Trong IVF (thụ tinh trong ống nghiệm) hoặc FET (chuyển phôi trữ đông), dòng PI/RI trên kết quả siêu âm Doppler rất dễ bị hiểu như một điểm số “đẹp” hay “xấu”. Cách đọc an toàn hơn là xem đây là manh mối về sức cản dòng máu ở tử cung, không phải phán quyết về việc phôi có làm tổ hay không. Trong các dữ liệu hiện có, mốc cụ thể nhất thường được nhắc đến là PI trung bình động mạch tử cung 1,75 trong một nghiên cứu FET năm 2024; tuy nhiên, chính nghiên cứu này kết luận PI đo vào ngày chuyển dạng nội mạc không phải chỉ báo đơn lẻ tốt cho kết quả có thai.[1]
Đừng tìm một “con số lý tưởng” cho mọi người
PI, tức pulsatility index hay chỉ số xung động, và RI, tức resistance index hay chỉ số kháng trở, là các chỉ số rút ra từ phân tích sóng Doppler để mô tả mức trở kháng hoặc sức cản dòng máu. Trong một nghiên cứu IVF-ET, các nhà nghiên cứu dùng siêu âm Doppler màu qua ngả âm đạo để ghi nhận sóng dòng máu ở hai bên động mạch tử cung, tính PI trung bình, rồi phân tích mối liên hệ với tỷ lệ có thai và tỷ lệ phôi làm tổ.[3]
Vì vậy, PI/RI nên được hiểu như “tín hiệu môi trường tưới máu”: trị số thấp hơn thường gợi ý sức cản thấp hơn, về hướng diễn giải có thể thuận lợi hơn. Nhưng các chỉ số này không thể đứng một mình để kết luận phôi chắc chắn làm tổ hay chắc chắn thất bại.[1][
2][
3]
PI: có thể tham khảo mốc 1,75 trong FET, nhưng không phải vạch đậu-rớt
Nghiên cứu FET năm 2024 sử dụng phân tích ROC để tìm mốc cắt tối ưu của PI trung bình động mạch tử cung là 1,75. Nghiên cứu chia người tham gia thành hai nhóm: PI trung bình > 1,75 và PI trung bình ≤ 1,75; sau ghép điểm xu hướng 1:1, 562 bệnh nhân được đưa vào phân tích.[1]
Cách hiểu hợp lý là: trong bối cảnh FET, PI trung bình ≤ 1,75 có thể xem như mốc tham khảo cho sức cản dòng máu thấp hơn. Nhưng cũng chính nghiên cứu này nêu rõ PI động mạch tử cung đo vào ngày chuyển dạng nội mạc không phải một yếu tố dự báo đơn lẻ tốt cho kết quả có thai.[1]
Nói cách khác, PI 1,75 là một ranh giới thống kê trong nghiên cứu đó, không phải “điểm chuẩn sinh học” áp dụng cho mọi ca IVF/FET. Vì các nghiên cứu khảo sát những bối cảnh khác nhau — FET vào ngày chuyển dạng nội mạc, còn IVF-ET có nghiên cứu đo Doppler trước chuyển phôi — không nên bê nguyên một mốc PI sang mọi chu kỳ mà bỏ qua thời điểm và phác đồ điều trị.[1][
3]
RI: đọc theo xu hướng, không tìm một ngưỡng chung
Với RI, trọng tâm cũng là xu hướng thấp hay cao, chứ không phải một con số “đạt chuẩn” duy nhất. Một nghiên cứu về giai đoạn quanh làm tổ cho thấy trước chuyển phôi, nhóm có thai có RI và PI trung bình của động mạch tử cung thấp hơn nhóm không có thai; khác biệt có ý nghĩa thống kê với RI là P = 0,04 và PI là P = 0,003.[2]
Kết quả này ủng hộ hướng diễn giải rằng sức cản thấp hơn có thể thuận lợi hơn, nhưng không tạo ra một ngưỡng RI dùng chung cho tất cả mọi người.[2] Nếu báo cáo Doppler chỉ ghi RI, cách đọc thận trọng là: RI thấp là một tín hiệu thuận lợi; RI cao hơn cần được đặt cạnh các dữ liệu khác, chứ không đủ để tự kết luận có nên chuyển phôi hay không.[
2]
Bảng đọc nhanh báo cáo Doppler trước chuyển phôi
| Mục trên báo cáo | Cách đọc hữu ích hơn | Không nên đọc như thế này |
|---|---|---|
| PI trung bình động mạch tử cung | Trong FET, PI trung bình khoảng ≤ 1,75 có thể dùng như mốc tham khảo cho sức cản thấp hơn.[ | Xem 1,75 là ranh giới thành công hoặc thất bại cho mọi chu kỳ IVF/FET.[ |
| RI động mạch tử cung | Nghiên cứu trước chuyển phôi ghi nhận nhóm có thai có RI trung bình thấp hơn nhóm không có thai, ủng hộ hướng “sức cản thấp hơn” là thuận lợi hơn.[ | Dựa vào một con số RI duy nhất để quyết định phôi có làm tổ hay không.[ |
| Bên trái, bên phải hay giá trị trung bình | Nghiên cứu IVF-ET từng lấy sóng dòng máu ở cả hai động mạch tử cung rồi tính PI trung bình; vì vậy cần biết báo cáo ghi số một bên hay số trung bình.[ | Lấy PI một bên đem so trực tiếp với mốc PI trung bình mà không kiểm tra cách tính.[ |
| Ngày làm Doppler | Nghiên cứu FET đo vào ngày chuyển dạng nội mạc; nghiên cứu quanh làm tổ lại so sánh dòng máu trước chuyển phôi. Thời điểm khác nhau làm thay đổi ý nghĩa diễn giải.[ | Bỏ qua ngày đo, rồi so sánh các con số ở những pha điều trị khác nhau như thể chúng giống nhau.[ |
| Độ dày nội mạc và dòng máu nội mạc/dưới nội mạc | Các dữ liệu này giúp bổ sung cho PI/RI vì nghiên cứu IVF-ET ghi nhận kết quả có thai và làm tổ khác nhau tùy tình trạng dòng máu nội mạc và dưới nội mạc.[ | Chỉ nhìn động mạch tử cung mà bỏ qua thông tin gần hơn với môi trường làm tổ của phôi.[ |
Vì sao không thể chỉ nhìn PI/RI?
PI/RI động mạch tử cung phản ánh sức cản dòng máu ở tầng động mạch tử cung. Trong khi đó, phôi làm tổ còn liên quan đến nội mạc tử cung, tình trạng tưới máu quanh nội mạc và thời điểm đo trong chu kỳ điều trị.[1][
2][
7]
Trong một nghiên cứu về giai đoạn quanh làm tổ, trước chuyển phôi không có khác biệt về độ dày nội mạc trung bình giữa nhóm có thai và không có thai. Nhưng 5–6 ngày sau chuyển phôi, nhóm có thai có nội mạc dày hơn, với khác biệt đạt ý nghĩa thống kê (P = 0,02).[2] Điều này cho thấy độ dày nội mạc cũng phải được đọc theo đúng thời điểm, không nên tách rời khỏi tiến trình điều trị.[
2]
Một nghiên cứu IVF-ET khác xem xét dòng máu nội mạc và dưới nội mạc bằng Doppler. Nhóm thấy đồng thời cả dòng máu nội mạc và dưới nội mạc có tỷ lệ có thai 47,8% và tỷ lệ làm tổ 24,2%; nhóm chỉ thấy dòng máu dưới nội mạc có tỷ lệ có thai 29,7% và tỷ lệ làm tổ 15,8%.[7]
Những con số này không có nghĩa một chỉ số Doppler riêng lẻ quyết định tất cả. Chúng nhắc rằng đánh giá trước chuyển phôi nên đặt PI/RI, độ dày nội mạc, tưới máu nội mạc/dưới nội mạc và thời điểm siêu âm vào cùng một bức tranh.[1][
2][
7]
Khi cầm kết quả, hãy kiểm tra 5 điểm
- Báo cáo ghi bên trái, bên phải hay giá trị trung bình? Nếu nghiên cứu dùng PI trung bình, cần biết con số của bạn có được tính từ hai bên động mạch tử cung hay không.[
3]
- PI trung bình có gần hoặc thấp hơn 1,75 không? Mốc này chỉ nên xem là tham khảo cho bối cảnh FET, không phải chuẩn thành bại chung.[
1]
- RI đang nghiêng về thấp hay cao? Dữ liệu trước chuyển phôi ủng hộ xu hướng RI thấp hơn ở nhóm có thai, nhưng chưa có một cutoff RI áp dụng cho mọi người.[
2]
- Doppler được làm vào ngày nào? Ngày chuyển dạng nội mạc, ngày trước chuyển phôi và vài ngày sau chuyển phôi không mang cùng ý nghĩa.[
1][
2]
- Có thông tin về nội mạc không? Độ dày nội mạc và dòng máu nội mạc/dưới nội mạc có thể bổ sung những gì PI/RI động mạch tử cung chưa nói hết.[
2][
7]
Kết luận thực tế
Nếu chỉ nhớ một câu: trước chuyển phôi IVF/FET, PI trung bình động mạch tử cung khoảng ≤ 1,75 có thể là mốc tham khảo cho sức cản thấp hơn trong FET; RI chưa có một giá trị lý tưởng rõ ràng để áp dụng chung.[1][
2]
PI hoặc RI cao hơn không đồng nghĩa chuyển phôi chắc chắn thất bại; PI hoặc RI trông “đẹp” cũng không bảo đảm chắc chắn có thai. Cách an toàn hơn là đem toàn bộ phiếu siêu âm — gồm chỉ số từng bên, PI trung bình, RI, ngày đo, độ dày nội mạc và tưới máu nội mạc/dưới nội mạc — trao đổi với bác sĩ hỗ trợ sinh sản trong đúng bối cảnh phác đồ của bạn.[1][
2][
3][
7]
