HSBC: światowe rynki surowców wpadają w „super-squeeze”

HSBC używa określenia „super-squeeze” — można je rozumieć jako wyjątkowo silny ścisk na rynkach surowców. Chodzi o sytuację, w której zakłócenia podaży i transportu nakładają się na trwały popyt, a zapasy, które zwykle łagodzą skutki wstrząsów, szybko się kurczą.

Nie jest to prognoza, że każdy surowiec będzie drożał bez przerwy. HSBC wyraźnie odróżnia obecną sytuację od dawnych supercykli: obecny wzrost cen ma być przede wszystkim skutkiem zaburzeń podaży, a nie wyłącznie szerokiego boomu popytowego. 89

Skąd bierze się presja na podaż?

W ocenie banku kilka problemów uderza równocześnie w wiele rynków:

• ryzyko zakłóceń przepływu ropy i skroplonego gazu ziemnego z państw Zatoki Perskiej przez cieśninę Ormuz;
• wojna Rosji przeciw Ukrainie, zaburzająca łańcuchy dostaw energii, zbóż i nawozów;
• ataki oraz ryzyko dla żeglugi w rejonie Bab al-Mandab, podnoszące koszty frachtu i opóźniające dostawy;
• ekstremalne warunki związane z El Niño, mogące ograniczać produkcję rolną.

Są to wstrząsy, które łatwo przenoszą się między sektorami. Energia jest kosztem wydobycia, transportu, rafinacji i produkcji rolnej. Droższy olej napędowy oraz nawozy mogą z kolei podnosić koszt produkcji żywności. W relacjach dotyczących analizy HSBC wskazywano też na problemy z podażą produktów rafinowanych, nawozów, aluminium, helu i innych materiałów — nie tylko samej ropy. 34

Popyt nie znika: AI i elektryfikacja

Teza HSBC nie opiera się wyłącznie na problemach z podażą. Rozbudowa infrastruktury dla sztucznej inteligencji wymaga energii elektrycznej, sieci przesyłowych i sprzętu. Z kolei elektryfikacja gospodarki zwiększa zapotrzebowanie na metale przemysłowe, w tym miedź.

Nowe projekty górnicze potrzebują wielu lat, zanim zaczną dostarczać surowiec na rynek. To ogranicza szybkość reakcji podaży na rosnące zapotrzebowanie. W efekcie energia, metale i produkty rolne mogą drożeć jednocześnie: kosztowna energia podbija koszt wytwarzania i przewozu innych towarów, a problemy na jednym ważnym szlaku morskim mogą zakłócić wiele rynków naraz. 4

COCCLES: sygnał statystyczny, a nie pewnik

COCCLES to oparty na uczeniu maszynowym model HSBC służący do identyfikowania zmiany fazy cyklu surowcowego. Bank wcześniej informował, że model przesunął się do fazy „Weak Bull”, czyli słabej hossy, z wysokim prawdopodobieństwem. Późniejsze doniesienia wskazywały na większe prawdopodobieństwo przejścia od „weak bull” do „super bull”. 1015

Model wspiera szerszą ocenę HSBC, ale nie dowodzi, że wieloletnia hossa jest nieunikniona. Tego rodzaju narzędzie wyciąga wnioski z historycznych wzorców rynkowych. Recesja, zmiana polityki gospodarczej, rozwój sytuacji wojennej albo zmiana warunków pogodowych mogą szybko zmienić te zależności. COCCLES należy więc traktować jako jeden z elementów analizy, a nie jako wyrocznię.

Co pokazały miedź i indeks Bloomberg Commodity Index?

Miedź dobrze ilustruje, jak napięta podaż może spotkać się z dodatkowym, specyficznym dla danego rynku bodźcem. Cena miedzi na London Metal Exchange osiągnęła 8 września śróddzienny rekord 14 635 USD za tonę metryczną, a inne doniesienia mówiły o chwilowym przekroczeniu 14 700 USD. Bloomberg wiązał ten ruch z napiętą krótkoterminową podażą oraz oczekiwaniami, że USA nałożą cła na import rafinowanej miedzi. 3

Bloomberg Commodity Index znalazł się natomiast na najwyższym poziomie od 14 lat, co sugerowało, że wzrost nie ograniczał się do jednego metalu. 5 Nie oznacza to jednak, że fundamenty wszystkich surowców są takie same. W przypadku miedzi dodatkowy popyt wywołany perspektywą ceł sprawia, że jej cena nie jest czystym miernikiem fizycznego niedoboru.

Dlaczego spadające zapasy zwiększają ryzyko skoków cen?

Zapasy są dla rynku amortyzatorem. Gdy są wysokie, rafinerie, handlowcy i odbiorcy mogą przeczekać przejściową awarię lub opóźnienie dostaw, korzystając z magazynów. Gdy zapasy spadają, dalsze zakłócenie żeglugi albo produkcji oznacza mniej surowca dostępnego od ręki.

HSBC ostrzegał, że przedłużające się faktyczne zamknięcie cieśniny Ormuz może doprowadzić część rynków do punktów krytycznych, gdy zapasy będą się wyczerpywać. 89 To właśnie nieliniowy element scenariusza „super-squeeze”: przy cienkich buforach nawet relatywnie niewielki dodatkowy problem może wywołać nieproporcjonalnie duży ruch cen, ponieważ nabywcy rywalizują o natychmiastowo dostępny towar.

Twierdzenia o dokładnym poziomie „dna zbiorników” w strategicznych rezerwach ropy czy o zapasach gazu w Europie poniżej celu należy traktować ostrożnie, jeśli nie zostały niezależnie potwierdzone. Opisują one możliwe scenariusze napięcia, a nie ustalony wniosek wynikający z dostępnych relacji o analizach HSBC.

Zmienione prognozy HSBC

HSBC podniósł prognozę średniego wzrostu cen surowców w 2026 r. do 22%, z wcześniej zakładanych 16%. Prognoza na 2027 r. została zmieniona z oczekiwanego spadku o 7% na brak zmiany cen średnio w skali roku. 4

Nie oznacza to prognozy wzrostu po prostej linii. Bank zakłada raczej, że poziom cen pozostanie wyższy przez dłuższy czas, niż wcześniejsze prognozy sugerowały, ponieważ szoki podażowe i spadek zapasów okazują się bardziej trwałe.

Co to może oznaczać dla inflacji, ropy i giełd?

Długotrwały wzrost cen surowców może utrudnić spadek inflacji. Droższe paliwa, transport, nawozy i materiały z czasem mogą przełożyć się na ceny płacone przez konsumentów oraz obniżyć realne dochody gospodarstw domowych. Jeśli wzrosną oczekiwania inflacyjne, bankom centralnym może być trudniej obniżać stopy procentowe.

Rynek ropy jest szczególnie wrażliwy na ryzyko dla transportu morskiego. We wcześniejszym scenariuszu zakłóceń w cieśninie Ormuz HSBC podniósł prognozę średniej ceny ropy Brent w 2026 r. do 95 USD za baryłkę, wskazując na dłuższe efektywne zamknięcie szlaku i związane z nim uszczuplanie zapasów.

Dla rynku akcji skutki prawdopodobnie byłyby nierówne:

• potencjalni beneficjenci: producenci surowców oraz część firm energetycznych i materiałowych, jeśli wyższe ceny sprzedaży przewyższą wzrost ich własnych kosztów;
• sektory pod presją: transport, energochłonny przemysł i firmy konsumenckie, którym wyższe ceny paliw i materiałów mogą obniżyć marże;
• ryzyko dla całego rynku: utrzymująca się inflacja i wyższe stopy procentowe mogą ciążyć wycenom, zwłaszcza aktywów wrażliwych na koszt pieniądza.

Najważniejszy wniosek z analizy HSBC jest warunkowy: dopóki zakłócenia podaży trwają, a zapasy są zużywane do ich łagodzenia, rynki pozostają podatne na gwałtowne wzrosty cen. Powrót swobodnego przepływu towarów, poprawa produkcji albo słabszy globalny popyt zmniejszyłyby tę presję. Bez takich zmian scenariusz „super-squeeze” oznacza podwyższoną zmienność i wysokie ceny surowców. 48