cuối tháng 3/2026 ^[3]. Một báo cáo về dữ liệu này cho biết tổng vay nợ trên toàn cầu tăng khoảng 4,4 nghìn tỷ USD chỉ trong quý I/2026 ^[2].

Đây không được mô tả như một biến cố đơn lẻ. Các nguồn tin về báo cáo IIF cho thấy động lực rõ nhất là vay nợ chính phủ tiếp diễn, với Mỹ là một nhân tố trung tâm ^[1][2]. Một tóm tắt khác về báo cáo cũng ghi nhận nợ doanh nghiệp tại Trung Quốc tăng mạnh, cho thấy đà phình nợ không chỉ nằm ở một nước hay một khu vực vay vốn duy nhất ^[7].

Vì sao nợ toàn cầu vẫn tăng?

Lý do trực tiếp khá dễ hiểu: các chính phủ vẫn phát hành lượng nợ lớn, và Mỹ là một trong những bên góp phần đáng kể vào mức tăng này ^[1]. Khi những con nợ lớn tiếp tục chi tiêu vượt thu, vay mới và xử lý các nghĩa vụ nợ hiện có, tổng khối nợ toàn cầu có thể tiếp tục đi lên ngay cả khi không có một cuộc khủng hoảng tài chính mới.

Các bài viết dựa trên dữ liệu IIF nhấn mạnh nhiều hơn đến vay nợ khu vực công, thay vì một làn sóng tín dụng tư nhân trên diện rộng. Theo các nguồn này, vay nợ của chính phủ Mỹ dẫn dắt đà tăng, trong khi tổng nợ toàn cầu tiếp tục tăng trong quý đầu năm ^[1][2]. Một số bài viết cũng đặt áp lực nợ trong bối cảnh vay nợ chính phủ và yếu tố địa chính trị ^[4].

Điều này quan trọng vì nợ chính phủ là nền móng của thị trường trái phiếu toàn cầu. Khi các nhà phát hành lớn vay thêm, người mua trái phiếu phải cân nhắc liệu mức lợi suất và rủi ro có còn đủ hấp dẫn để hấp thụ thêm nguồn cung hay không.

Vì sao nhà đầu tư nhìn ra ngoài trái phiếu Mỹ?

Nên hiểu đây là câu chuyện tái cân bằng, không phải bán tháo. IIF ghi nhận nhu cầu quốc tế mạnh hơn đối với trái phiếu chính phủ Nhật Bản và châu Âu, trái ngược với nhu cầu nhìn chung ổn định đối với trái phiếu Kho bạc Mỹ từ đầu năm ^[3]. Theo thông tin dựa trên Reuters, Emre Tiftik, Giám đốc phụ trách thị trường toàn cầu và chính sách của IIF, cho rằng mô hình này cho thấy một số nỗ lực của nhà đầu tư quốc tế nhằm đa dạng hóa ra khỏi U.S. Treasuries ^[5].

Có ba lực đẩy chính phía sau xu hướng này.

1. Mỹ vay nhiều hơn, nguồn cung Treasury lớn hơn

Nếu vay nợ của chính phủ Mỹ là một động lực lớn của tăng trưởng nợ toàn cầu, thị trường phải hấp thụ thêm lượng phát hành trái phiếu Kho bạc Mỹ ^[1][2]. Điều đó không tự động đồng nghĩa với nhu cầu yếu đi. Nhưng nó có thể khiến người mua thận trọng hơn về tỷ trọng tài sản Mỹ trong danh mục trái phiếu chính phủ.

2. Đa dạng hóa để bớt phụ thuộc vào một thị trường

Dữ liệu IIF cho thấy nhu cầu đang mạnh lên ngoài Mỹ, đặc biệt ở trái phiếu chính phủ Nhật Bản và châu Âu ^[3]. Với các nhà quản lý dự trữ, công ty bảo hiểm, quỹ hưu trí và nhà đầu tư trái phiếu toàn cầu, việc tăng thêm tài sản ngoài U.S. Treasuries giúp giảm mức độ tập trung vào một nhà phát hành chủ quyền duy nhất.

3. Lo ngại tài khóa và địa chính trị làm thay đổi cách nhìn về tài sản an toàn

Một số bài viết về báo cáo IIF nhắc đến vay nợ chính phủ và địa chính trị như một phần của bối cảnh gây áp lực lên nợ toàn cầu ^[4]. Riêng J.P. Morgan cũng từng lưu ý rằng lo ngại về nợ chính phủ gia tăng đang gây sức ép lên các tài sản trú ẩn an toàn truyền thống, trong khi nhà đầu tư đánh giá lại nơi rủi ro có thể xuất hiện tiếp theo ^[8].

Điều này không có nghĩa trái phiếu Nhật Bản hay châu Âu đã thay thế trái phiếu Kho bạc Mỹ như tài sản an toàn mặc định. Ý nghĩa thực tế hơn là giả định cũ — rằng nhà đầu tư sẽ luôn sẵn sàng tăng thêm tiếp xúc với nợ Mỹ — đang bị kiểm tra ở vùng biên.

Vì sao trái phiếu Nhật Bản và châu Âu hưởng lợi?

Các dữ liệu được nêu không chứng minh một nguyên nhân duy nhất khiến trái phiếu chính phủ Nhật Bản và châu Âu hút thêm nhu cầu. Nhưng chúng cho thấy đây là hai nhóm tài sản được nhắc đến nhiều nhất trong xu hướng đa dạng hóa: nhu cầu quốc tế với các trái phiếu này mạnh lên, trong khi nhu cầu với U.S. Treasuries nhìn chung ổn định ^[3].

Nói cách khác, nhà đầu tư có vẻ đang mở rộng bản đồ trái phiếu chính phủ, chứ không đưa ra lựa chọn được ăn cả, ngã về không. Các bài viết về dữ liệu IIF mô tả nhu cầu tăng thêm đang nghiêng nhiều hơn về trái phiếu Nhật Bản và châu Âu, trong lúc vay nợ của Mỹ tiếp tục đóng góp lớn vào đà tăng của nợ toàn cầu ^[2][3].

Điểm cần nhấn mạnh: đây chưa phải là cuộc rời bỏ trái phiếu Mỹ

Cách đọc thận trọng nhất không phải là nhà đầu tư đang bán tháo U.S. Treasuries. Cách đọc hợp lý hơn là nhà đầu tư không muốn chỉ đặt trọng tâm vào Mỹ. Theo thông tin về báo cáo IIF, nhu cầu với trái phiếu Kho bạc Mỹ nhìn chung vẫn ổn định, ngay cả khi nhu cầu với trái phiếu chính phủ Nhật Bản và châu Âu cải thiện ^[3].

Sự khác biệt này rất lớn. Một cuộc tháo chạy thật sự khỏi trái phiếu Mỹ sẽ hàm ý mất niềm tin trên diện rộng và có tính khẩn cấp. Những bằng chứng hiện có chỉ cho thấy một quá trình đa dạng hóa dần dần của nhà đầu tư quốc tế ^[5].

Cần theo dõi gì tiếp theo?

Ba chỉ dấu sẽ cho thấy liệu đây có trở thành một dịch chuyển lớn hơn của thị trường hay không:

• Vay nợ của chính phủ Mỹ: Nếu Mỹ tiếp tục dẫn dắt đà tăng nợ toàn cầu, nguồn cung trái phiếu Kho bạc Mỹ sẽ còn là mối quan tâm trung tâm của người mua trái phiếu ^[1][2].
• Tương quan nhu cầu: Điều quan trọng không chỉ là nhu cầu với U.S. Treasuries đứng riêng lẻ, mà là so sánh nhu cầu đó với nhu cầu dành cho trái phiếu chính phủ Nhật Bản và châu Âu ^[3].
• Tốc độ tăng tổng nợ: Nợ toàn cầu đã lên gần 353 nghìn tỷ USD vào cuối tháng 3/2026; nếu các quý tiếp theo tiếp tục ghi nhận mức tăng lớn, câu hỏi ai sẽ tài trợ cho lượng nợ đó sẽ càng được chú ý ^[2][3].

Tóm lại, kỷ lục nợ toàn cầu lần này chủ yếu phản ánh vay nợ tiếp diễn, đặc biệt từ khu vực chính phủ và nhất là Mỹ. Phản ứng của nhà đầu tư không phải là quay lưng với trái phiếu Kho bạc Mỹ, mà là mở rộng danh mục trái phiếu chính phủ sang nhiều thị trường hơn, trong đó Nhật Bản và châu Âu đang được chú ý hơn ^[1][3][5].