Microsoft khai tử hàm =COPILOT() của Excel trước cả khi ra mắt chính thức

Cách lý giải thận trọng nhất là Microsoft đang hợp nhất sản phẩm. Thay vì duy trì một hàm AI tạo sinh nằm trực tiếp trong từng ô, hãng muốn đưa Copilot về vai trò một trợ lý tích hợp trong Excel. Microsoft cho biết Copilot trong Excel có thể hỗ trợ nhiều tác vụ AI tương tự.

Sự khác biệt về giao diện cũng rất đáng chú ý. Trợ lý trong khung bên có thể tiếp nhận yêu cầu, chỉnh sửa sổ làm việc và cho phép người dùng xem xét kết quả. Ngược lại, một hàm trang tính có hình thức giống các công thức Excel thông thường, dễ được sao chép xuống hàng trăm dòng hoặc đưa vào quy trình lặp lại.

Hàm thử nghiệm này từng hoạt động ra sao?

=COPILOT() được thiết kế để đưa yêu cầu bằng ngôn ngữ tự nhiên vào thanh công thức. Cấu trúc được Microsoft mô tả gồm một yêu cầu bắt buộc và ngữ cảnh tùy chọn từ bảng tính:

Trong đó, prompt_part mô tả nhiệm vụ cần thực hiện; context có thể là một ô hoặc một vùng dữ liệu liên quan. Hàm hướng đến các tác vụ tạo sinh như tạo văn bản, phân loại nội dung và tóm tắt văn bản hoặc dữ liệu, chứ không nhằm thay thế các công thức tính toán số thông thường.

Tính năng này chỉ nằm trong giai đoạn xem trước thông qua các chương trình Frontier và Microsoft 365 Insider, chưa trở thành một hàm Excel được cung cấp chính thức cho số đông. Người dùng cũng cần giấy phép phù hợp: tài khoản cơ quan hoặc trường học cần tiện ích Microsoft 365 Copilot, còn người dùng cá nhân cần thuê bao Microsoft 365 Premium.

Một số tài liệu và báo cáo liên quan đến Microsoft cho biết quá trình thử nghiệm kéo dài khoảng một năm, với một bộ phận người dùng được tiếp cận từ tháng 8/2025.

AI trong ô tính có giới hạn khác với công thức Excel thông thường

Microsoft từng cảnh báo rằng =COPILOT() sử dụng AI và có thể đưa ra câu trả lời sai. Với các tác vụ đòi hỏi độ chính xác hoặc khả năng cho ra cùng một kết quả mỗi lần chạy, hãng khuyến nghị dùng các công thức Excel gốc như SUM, AVERAGE hoặc IF.

Tài liệu hướng dẫn Copilot trong Excel cũng lưu ý rằng kết quả do AI tạo ra có thể chứa lỗi, hiểu sai thông tin hoặc không chính xác. Microsoft khuyên người dùng thận trọng khi sử dụng AI cho các quyết định nhạy cảm liên quan đến tài chính, pháp lý hoặc y tế.

Những cảnh báo này không chứng minh rằng vấn đề độ chính xác là nguyên nhân khiến Microsoft hủy hàm. Tuy nhiên, chúng cho thấy sự khác biệt về bản chất: SUM hay IF hoạt động theo logic xác định, còn AI tạo sinh có thể đưa ra kết quả khác nhau và cần được kiểm tra.

Một công thức AI được sao chép qua nhiều dòng có thể tạo ra hàng loạt kết quả văn bản, nhưng việc xác minh từng kết quả sẽ khó hơn nhiều so với kiểm tra một thao tác trong khung trò chuyện.

Người dùng Excel nên chuyển sang đâu?

Lựa chọn chính của Microsoft là Copilot trong khung bên của Excel. Công cụ này có thể hỗ trợ xây dựng và chỉnh sửa sổ làm việc, phân tích dữ liệu, đồng thời làm việc với các thành phần như bảng, biểu đồ, PivotTable và công thức. Những thay đổi do Copilot thực hiện vẫn có thể chỉnh sửa trực tiếp trong sổ làm việc.

Microsoft cũng đang gom các điểm truy cập Copilot về Copilot Dynamic Action Button. Nút này tạo một điểm vào nhất quán trong Word, Excel và PowerPoint, sau đó mở trải nghiệm Copilot tương ứng trong khung trò chuyện.

Tuy nhiên, các lựa chọn trên không tương đương hoàn toàn với =COPILOT():

• Công thức nằm trong một ô và có thể được sao chép, tham chiếu hoặc kết hợp với nội dung khác trong bảng tính.
• Khung bên mang tính hội thoại, thường tạo ra một hành động hoặc thay đổi mà người dùng có thể kiểm tra.
• Dynamic Action Button chỉ là điểm mở Copilot, không phải một hàm trang tính.

Với các quy trình cần tính lặp lại và kết quả ổn định, công thức Excel thông thường, Power Query hoặc Office Scripts có thể phù hợp hơn. Với các nhiệm vụ mở như viết nội dung, phân loại hoặc tóm tắt, Copilot trong khung bên vẫn có thể hữu ích, miễn là người dùng rà soát kết quả trước khi sử dụng.

Việc cần làm trước ngày 14/9/2026

Thông báo trong Microsoft 365 Message Center cho biết quản trị viên không cần triển khai thao tác đặc biệt nào. Dù vậy, doanh nghiệp vẫn nên thông báo cho người dùng và cập nhật các quy trình bị ảnh hưởng.

Chủ sở hữu sổ làm việc nên:

1. Tìm kiếm =COPILOT() trong các tệp cá nhân, tệp dùng chung và sổ làm việc của phòng ban.
2. Ghi lại chức năng của từng công thức, bao gồm yêu cầu, vùng dữ liệu tham chiếu và các công thức hoặc quy trình phụ thuộc vào kết quả đó.
3. Lưu lại những kết quả cần bảo tồn dưới dạng văn bản hoặc giá trị tĩnh nếu chúng có ý nghĩa lịch sử.
4. Chọn công cụ thay thế theo từng nhiệm vụ: công thức gốc cho tính toán xác định, Power Query cho biến đổi dữ liệu có cấu trúc, Office Scripts cho tự động hóa, hoặc Copilot trong Excel cho công việc tạo sinh cần con người kiểm duyệt.
5. Kiểm thử quy trình mới trước thời hạn, thay vì chờ đến khi các công thức bắt đầu lỗi.

Rủi ro chính không phải là Copilot biến mất khỏi Excel. Vấn đề là một sổ làm việc có thể đang phụ thuộc vào hàm xem trước mà việc mở khung Copilot đơn thuần không thể tái tạo chính xác.

Microsoft đang hướng Copilot trong Excel đến đâu?

Việc khai tử =COPILOT() phù hợp với hướng đi rộng hơn của Microsoft: biến Copilot thành một phần tích hợp sâu hơn trong từng ứng dụng, đồng thời giúp người dùng kiểm soát và chỉnh sửa các thay đổi. Trải nghiệm Excel hiện tại tận dụng các công cụ có sẵn trong sổ làm việc, còn Dynamic Action Button tạo cách truy cập thống nhất giữa các ứng dụng Microsoft 365.

Microsoft cũng đang phát triển các khả năng Excel chuyên biệt cho lĩnh vực tài chính, gồm skills cho quy trình lặp lại, bộ kết nối dữ liệu tài chính và khả năng truy xuất nguồn gốc tốt hơn. Những hướng này cho thấy hãng ưu tiên quy trình có hướng dẫn, dữ liệu đáng tin cậy và kết quả dễ kiểm tra hơn là một lời nhắc AI chung chung được đặt vào bất kỳ ô nào.

Đây là lựa chọn về chiến lược sản phẩm, không phải bằng chứng cho thấy AI trong ô tính vốn không thể hoạt động. Microsoft chỉ đang dừng một hàm cụ thể, đồng thời tiếp tục đầu tư vào công việc bảng tính có AI hỗ trợ thông qua các giao diện khác.

Google vẫn theo đuổi AI ngay trong ô tính

Google Sheets hiện vẫn cung cấp mô hình AI nằm trực tiếp trong ô. Người dùng Google Workspace hoặc Google AI đủ điều kiện có thể dùng =AI() hoặc =Gemini() cùng lời nhắc và ngữ cảnh từ ô, chẳng hạn:

Google cho biết hàm này có thể tạo văn bản, tóm tắt thông tin và phân loại nội dung.

Google cũng duy trì Workspace Experiments, tên gọi hiện tại của chương trình từng được biết đến là Workspace Labs. Đây là chương trình cho phép người dùng đủ điều kiện trải nghiệm sớm các tính năng AI thử nghiệm trong Sheets, bao gồm tạo văn bản, tóm tắt, phân loại, phân tích cảm tính và truy cập thông tin thời gian thực từ Google Search, tùy theo giới hạn của chương trình.

Vì vậy, khác biệt giữa hai hãng hiện nằm nhiều ở hình thức sản phẩm. Google tiếp tục đưa một số khả năng AI tạo sinh trực tiếp vào ô tính, còn Microsoft đang chuyển người dùng Excel sang quy trình Copilot tương tác, tích hợp và chuyên biệt hơn.

Kết luận

Hàm =COPILOT() của Excel đang bị hủy bỏ, không phải trì hoãn. Hàm sẽ ngừng hoạt động từ ngày 14/9/2026, trong khi Microsoft chưa đưa ra lời giải thích cụ thể nào ngoài việc “quyết định không tiếp tục với tính năng này”.

Người dùng bị ảnh hưởng nên kiểm kê các sổ làm việc ngay từ bây giờ và thay thế hàm dựa trên nhiệm vụ thực tế. Khung bên Copilot có thể xử lý nhiều công việc AI tương tự, nhưng đó là một trải nghiệm tương tác chứ không phải công thức có thể thay thế trực tiếp trong từng ô. Với các phép tính và logic dữ liệu cần sự ổn định, những công cụ Excel truyền thống vẫn là nền tảng an toàn hơn.