Perplexity AI – Startup đang cố gắng tái định nghĩa công cụ tìm kiếm

Perplexity AI đang nổi lên như một trong những startup đáng chú ý nhất trong nỗ lực tái định nghĩa công cụ tìm kiếm trên Internet bằng trí tuệ nhân tạo. Thành lập năm 2022, công ty xây dựng thứ mà họ gọi là “answer engine” – hệ thống kết hợp mô hình ngôn ngữ lớn với tìm kiếm web thời gian thực để tạo ra câu trả lời trực tiếp kèm nguồn dẫn, thay vì chỉ hiển thị danh sách liên kết như các công cụ tìm kiếm truyền thống.

Chỉ trong vài năm, Perplexity đã phát triển vượt xa một sản phẩm tìm kiếm đơn lẻ. Công ty hiện xây dựng cả một hệ sinh thái gồm gói thuê bao cho người dùng, phần mềm doanh nghiệp, API và thậm chí một trình duyệt web AI‑native, với mục tiêu biến AI thành giao diện chính để con người tìm kiếm và hành động trên Internet.

Người sáng lập và ban lãnh đạo

Perplexity AI được thành lập năm 2022 bởi bốn nhà công nghệ:

• Aravind Srinivas (CEO) – từng là nhà nghiên cứu AI tại OpenAI.
• Denis Yarats (CTO) – trước đây là nhà khoa học nghiên cứu AI tại Meta.
• Johnny Ho – kỹ sư và đồng sáng lập.
• Andy Konwinski – nhà khoa học máy tính và doanh nhân.

Công ty đặt trụ sở tại San Francisco (Mỹ) và hoạt động dưới hình thức startup tư nhân.

CEO Aravind Srinivas mô tả Perplexity là công ty AI ở “tầng ứng dụng” – nghĩa là thay vì tự huấn luyện các mô hình nền tảng lớn, họ tập trung xây dựng sản phẩm cho người dùng bằng cách tích hợp nhiều mô hình tiên tiến cùng hệ thống truy xuất dữ liệu web.

Sứ mệnh của công ty là “serve the world’s curiosity” – phục vụ sự tò mò của thế giới, thể hiện tham vọng giúp việc khám phá tri thức trở nên nhanh hơn và đáng tin cậy hơn thông qua AI.

Sản phẩm cốt lõi: AI Answer Engine

Sản phẩm trung tâm của Perplexity là nền tảng tìm kiếm AI. Khác với Google hay Bing vốn hiển thị các liên kết xếp hạng, Perplexity hoạt động theo quy trình:

• Tìm kiếm dữ liệu trên web thời gian thực
• Chọn các nguồn liên quan
• Tổng hợp câu trả lời bằng mô hình ngôn ngữ lớn
• Hiển thị trích dẫn nguồn ngay trong câu trả lời

Cách tiếp cận này thường dựa trên kiến trúc retrieval‑augmented generation (RAG) – kết hợp lập chỉ mục web với mô hình sinh ngôn ngữ để tạo câu trả lời có căn cứ từ nguồn bên ngoài.

Nền tảng có thể dùng qua:

• website
• ứng dụng di động
• tiện ích trình duyệt
• API dành cho nhà phát triển

Ngoài bản miễn phí, Perplexity còn có gói trả phí với nhiều tính năng nâng cao.

Các sản phẩm cho người dùng

• Perplexity (core search) – tìm kiếm hội thoại có trích dẫn nguồn
• Perplexity Pro – gói thuê bao với các mô hình mạnh hơn
• Perplexity Assistant / Computer – công cụ AI hỗ trợ nghiên cứu và tự động hóa công việc

Gói Perplexity Pro có giá khoảng 20 USD/tháng và trở thành nguồn doanh thu sớm của công ty.

Hệ sinh thái sản phẩm đang mở rộng

Theo thời gian, Perplexity mở rộng từ một công cụ tìm kiếm sang nền tảng AI đa sản phẩm.

Nền tảng doanh nghiệp

Công ty ra mắt Perplexity Enterprise Pro, phiên bản dành cho tổ chức với trọng tâm là bảo mật dữ liệu, kiểm soát truy cập và khả năng cộng tác.

Các nhóm doanh nghiệp có thể:

• truy vấn dữ liệu nội bộ
• phân tích tài liệu và báo cáo
• thực hiện nghiên cứu chuyên sâu
• tích hợp AI vào quy trình làm việc

Comet – trình duyệt AI

Một trong những bước đi tham vọng nhất của Perplexity là Comet, trình duyệt web tích hợp AI ra mắt năm 2025.

Comet tích hợp trợ lý AI trực tiếp vào quá trình duyệt web. Người dùng có thể:

• hỏi câu hỏi về trang đang xem
• tóm tắt nội dung ngay lập tức
• tự động hóa các tác vụ thông qua trợ lý bên cạnh trình duyệt

Phiên bản doanh nghiệp bổ sung các tính năng quản trị và bảo mật, giúp Comet trở thành một nền tảng làm việc cho tổ chức.

Chiến lược trình duyệt này phản ánh mục tiêu lớn hơn: sở hữu giao diện nơi người dùng tìm kiếm, đọc và thực hiện hành động trực tuyến.

Tăng trưởng người dùng

Perplexity tăng trưởng rất nhanh so với nhiều startup tìm kiếm trước đây.

Một số cột mốc được công bố:

• Khoảng 30 triệu người dùng hàng tháng vào tháng 4/2025, gấp ba lần so với đầu năm 2024.
• Hàng trăm triệu truy vấn được xử lý mỗi tháng.
• Hơn 300 triệu truy vấn mỗi tuần theo các phát biểu gần đây của công ty.

Điều này cho thấy nhu cầu ngày càng tăng đối với tìm kiếm có hỗ trợ AI, nơi người dùng nhận câu trả lời trực tiếp thay vì phải mở nhiều trang web.

Vốn đầu tư và nhà đầu tư

Perplexity đã huy động lượng vốn lớn trong thời gian ngắn.

Một cột mốc quan trọng là tháng 12/2024, khi công ty gọi vốn 500 triệu USD với định giá 9 tỷ USD, theo Bloomberg.

Các vòng gọi vốn tiếp theo vào năm 2025 được cho là đã đưa định giá lên khoảng 20 tỷ USD, với tổng vốn huy động khoảng 1,5 tỷ USD.

Các nhà đầu tư nổi bật gồm:

• Institutional Venture Partners (IVP)
• NVIDIA
• Jeff Bezos (thông qua Bezos Expeditions)
• Accel
• NEA và nhiều quỹ đầu tư mạo hiểm khác.

Việc định giá tăng nhanh phản ánh niềm tin của nhà đầu tư rằng AI search có thể làm thay đổi thị trường tìm kiếm vốn do Google thống trị lâu nay.

Doanh thu và mô hình kinh doanh

Mô hình kinh doanh của Perplexity đã phát triển theo từng giai đoạn.

Giai đoạn đầu

Ban đầu, doanh thu chủ yếu đến từ thuê bao người dùng:

• Perplexity Pro (20 USD/tháng)
• các gói cao cấp hơn với nhiều mô hình AI

Năm 2024, doanh thu ước tính khoảng 34 triệu USD, phần lớn đến từ các gói đăng ký này.

Các nguồn doanh thu mới

Hiện nay, công ty đang mở rộng sang nhiều hướng kiếm tiền:

• thuê bao cá nhân
• hợp đồng doanh nghiệp
• API cho nhà phát triển
• quảng cáo hoặc kết quả tài trợ
• thương mại điện tử và giao dịch trực tuyến

Doanh thu định kỳ hàng năm (ARR) được ước tính gần 200 triệu USD vào cuối năm 2025, cho thấy tốc độ tăng trưởng mạnh.

Tầm nhìn chiến lược

Mục tiêu dài hạn của Perplexity là trở thành giao diện AI trung tâm cho công việc tri thức.

Thay vì chỉ thay thế trang kết quả tìm kiếm, công ty muốn xây dựng hệ sinh thái nơi người dùng có thể:

1. Đặt câu hỏi
2. Nghiên cứu thông tin
3. Duyệt nguồn tài liệu
4. Tự động hóa công việc
5. Thực hiện hành động trực tuyến

Các sản phẩm như Comet và nền tảng doanh nghiệp cho thấy tham vọng biến AI thành “hệ điều hành cho nghiên cứu và công việc tri thức”.

Thách thức và tranh cãi

Sự phát triển nhanh chóng của Perplexity cũng tạo ra xung đột với các nhà xuất bản tin tức.

Một số tổ chức truyền thông – bao gồm Dow Jones, New York Post và The New York Times – đã khởi kiện công ty, cáo buộc rằng hệ thống AI của họ sử dụng nội dung có bản quyền để tạo tóm tắt mà không xin phép.

Các nhà xuất bản cho rằng công cụ trả lời AI có thể làm giảm lượng truy cập vào website gốc, vì người dùng nhận thông tin trực tiếp từ AI thay vì truy cập bài viết đầy đủ.

Kết quả của các vụ kiện này có thể ảnh hưởng lớn đến mô hình kinh tế của AI search trong tương lai.

Cạnh tranh trong thị trường AI search

Perplexity không phải là công ty duy nhất theo đuổi tìm kiếm bằng AI. Những đối thủ lớn gồm:

• Google – đã tích hợp AI summaries vào kết quả tìm kiếm
• OpenAI – ChatGPT có khả năng duyệt web
• Anthropic – Claude với truy cập web
• Microsoft – Copilot và Bing AI

CEO Aravind Srinivas từng thừa nhận rằng các tập đoàn công nghệ lớn thường sao chép nhanh các tính năng thành công, khiến trải nghiệm sản phẩm và tốc độ triển khai trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng.

Bức tranh lớn

Sự trỗi dậy của Perplexity phản ánh một thay đổi lớn trên Internet: chuyển từ tìm kiếm dựa trên liên kết sang câu trả lời do AI tạo ra.

Chỉ trong vài năm, công ty đã:

• xây dựng một công cụ tìm kiếm AI phổ biến
• huy động hàng tỷ USD vốn đầu tư
• ra mắt phần mềm doanh nghiệp và trình duyệt
• định vị mình như đối thủ mới của mô hình tìm kiếm truyền thống

Liệu Perplexity có thực sự thay đổi thị trường tìm kiếm hay không vẫn còn bỏ ngỏ. Nhưng tốc độ tăng trưởng và chiến lược sản phẩm của công ty cho thấy các startup AI hoàn toàn có thể thách thức những nền tảng Internet đã tồn tại hàng thập kỷ.