Nhìn qua, Apple không giống một công ty đang gặp vấn đề. Trong quý kết thúc tháng 3, hãng báo doanh thu 95,4 tỷ USD, tăng 5% so với cùng kỳ năm trước; lợi nhuận pha loãng trên mỗi cổ phiếu đạt 1,65 USD, tăng 8% và là kỷ lục cho một quý tháng 3 [20]. Mảng Dịch vụ cũng lập kỷ lục doanh thu mới, tăng 12% so với năm trước [
20].
Vậy vì sao CEO Tim Cook vẫn cảnh báo về khoản chi phí thuế quan khoảng 900 triệu USD? Câu trả lời nằm ở một điểm dễ bị bỏ qua: ông không nói về quý vừa qua, mà nói về quý kế tiếp — quý kết thúc vào tháng 6 — và về phần chi phí có thể ăn vào biên lợi nhuận dù doanh số vẫn tăng [17][
28].
Cảnh báo không mâu thuẫn với quý kinh doanh mạnh
Apple cho biết tác động của thuế quan trong quý tháng 3 còn hạn chế, nhờ công ty tối ưu chuỗi cung ứng và lượng hàng tồn kho [20][
28]. Nói cách khác, Apple đã có cách xoay xở trong ngắn hạn.
Nhưng quý tháng 6 lại là câu chuyện khác. Apple nói chưa thể ước tính chính xác tác động của thuế quan, vì các quyết định chính sách có thể thay đổi trước khi quý kết thúc [17][
28]. Trong kịch bản các mức thuế, chính sách và cách áp dụng trên toàn cầu giữ nguyên cho phần còn lại của quý, đồng thời không có thuế mới, Apple ước tính chi phí sẽ tăng thêm khoảng 900 triệu USD [
17].
Điều quan trọng là Apple cũng nhấn mạnh con số này không nên được dùng để dự phóng cho các quý sau, bởi thuế suất và môi trường chính sách có thể thay đổi [17]. Đây là một cảnh báo có điều kiện, không phải một công thức cố định.
900 triệu USD đáng chú ý vì nó đụng vào biên lợi nhuận
Với một công ty có doanh thu hàng chục tỷ USD mỗi quý, 900 triệu USD có thể không làm Apple “chao đảo”. Nhưng với nhà đầu tư, con số này quan trọng vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến biên lợi nhuận.
Apple dự báo biên lợi nhuận gộp trong quý tháng 6 ở mức 45,5% đến 46,5%, và khoảng dự báo đó đã bao gồm tác động ước tính của 900 triệu USD chi phí liên quan đến thuế quan [17]. Nói đơn giản, vấn đề không phải là Apple đột ngột bán ít iPhone hay dịch vụ hơn. Vấn đề là mỗi đồng doanh thu có thể phải gánh thêm chi phí nhập khẩu, logistics hoặc điều chỉnh chuỗi cung ứng.
Apple vẫn kỳ vọng tổng doanh thu quý tháng 6 tăng ở mức một chữ số thấp đến trung bình so với cùng kỳ năm trước, nhưng đồng thời đã đưa cú sốc thuế quan vào dự báo biên lợi nhuận [17]. Đó là lý do cảnh báo của Tim Cook được thị trường chú ý: tăng trưởng doanh thu và áp lực lợi nhuận có thể xảy ra cùng lúc.
Chuỗi cung ứng giúp Apple giảm sốc, nhưng không thể loại bỏ rủi ro
Apple có một lợi thế lớn: chuỗi cung ứng toàn cầu rất rộng và có khả năng điều chỉnh. Theo RTHK, Tim Cook nói ông kỳ vọng phần lớn iPhone bán tại Mỹ sẽ có quốc gia xuất xứ là Ấn Độ; đồng thời, ở thời điểm đó, sản phẩm Apple đang được miễn khỏi các mức thuế đối ứng nặng nhất [10].
The Register cũng cho biết Apple đã dịch chuyển một phần chuỗi cung ứng sang Ấn Độ và Việt Nam, nhưng công ty vẫn không thể dự báo chắc chắn chính sách thuế sẽ tác động thế nào đến hoạt động kinh doanh [25].
Điều này cho thấy giới hạn của mọi chiến lược phòng vệ. Quản lý tồn kho và thay đổi nguồn cung có thể giúp giảm tác động trong một quý [20][
28]. Nhưng nếu chính sách thương mại thay đổi, mức thuế tăng, phạm vi áp dụng khác đi hoặc thời hạn miễn trừ kết thúc, bài toán chi phí của Apple cũng thay đổi theo [
17][
25].
Vì sao nhà đầu tư vẫn phản ứng thận trọng?
Cảnh báo thuế quan xuất hiện trong bối cảnh thị trường đã có vài điểm lo. Business Standard đưa tin sau báo cáo kết quả, nhà đầu tư vẫn lo ngại về chi phí thuế quan tăng và doanh thu tại Trung Quốc yếu hơn kỳ vọng; cổ phiếu Apple có lúc giảm tới 4,2% trong giao dịch ngoài giờ [12].
Với Phố Wall, câu hỏi không chỉ là “quý vừa rồi Apple có tốt không?”. Câu hỏi lớn hơn là: nếu chi phí địa chính trị tăng, chuỗi cung ứng phải tái bố trí và thị trường Trung Quốc tiếp tục gây áp lực, phần lợi nhuận còn lại sẽ ra sao [12].
Kết luận: Quý đã qua mạnh, nhưng triển vọng chi phí mong manh hơn
Tim Cook không cảnh báo vì Apple vừa có một quý yếu. Ngược lại, số liệu quý tháng 3 cho thấy công ty vẫn vận hành tốt: doanh thu tăng, EPS lập kỷ lục cho quý tháng 3 và mảng Dịch vụ tiếp tục lập đỉnh [20].
Nhưng kết quả đã qua không đảm bảo các quý tới sẽ có cùng mức sinh lời. Ước tính 900 triệu USD chi phí thuế quan cho quý tháng 6 của Apple chỉ đúng trong điều kiện các quy tắc thuế hiện hành không đổi và không có thuế mới; công ty cũng nói rõ không nên lấy con số đó để suy ra các quý sau [17].
Bài học chính là: sức mạnh vận hành và áp lực chính sách có thể cùng tồn tại. Apple vẫn tăng trưởng, nhưng thuế quan, dịch chuyển chuỗi cung ứng và rủi ro theo khu vực đang khiến bài toán chi phí của hãng khó đoán hơn [12][
17][
25].




