SpaceX, OpenAI và Anthropic Đồng Loạt Chạy Đua Lên Sàn: Liệu Phố Wall Có 'Tiêu Hóa' Nổi Cú IPO 4.000 Tỷ USD Lịch Sử?

2. Cuộc Đua Giành Lợi Thế Người Đi Trước

Ai lên sàn trước sẽ thiết lập mặt bằng giá cho các đối thủ còn lại. SpaceX, công ty tiến xa nhất, đã bắt đầu đợt giới thiệu cổ phiếu (roadshow) vào ngày 5 tháng 6 và dự kiến ấn định giá sớm nhất là vào ngày 12 tháng 6 . OpenAI nộp hồ sơ S-1 bí mật vào ngày 22 tháng 5, nhắm mục tiêu ra mắt trong khoảng tháng 9 đến quý 4 năm 2026 . Anthropic đã vượt mặt đối thủ khi nộp hồ sơ vào ngày 1 tháng 6, chỉ vài ngày sau khi kết thúc vòng gọi vốn 65 tỷ USD với định giá 965 tỷ USD – tạm thời vượt qua mức 852 tỷ USD của OpenAI . Mỗi công ty đều muốn hoàn tất thủ tục trước khi hiệu suất kém hậu IPO của một đối thủ có thể làm xấu đi tâm lý thị trường.

3. Cánh Cửa Thoát Hàng Có Thể Sắp Đóng Lại

Với việc cổ phiếu AI đã chiếm khoảng 35% chỉ số S&P 500, sự nhiệt tình của nhà đầu tư đang ở đỉnh điểm . Chuyên gia Michael Hartnett của Bank of America lưu ý rằng 10 cổ phiếu AI hàng đầu hiện chiếm khoảng 40% tổng vốn hóa thị trường, và các đợt IPO sắp tới có thể đẩy nhóm này lên gần 50% – một mức độ tập trung chưa từng thấy . Những nhà đầu tư tư nhân đã chứng kiến định giá của các công ty này tăng vọt lên gần một nghìn tỷ USD mỗi công ty giờ đây muốn hiện thực hóa lợi nhuận trước khi một đợt điều chỉnh tiềm tàng xảy ra.

Những Con Số Biết Nói: Mục Tiêu Của Từng 'Tay Đua'

SpaceX đã nộp hồ sơ S-1 bí mật vào ngày 1 tháng 4 năm 2026 và công bố công khai vào ngày 20 tháng 5. Công ty nhắm mục tiêu niêm yết trên sàn Nasdaq với mã giao dịch SPCX, mức định giá 1,75–2,0 nghìn tỷ USD và huy động 75–80 tỷ USD, qua đó trở thành đợt IPO lớn nhất lịch sử với một khoảng cách rất xa . Đợt roadshow đang diễn ra và giá dự kiến được ấn định trong khoảng từ 18 đến 30 tháng 6, với khả năng ra mắt sớm nhất là vào ngày 12 tháng 6 . Bản cáo bạch S-1 tiết lộ Starlink – mảng kinh doanh internet vệ tinh của SpaceX – chính là 'cỗ máy in tiền'. Mảng này tạo ra 11,39 tỷ USD doanh thu vào năm 2025 (chiếm 61% tổng doanh thu SpaceX, tăng gần 50% so với cùng kỳ), đạt lợi nhuận hoạt động 4,42 tỷ USD và biên EBITDA 63% với 10,3 triệu thuê bao . Riêng quý 1 năm 2026, Starlink đã tạo ra 3,26 tỷ USD doanh thu và 1,19 tỷ USD thu nhập hoạt động .

OpenAI nộp hồ sơ S-1 bí mật vào ngày 22 tháng 5 năm 2026, với Goldman Sachs và Morgan Stanley là các nhà bảo lãnh phát hành . Khung định giá mục tiêu là từ 850 tỷ USD đến 1 nghìn tỷ USD, dựa trên vòng gọi vốn tư nhân cuối cùng ở mức 852 tỷ USD vào tháng 3 năm 2026 . Công ty đặt tham vọng ra mắt công chúng sớm nhất vào tháng 9 năm 2026 . OpenAI có doanh thu hàng năm khoảng 25 tỷ USD, nhưng cũng lỗ khoảng 14 tỷ USD mỗi năm do chi tiêu mạnh tay cho hạ tầng tính toán . Một phân tích cho thấy OpenAI cần ước tính 207 tỷ USD vốn bổ sung đến năm 2030 chỉ để đáp ứng các cam kết tính toán hiện tại – khiến IPO không phải là một vòng chào thắng, mà là một sự kiện buộc phải gọi vốn .

Anthropic nộp hồ sơ S-1 bí mật vào ngày 1 tháng 6 năm 2026, sau vòng gọi vốn Series H trị giá 65 tỷ USD giúp định giá công ty vào khoảng 965 tỷ USD . Tốc độ tăng doanh thu của công ty đã bùng nổ từ 1 tỷ USD lên hơn 19 tỷ USD tính đến tháng 2 năm 2026, đồng thời đã nhận được cam kết đầu tư lên tới 40 tỷ USD từ Google và 25 tỷ USD từ Amazon . Chưa có ngày ấn định giá IPO nào được đưa ra, nhưng công ty đang nhắm mục tiêu ra mắt vào mùa thu năm 2026 . Điều quan trọng là con số 965 tỷ USD được trích dẫn rộng rãi là định giá tư nhân, không phải mục tiêu IPO công khai – và một số nhà phân tích ước tính mức giá IPO thực tế có thể chiết khấu đáng kể, có khả năng rơi vào khoảng 400 tỷ đến 600 tỷ USD .

Phe Lạc Quan và Phe Bi Quan: Hai Lập Luận Trái Ngược

Giới chuyên gia bị chia rẽ bởi hai câu chuyện hoàn toàn khác biệt.

Phe Lạc Quan: Đây Không Phải Là 'Pets.com'

Những người ủng hộ cho rằng phép so sánh với dot-com năm 1999 là sai lầm vì các công ty này có doanh thu thực tế và thậm chí có lợi nhuận, không như thời kỳ trước . Không giống kỷ nguyên dot-com khi khoảng 80% các công ty IPO không có lợi nhuận, Starlink của SpaceX thực sự là một 'cỗ máy kiếm tiền' . Chỉ trong quý 1 năm 2026, thu nhập hoạt động của Starlink (1,19 tỷ USD) đã lớn hơn toàn bộ doanh thu mảng phóng tên lửa . Doanh thu của Anthropic đã tăng gần 20 lần chỉ trong khoảng một năm, từ mức 1 tỷ USD lên 19 tỷ USD . OpenAI sở hữu thương hiệu toàn cầu, hàng trăm triệu người dùng và doanh thu 25 tỷ USD một năm .

Phe lạc quan cũng lập luận rằng sự tập trung vào cổ phiếu AI phản ánh những thay đổi cấu trúc thực sự – chứ không chỉ là bong bóng đầu cơ. Như một bản phân tích đã tổng kết, phép so sánh với dot-com "hữu ích nhất như một lời cảnh báo về chuỗi sự kiện – đỉnh chi tiêu vốn → thất vọng về tỉ lệ sử dụng → cắt giảm dự báo → hiệu ứng domino – chứ không phải là một khuôn mẫu 1:1" .

Phe Bi Quan: Hệ Số Định Giá Cao Ngất Ngưởng Trong Lịch Sử

Hệ số định giá trên doanh thu mà các công ty này đang được giao dịch thực sự đáng kinh ngạc, ngay cả với tiêu chuẩn của các công ty công nghệ tăng trưởng cao.

• SpaceX — Với mức định giá 1,75 nghìn tỷ USD và khoảng 18,7 tỷ USD doanh thu năm 2025, công ty đang được giao dịch ở mức xấp xỉ 94 lần doanh thu quá khứ . Ngay cả Nvidia, Tesla, và Amazon ở các giai đoạn tương đương cũng chưa bao giờ tiệm cận mức này. Trên cơ sở dự phóng với doanh thu ước tính năm 2026 là 28,5 tỷ USD, hệ số này vẫn vào khoảng 61 lần .
• Anthropic — Ở mức định giá Series H 965 tỷ USD, công ty giao dịch ở mức khoảng 21 lần doanh thu hàng năm hiện tại .
• OpenAI — Ở mức 852 tỷ USD, công ty có hệ số định giá rất cao so với doanh thu quá khứ trong khi vẫn thua lỗ nặng, với khoản lỗ khoảng 14 tỷ USD .

Tổ chức đầu tư có tiếng nói bi quan nhất là Morningstar. Công ty nghiên cứu độc lập này đã công bố ước tính giá trị hợp lý cho SpaceX chỉ là 780 tỷ USD – chưa bằng một nửa mục tiêu IPO 1,75 nghìn tỷ USD – và cảnh báo các nhà đầu tư "sẽ có cơ hội mua cổ phiếu ở mức giá hấp dẫn hơn" sau đợt chào sàn . Chuyên gia phân tích cổ phiếu Nicolas Owens của Morningstar đã neo định giá vào mảng phóng tên lửa và Starlink của SpaceX, đồng thời áp dụng xác suất có trọng số cho các kịch bản phát triển khác nhau của mảng AI .

Các nhà phân tích khác cũng đưa ra kết luận tương tự khi sử dụng các mô hình khác. Một phân tích định giá từng phần đã xác định giá trị hợp lý trung vị của SpaceX ở mức gần 1,25 nghìn tỷ USD, thấp hơn khoảng 30% so với mục tiêu IPO . Một dự báo khác chỉ ra rằng ngay cả khi SpaceX đạt 50 tỷ USD doanh thu vào năm 2029 và được giao dịch với hệ số hào phóng 35 lần, vốn hóa thị trường ngụ ý sẽ chính xác là 1,75 nghìn tỷ USD – có nghĩa là mức giá IPO đang chiết khấu cho gần một thập kỷ thực thi hoàn hảo ngay từ hôm nay .

Câu Hỏi Dot-Com: Dấu Hiệu Bong Bóng Hay Định Giá Hợp Lý?

Những so sánh với dot-com không chỉ mang tính hùng biện. Khi điều chỉnh theo lạm phát, giá trị kết hợp của ba đợt IPO này sẽ vượt quá định giá của mọi đợt IPO Hoa Kỳ từ năm 1995 đến năm 2000 cộng lại . Một phân tích của Reuters lưu ý rằng về tổng thể, cả ba công ty này đều đang thua lỗ – một sự kết hợp chưa từng có tiền lệ trong các đợt chào sàn ở quy mô này tại thị trường Mỹ .

Tuy nhiên, phép so sánh này không hoàn hảo. Cho đến nay, chu kỳ AI "đã không tạo ra cơn sốt IPO với lợi nhuận âm từng đặc trưng cho sự điên cuồng dot-com giai đoạn cuối", một phân tích nhận định . Starlink có lợi nhuận và tăng trưởng nhanh. Những công nghệ nền tảng – mô hình ngôn ngữ lớn, tên lửa tái sử dụng, băng thông vệ tinh – có tiện ích và mức độ chấp nhận rõ ràng, điều mà các cổ phiếu ý tưởng năm 1999 còn thiếu .

Rủi ro chính xác hơn không phải là các công ty này vô giá trị, mà là chúng có giá trị thấp hơn đáng kể so với mức giá IPO gợi ý. Khoảng cách giữa sự hưng phấn trên thị trường thứ cấp tư nhân và những gì các nhà đầu tư tổ chức trên thị trường công khai sẵn sàng chi trả mới là sự bất định cốt lõi. Một số nhà phân tích dự đoán định giá công khai của Anthropic có thể thấp hơn 40–60% so với vòng gọi vốn tư nhân 965 tỷ USD của họ . Nếu đợt IPO đầu tiên trong số này giao dịch kém, nó có thể tạo ra một hiệu ứng domino, định giá lại toàn bộ chu kỳ chi tiêu vốn cho AI.

Vấn Đề Hấp Thụ Của Thị Trường

Chính yếu tố thời điểm cũng là một rủi ro. SpaceX đang tìm kiếm 75–80 tỷ USD vào tháng 6 . OpenAI có thể tìm kiếm 60 tỷ USD hoặc hơn vào tháng 9 . Quy mô huy động vốn của Anthropic chưa được ấn định nhưng có khả năng lên đến hàng chục tỷ USD. Ngay cả trong một thị trường thanh khoản, việc hấp thụ hơn 200 tỷ USD phát hành mới chỉ từ một lĩnh vực trong vòng vài tháng là điều chưa từng có trong lịch sử .

Các nhà đầu tư tổ chức hiện đang nắm giữ vị thế tập trung vào các công ty công nghệ vốn hóa lớn có thể buộc phải bán bớt cổ phiếu hiện có để nhường chỗ cho những cái tên mới, tạo ra áp lực bán mang tính cơ học trên toàn thị trường . Những đơn vị nộp hồ sơ sau – OpenAI và Anthropic – có thể đối mặt với mức giá tệ hơn đáng kể nếu màn ra mắt của SpaceX gặp trục trặc .

Những Diễn Biến Tiếp Theo Cần Theo Dõi

Những điểm dữ liệu quan trọng nhất để giải quyết cuộc tranh luận giữa phe lạc quan và bi quan vẫn còn ở phía trước. Với SpaceX, mọi ánh mắt đang đổ dồn vào việc ấn định giá IPO vào khoảng ngày 12 tháng 6 và cách cổ phiếu giao dịch trong những tuần đầu tiên . Với OpenAI và Anthropic, việc công bố công khai các hồ sơ S-1 bí mật của họ – dự kiến khoảng 21 ngày trước đợt roadshow tương ứng – sẽ cung cấp cái nhìn xác thực đầu tiên về doanh thu, tỷ suất lợi nhuận gộp, khả năng sinh lời và các yếu tố rủi ro .

Câu hỏi không phải là liệu AI và không gian thương mại có phải là những ngành công nghiệp thực sự mang tính chuyển đổi hay không. Vấn đề là liệu các nhà đầu tư trên thị trường đại chúng, khi đối diện với hệ số doanh thu 94 lần và khoản lỗ 14 tỷ USD mỗi năm, có sẵn sàng trả cái giá mà các nhà đầu tư thị trường tư nhân đã trả trong những tháng hưng phấn cuối cùng trước khi cánh cửa mở ra hay không – hay liệu sự tập trung lịch sử của các siêu IPO này sẽ đánh dấu thời khắc thị trường vạch ra giới hạn.