Trường hợp Kin A qua eo biển Hormuz nên được đọc như một chỉ báo hẹp: tuyến dầu chưa bị phong tỏa tuyệt đối, nhưng cũng không vận hành bình thường. Kpler, được AFP dẫn lại, cho biết lưu lượng tàu chở dầu qua Hormuz giảm khoảng 90% so với tuần trước nhưng “không hoàn toàn dừng lại”; Rudaw đồng thời ghi nhận vẫn có 111 tàu đi qua trong giai đoạn chiến sự, gồm 40 tàu chở dầu ^[1][4].

Điều Kin A thực sự cho thấy

Một chuyến tanker đi qua có giá trị vì nó bác bỏ kịch bản cực đoan rằng mọi dòng dầu đã bị chặn ngay lập tức. Nhưng nó không đủ để kết luận tuyến vận tải đã an toàn hay trở lại trạng thái thời bình.

Điểm chính là mức độ suy giảm. Eo biển Hormuz là tuyến qua đó khoảng một phần năm nguồn cung dầu thô toàn cầu được vận chuyển, theo Kpler; khi lưu lượng tanker giảm tới khoảng 90%, phần “vẫn còn đi qua” chỉ là phần rất nhỏ so với bình thường ^[1]. Rudaw cũng mô tả giao thông qua eo biển rơi xuống mức thấp nhất trong 5 năm, dù chưa biến mất hoàn toàn ^[4].

Dòng chảy đang trở nên chọn lọc

Rudaw đưa tin Iran cho phép các tàu không bị xem là thuộc về “kẻ thù” đi qua Hormuz ^[4]. Nếu đúng với cách vận hành trên thực tế, điều đó giải thích vì sao một số tàu vẫn có thể vượt eo biển trong khi tổng lưu lượng giảm mạnh: rủi ro không được phân bổ đều cho mọi quốc gia, chủ tàu hay lô hàng.

Với Iraq, tác động đặc biệt rõ. Rudaw cho biết số tàu vận chuyển dầu Iraq từ Basra và Umm Qasr qua Hormuz đã giảm xuống khoảng một phần ba mức bình thường ^[4]. Vì vậy, trường hợp Kin A không phải dấu hiệu dầu Iraq đã thoát khỏi rủi ro; nó chỉ cho thấy vẫn tồn tại một hành lang đi qua, hẹp hơn và bất định hơn.

Vì sao có báo cáo nói tanker “về 0”?

Các bản tin không nhất thiết mâu thuẫn nhau; chúng có thể đang đo các cửa sổ thời gian khác nhau. ChemAnalyst đưa tin không có tàu chở dầu nào đi qua eo biển trong một ngày thứ Tư, mô tả hoạt động tanker khi đó dừng hoàn toàn ^[2]. CBS News thì nói lưu thông qua eo biển đã bị cắt giảm nghiêm trọng và hoạt động của tanker cùng tàu thương mại “gần như dừng lại” ^[3].

Trong khi đó, dữ liệu Kpler nói lưu lượng giảm khoảng 90% nhưng chưa dừng hẳn, còn Rudaw đếm được 111 tàu đi qua trong cả giai đoạn chiến sự ^[1][4]. Cách đọc hợp lý là: có thể có những ngày gần như không có tanker nào, nhưng trên toàn giai đoạn vẫn còn một số chuyến đi qua.

Rủi ro thương mại vẫn rất cao

Khó khăn không chỉ nằm ở việc có được phép đi qua hay không. Anoop Singh của Oil Brokerage nói trong một cuộc phỏng vấn rằng hoạt động quá cảnh bị ảnh hưởng nặng, cước vận tải trở nên khó định giá, bảo hiểm chiến tranh gần như không thể tiếp cận và có ít nhất 100 tanker bị kẹt trong khu vực theo lần đếm mà ông nêu ^[7].

Điều đó khiến một chuyến đi đơn lẻ như Kin A không thể được xem là bằng chứng bình thường hóa. Trong vận tải dầu, bảo hiểm, chi phí thuê tàu, thời gian chờ và nguy cơ bị kiểm soát đều quyết định liệu dòng chảy có bền vững hay không.

Tác động với giá dầu

Vì Hormuz gắn với khoảng một phần năm nguồn cung dầu thô toàn cầu, thị trường có thể phản ứng mạnh ngay cả khi eo biển chưa bị đóng tuyệt đối ^[1]. CBS News cho biết giá dầu thô đã tăng từ dưới 70 USD/thùng trước khi hoạt động quân sự bắt đầu lên trên 100 USD/thùng, mức cao nhất kể từ năm 2022, trong bối cảnh lo ngại xung đột kéo dài sẽ hạn chế nguồn cung ^[3].

Kết luận

Kin A qua Hormuz là dấu hiệu của “cửa hẹp”, không phải tín hiệu bình thường hóa. Bằng chứng hiện có cho thấy dầu vẫn có thể chảy qua eo biển trong một số trường hợp, nhưng dòng chảy đó đã bị thu hẹp mạnh, mang tính chọn lọc và phụ thuộc vào rủi ro chiến sự, bảo hiểm và quyết định kiểm soát hàng hải ^[1][4][7].