HSBC giải mã “siết chặt cực độ” hàng hóa

HSBC dùng khái niệm “super-squeeze” — có thể hiểu là tình trạng siết chặt cực độ — để mô tả thị trường hàng hóa hiện nay. Đây là lúc gián đoạn nguồn cung và vận tải xuất hiện đồng thời, trong khi nhu cầu vẫn vững và lượng tồn kho vốn dùng để hấp thụ cú sốc ngày càng mỏng.

Điểm quan trọng: đây không phải dự báo rằng mọi mặt hàng sẽ tăng giá liên tục, cũng không hoàn toàn giống các “siêu chu kỳ” hàng hóa trước đây. HSBC nhấn mạnh đợt tăng hiện tại chủ yếu bắt nguồn từ cú sốc phía cung, thay vì do nhu cầu bùng nổ đơn thuần. 89

Điều gì đang tạo ra sức ép?

Nhiều cú sốc đang tác động lên các thị trường cùng lúc, thay vì chỉ giới hạn ở dầu hoặc một kim loại riêng lẻ:

• Rủi ro quanh eo biển Hormuz đe dọa dòng chảy dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng từ khu vực Vịnh.
• Chiến sự Nga–Ukraine làm xáo trộn chuỗi cung ứng năng lượng, ngũ cốc và phân bón.
• Các cuộc tấn công và rủi ro hàng hải quanh Bab el-Mandeb khiến cước vận chuyển tăng, hàng hóa bị chậm trễ.
• Hiện tượng El Niño cực đoan có thể làm giảm sản lượng nông nghiệp.

Các tác động này lan truyền qua toàn bộ nền kinh tế. Năng lượng là đầu vào của khai khoáng, vận tải, lọc hóa dầu và sản xuất nông nghiệp; giá dầu diesel và phân bón tăng lại đẩy chi phí làm ra lương thực lên cao. Các báo cáo về phân tích của HSBC còn đề cập đến gián đoạn nguồn cung dầu thành phẩm, phân bón, nhôm, heli và nhiều vật liệu khác ngoài dầu thô. 34

Nhu cầu vẫn không suy yếu

Luận điểm của HSBC không chỉ xoay quanh nguồn cung. Đầu tư vào hạ tầng AI cần điện năng, thiết bị lưới điện và phần cứng; trong khi quá trình điện khí hóa rộng hơn làm tăng nhu cầu với các đầu vào công nghiệp, đặc biệt là đồng. 4

Vấn đề là năng lực mỏ mới không thể xuất hiện trong vài tháng: phát triển một mỏ có thể mất nhiều năm. Vì vậy, nguồn cung khó phản ứng nhanh khi nhu cầu tăng. Giá năng lượng, kim loại và nông sản có thể cùng chịu áp lực đi lên, bởi năng lượng đắt hơn làm tăng chi phí sản xuất và vận chuyển của các hàng hóa khác.

COCCLES nói gì — và không nói gì?

COCCLES là mô hình chu kỳ hàng hóa sử dụng học máy của HSBC, nhằm nhận diện sự thay đổi trong “trạng thái” thị trường dựa trên các mẫu dữ liệu thống kê. HSBC từng cho biết mô hình đã chuyển sang pha “Weak Bull” (tăng giá yếu) với xác suất cao; các báo cáo sau đó cho rằng xác suất chuyển từ “weak bull” sang “super bull” đã tăng lên. 1015

Đó là một tín hiệu hỗ trợ cho nhận định của HSBC, chứ không phải bằng chứng chắc chắn về một đợt tăng kéo dài nhiều năm. Mô hình thống kê suy luận từ các mô hình lịch sử; suy thoái kinh tế, thay đổi chính sách, diễn biến chiến sự hoặc thời tiết có thể nhanh chóng làm thay đổi bối cảnh. Nói cách khác, COCCLES là một đầu vào cho dự báo, không phải lời đảm bảo.

Giá đồng và chỉ số Bloomberg Commodity Index đang báo hiệu gì?

Đồng là ví dụ rõ cho việc nguồn cung ngắn hạn thắt chặt gặp thêm một chất xúc tác riêng của thị trường. Trên Sàn Kim loại London (LME), giá đồng từng chạm đỉnh trong phiên 14.635 USD/tấn vào ngày 8/9; một số báo cáo cũng cho biết hợp đồng tương lai đã có lúc vượt 14.700 USD/tấn. Bloomberg cho rằng diễn biến này đến từ nguồn cung gần hạn căng thẳng và kỳ vọng Mỹ áp thuế đối với đồng tinh luyện nhập khẩu. 3

Trong khi đó, Bloomberg Commodity Index được ghi nhận ở mức cao nhất 14 năm, cho thấy đà tăng không chỉ gói gọn trong một kim loại. 5 Tuy nhiên, mức cao của một chỉ số rộng không có nghĩa mọi mặt hàng đều có nền tảng giống nhau. Riêng đồng còn được thúc đẩy bởi kỳ vọng thuế quan, nên không thể xem giá đồng là thước đo thuần túy của tình trạng khan hiếm vật chất.

Vì sao tồn kho mỏng có thể biến gián đoạn thành cú sốc giá?

Tồn kho là “bộ giảm xóc” của thị trường. Khi lượng dự trữ dồi dào, nhà giao dịch, nhà máy lọc dầu và người tiêu dùng có thể dùng hàng trong kho để bù cho một đợt gián đoạn tạm thời. Nhưng khi tồn kho giảm, một sự cố vận chuyển kéo dài hoặc sản lượng sụt thêm sẽ khiến lượng hàng có thể giao ngay trở nên khan hiếm.

HSBC cảnh báo việc Hormuz bị đóng trên thực tế trong thời gian dài có thể đẩy một số thị trường đến các “điểm tới hạn” khi tồn kho cạn dần. 89 Đây là phần rủi ro phi tuyến của kịch bản “super-squeeze”: khi lớp đệm đã mỏng, chỉ một gián đoạn nhỏ bổ sung cũng có thể gây biến động giá rất lớn vì người mua cùng tranh nguồn hàng giao ngay.

Các nhận định cụ thể về mức dự trữ dầu chiến lược xuống sát “đáy bồn” hoặc kho khí đốt châu Âu thấp hơn mục tiêu cần được xem xét thận trọng nếu chưa có xác nhận độc lập. Chúng mô tả các kịch bản căng thẳng có thể xảy ra, không phải kết luận đã được xác lập trong các báo cáo HSBC hiện có.

HSBC đã nâng dự báo hàng hóa ra sao?

HSBC nâng dự báo mức tăng bình quân của giá hàng hóa trong năm 2026 lên 22%, từ 16% trước đó. Với năm 2027, ngân hàng chuyển dự báo từ mức giảm 7% sang đi ngang. 4

Điều này không hàm ý giá sẽ đi lên theo đường thẳng. Thông điệp là HSBC cho rằng mặt bằng giá có thể cao hơn trong thời gian dài hơn so với giả định trước đây, vì gián đoạn nguồn cung và quá trình rút tồn kho đang dai dẳng hơn.

Tác động có thể đến lạm phát, dầu mỏ và chứng khoán

Nếu giá hàng hóa tăng kéo dài, quá trình hạ nhiệt lạm phát sẽ khó hơn. Chi phí nhiên liệu, vận tải, phân bón và nguyên liệu tăng cuối cùng có thể đi vào giá tiêu dùng, đồng thời làm giảm thu nhập thực của hộ gia đình. Khi kỳ vọng lạm phát nhích lên, các ngân hàng trung ương cũng khó hạ lãi suất hơn.

Dầu đặc biệt nhạy cảm với rủi ro vận tải. Trong một kịch bản gián đoạn Hormuz trước đó, HSBC đã nâng dự báo giá Brent bình quân năm 2026 lên 95 USD/thùng, với lý do việc gián đoạn kéo dài hơn sẽ dẫn đến rút tồn kho mạnh hơn.

Tác động đến cổ phiếu nhiều khả năng sẽ không đồng đều:

• Nhóm có thể hưởng lợi: doanh nghiệp khai thác hàng hóa cùng một số công ty năng lượng và vật liệu, nếu giá bán tăng nhiều hơn phần chi phí đầu vào của họ.
• Nhóm chịu áp lực: vận tải, sản xuất tiêu thụ nhiều năng lượng và doanh nghiệp phục vụ người tiêu dùng, do biên lợi nhuận có thể bị thu hẹp bởi giá nhiên liệu và nguyên liệu cao.
• Rủi ro với thị trường chung: lạm phát và lãi suất duy trì cao có thể gây áp lực lên định giá, nhất là các tài sản nhạy cảm với lãi suất.

Tóm lại, thông điệp của HSBC mang tính điều kiện: giá hàng hóa vẫn dễ xuất hiện các đợt tăng mạnh nếu gián đoạn nguồn cung tiếp diễn trong khi tồn kho tiếp tục được dùng để bù đắp. Việc khôi phục luồng vận tải, cải thiện sản lượng hoặc nhu cầu toàn cầu suy yếu sẽ làm giảm sức ép này; nếu không, kịch bản “super-squeeze” hàm ý giá cao và biến động lớn còn có thể kéo dài. 48