HSBC’s ‘super-squeeze’ uitgelegd: waarom grondstoffen duur kunnen blijven

HSBC gebruikt voor de huidige grondstoffenmarkt liever de term ‘super-squeeze’ dan een klassieke supercyclus. Daarmee bedoelt de bank een periode waarin verstoringen in productie en transport botsen met aanhoudende vraag, terwijl de voorraden die normaal als buffer dienen steeds kleiner worden. Het is dus geen voorspelling dat iedere grondstof zonder onderbreking duurder wordt. Volgens HSBC verschilt deze fase juist van eerdere, vooral door vraag gedreven supercycli: de belangrijkste aanjager is nu aanbodverstoring. 89

Waar komt die krapte vandaan?

Volgens HSBC versterken meerdere schokken elkaar, over verschillende grondstoffenmarkten heen:

• risico’s rond de Straat van Hormuz bedreigen de doorvoer van olie en vloeibaar aardgas uit de Golf;
• de oorlog tussen Rusland en Oekraïne raakt de ketens voor energie, granen en kunstmest;
• aanvallen en scheepvaartrisico’s rond Bab el-Mandeb maken transport duurder en vertragen ladingen;
• extreme El Niño-omstandigheden kunnen landbouwopbrengsten schaden.

Die effecten werken door in de hele economie. Energie is nodig voor mijnbouw, transport, raffinage en landbouw. Duurdere diesel en kunstmest kunnen vervolgens de productiekosten van voedsel verhogen. In berichtgeving over HSBC’s analyse worden naast ruwe olie ook verstoringen genoemd bij geraffineerde olieproducten, kunstmest, aluminium, helium en andere materialen. 34

Vraag blijft overeind door AI en elektrificatie

Het verhaal van HSBC gaat niet alleen over een beperkt aanbod. Investeringen in AI-infrastructuur vragen om elektriciteit, netwerkinfrastructuur en hardware. Tegelijkertijd vergroot elektrificatie de behoefte aan industriële metalen, waaronder koper. Nieuwe mijncapaciteit bouwen kost vaak jaren, waardoor het aanbod niet snel kan meebewegen met de vraag. 4

Dat is een belangrijke combinatie: hoge energieprijzen verhogen de kosten voor productie en vervoer van andere grondstoffen, terwijl een blokkade of verstoring op één zeeroute verschillende markten tegelijk kan raken.

Wat zegt het COCCLES-model — en wat niet?

HSBC gebruikt ook COCCLES, een machine-learningmodel dat statistisch probeert vast te stellen in welke fase van de grondstoffencyclus de markt zich bevindt. Eerder plaatste het model de markt met hoge waarschijnlijkheid in een fase van ‘Weak Bull’. Latere berichtgeving meldde dat het een grotere kans zag op een overgang van ‘weak bull’ naar ‘super bull’. 1015

Dat ondersteunt HSBC’s bredere marktanalyse, maar is geen zekerheid en ook geen verklaring voor de oorzaken. Het model leidt marktfases af uit historische patronen. Een recessie, beleidswijziging, verandering in een oorlogssituatie of omslag in het weer kan die omstandigheden snel wijzigen. COCCLES is daarom één signaal in de vooruitblik, geen bewijs dat een meerjarige prijsrally onvermijdelijk is.

Koper en de Bloomberg Commodity Index als marktsignaal

De koperprijs liet zien hoe fysieke krapte en een specifieke marktfactor elkaar kunnen versterken. Koper op de London Metal Exchange bereikte op 8 september intraday een record van $14.635 per ton. Andere berichtgeving meldde dat futures kort boven $14.700 per ton uitkwamen. Bloomberg schreef de beweging toe aan krap aanbod op korte termijn en de verwachting van Amerikaanse importheffingen op geraffineerd koper. 3

De Bloomberg Commodity Index bereikte ondertussen volgens berichtgeving een hoogste niveau in veertien jaar. Dat wijst erop dat de stijging niet beperkt bleef tot één metaal. 5 Maar een brede index op recordniveau betekent niet dat alle grondstoffen door dezelfde factoren worden gedreven. Bij koper speelde de door tarieven aangewakkerde vraag nadrukkelijk mee; de prijs is dus geen zuivere maatstaf voor fysieke schaarste.

Waarom lage voorraden prijsstijgingen kunnen versnellen

Voorraden functioneren als schokdemper. Als de opslag goed gevuld is, kunnen handelaren, raffinaderijen en afnemers een tijdelijke uitval opvangen door uit voorraad te putten. Als die buffers slinken, is er minder onmiddellijk beschikbare aanvoer wanneer een transportroute wordt verstoord of productie wegvalt.

HSBC waarschuwde dat een langdurige feitelijke sluiting van de Straat van Hormuz bepaalde markten richting een ‘kantelpunt’ kan brengen zodra voorraden opraken. 89 Daar zit het niet-lineaire risico van de super-squeeze: bij dunne buffers kan een relatief kleine extra verstoring tot een buitenproportionele prijsbeweging leiden, omdat kopers om directe levering moeten concurreren.

Concrete beweringen over exacte ‘tank-bottom’-niveaus van strategische oliereserves of te lage Europese gasopslagen verdienen wel voorzichtigheid als zij niet onafhankelijk zijn onderbouwd. Ze beschrijven mogelijke stressscenario’s, geen vaststaande conclusie uit de beschikbare HSBC-rapportage.

HSBC verhoogt zijn grondstoffenraming

HSBC verhoogde zijn verwachting voor de gemiddelde stijging van grondstoffenprijzen in 2026 van 16% naar 22%. Voor 2027 ging de bank uit van een vlak prijsverloop, in plaats van de eerder verwachte daling van 7%. 4

Dat betekent niet dat HSBC rekent op een rechte lijn omhoog. Wel verwacht de bank dat het prijsniveau langer duidelijk hoger blijft dan eerder gedacht, doordat aanbodschokken en het interen op voorraden hardnekkiger blijken.

Wat betekent een langere grondstoffenrally?

Een langdurige stijging van grondstoffenprijzen kan de inflatie-afkoeling bemoeilijken. Hogere kosten voor brandstof, transport, kunstmest en grondstoffen kunnen uiteindelijk doorwerken in consumentenprijzen en het reële inkomen van huishoudens onder druk zetten. Voor centrale banken kan dat renteverlagingen lastiger maken, zeker wanneer inflatieverwachtingen oplopen.

Olie is bijzonder gevoelig voor het risico rond scheepvaart. In een eerdere prognose voor verstoring bij Hormuz verhoogde HSBC zijn gemiddelde Brent-raming voor 2026 naar $95 per vat, uitgaande van een langere effectieve sluiting en verdere voorraadafbouw.

Voor aandelenmarkten zijn de gevolgen waarschijnlijk ongelijk verdeeld:

• Mogelijke winnaars: grondstoffenproducenten en sommige energie- en materiaalbedrijven, als hogere verkoopprijzen zwaarder wegen dan hun eigen kostenstijgingen.
• Mogelijke verliezers: transportbedrijven, energie-intensieve industrie en bedrijven die sterk van consumentenbestedingen afhankelijk zijn; hun marges kunnen onder druk komen door duurdere brandstof en inputs.
• Breder marktrisico: aanhoudend hogere inflatie en rente kunnen waarderingen drukken, vooral bij rentegevoelige beleggingen.

De kern van HSBC’s waarschuwing is dus voorwaardelijk: zolang verstoringen aanhouden en voorraden worden gebruikt om die op te vangen, blijven grondstoffenmarkten kwetsbaar voor scherpe opwaartse prijsbewegingen. Herstel van scheepvaartroutes, hogere productie of zwakkere mondiale vraag zou de druk verminderen. Zonder zulke veranderingen wijst het super-squeeze-kader op aanhoudende volatiliteit en hoge grondstoffenprijzen. 48