Vì sao đà tiến quân của Nga ở Ukraine chậm nhất từ 2023?

Những con số cho thấy đà tiến đã đổi chiều

ISW đánh giá tốc độ tiến quân của Nga đã giảm đều từ tháng 11/2025 ^[3]. Nếu nhìn theo từng tháng, sự thay đổi trong đầu năm 2026 khá rõ:

Cần lưu ý cách tính bản đồ: các số liệu tháng 3 và tháng 4 trong những báo cáo này không tính một số hoạt động thâm nhập của Nga, hoặc những khu vực nơi binh sĩ Nga có thể đã lọt vào nhưng chưa thiết lập quyền kiểm soát ^[3][6]. Nói cách khác, đây là số liệu về lãnh thổ được kiểm soát, không phải mọi sự hiện diện của quân Nga gần hoặc sau tiền tuyến.

Ukraine không chỉ phòng thủ thụ động

Trong đánh giá ngày 31/3, ISW cho rằng đà tiến của Nga chậm lại khi lực lượng Ukraine tiếp tục tranh giành thế chủ động tại nhiều khu vực tiền tuyến trong thời gian dài ^[12]. Các báo cáo về sự chững lại trong tháng 3 cũng nhấn mạnh những đợt phản công cục bộ của Ukraine, bao gồm ở hướng đông nam, là một yếu tố quan trọng ^[9].

Trong một cuộc chiến tiêu hao, phản công nhỏ vẫn có thể tạo tác động lớn. Nếu các đơn vị Nga phải giữ vị trí vừa chiếm, đối phó với các mũi thăm dò của Ukraine hoặc chuyển lực lượng dự bị giữa các hướng, họ sẽ khó tập trung lực lượng cho đợt tấn công tiếp theo. Kết quả không nhất thiết là một cuộc đột phá lớn của Ukraine, nhưng đủ để biến áp lực của Nga thành những bước tiến nhỏ hơn — hoặc như tháng 4, thành mất ròng lãnh thổ theo cách tính của ISW ^[3][12].

Drone làm mỗi đợt xung phong đắt hơn

UNN dẫn các nhà phân tích quân sự và dữ liệu theo dõi tiền tuyến cho biết nhịp tấn công của Nga xấu đi một phần vì drone đang khiến hoạt động của Nga khó khăn hơn, cùng với vấn đề tuyển mộ lính hợp đồng ^[1].

Điểm chính không phải là drone một mình đã chặn đứng Nga. Vấn đề là chiến trường dày đặc drone trinh sát và tấn công khiến các đợt tiến công mặt đất lặp đi lặp lại trở nên đắt đỏ hơn, khó che giấu hơn và khó khai thác kết quả hơn. Khi mức tăng lãnh thổ hằng tháng chỉ còn vài chục km², thậm chí chuyển sang âm, tổn thất cao và việc bị quan sát liên tục có thể làm giảm mạnh phần thưởng từ việc tiếp tục tấn công ^[1][7].

Nga trả giá lớn cho những bước tiến nhỏ

Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, CSIS, mô tả cuộc chiến của Nga ở Ukraine là một chiến dịch có chi phí đặc biệt lớn nhưng chỉ đem lại lợi ích lãnh thổ hạn chế; tổ chức này ước tính lực lượng Nga đã chịu gần 1,2 triệu thương vong kể từ tháng 2/2022 ^[7]. Cùng phân tích cho biết sau khi giành lại thế chủ động trong năm 2024, các mũi tấn công nổi bật nhất của Nga chỉ tiến trung bình 15 đến 70 mét mỗi ngày ^[7].

Bức tranh tiêu hao đó giúp giải thích vì sao vấn đề tuyển quân lại quan trọng. UNN đưa tin Nga đang gặp khó trong việc tuyển đủ lính hợp đồng, điều làm suy yếu khả năng duy trì nhịp tấn công gây thương vong cao từng tạo ra những bước tiến hạn chế trong năm 2024 và 2025 ^[1]. Nga vẫn có thể tiếp tục tấn công, nhưng dữ liệu hiện có cho thấy mỗi đợt tấn công đang đem lại ít lãnh thổ hơn ^[3][7].

Đòn tầm trung và áp lực liên lạc làm tăng ma sát

ISW nêu thêm một số yếu tố kéo chậm tốc độ tiến quân của Nga từ cuối năm 2025: phản công trên bộ của Ukraine, các đòn tấn công tầm trung của Ukraine, việc chặn Nga sử dụng thiết bị Starlink tại Ukraine từ tháng 2/2026, và các nỗ lực của Điện Kremlin nhằm hạn chế Telegram ^[3]. Đánh giá ngày 31/3 của ISW cũng cho rằng phản công, đòn tấn công tầm trung và các áp lực liên lạc này đã làm trầm trọng thêm những vấn đề sẵn có trong quân đội Nga ^[12].

Những yếu tố đó không cần phải phá hủy hoàn toàn đội hình Nga mới tạo tác động. Chúng có thể khiến việc phối hợp tấn công, tập trung lực lượng, vận chuyển tiếp tế và biến sức ép cục bộ thành lợi thế lớn hơn trở nên khó khăn hơn. Vì vậy, Nga vẫn có thể mở các đợt xung phong, nhưng không dễ chuyển chúng thành bước tiến nhanh trên bản đồ ^[3][12].

Điều này nói gì về Donbas?

Sự chậm lại này làm suy yếu nhận định rằng Nga sắp nhanh chóng chiếm toàn bộ Donbas, vùng chiến sự trọng yếu ở miền đông Ukraine. UNN, dẫn các nhà phân tích quân sự và dữ liệu theo dõi tiền tuyến, cho biết quân đội Nga hiện không thể nhanh chóng chiếm toàn bộ khu vực này ^[1].

Điều đó không có nghĩa Ukraine chắc chắn sẽ sớm giành lại những vùng đất lớn. Nó chỉ cho thấy bằng chứng chiến trường trong các báo cáo hiện có nghiêng về một cuộc tấn công chậm, tốn kém, hơn là một cuộc đột phá nhanh của Nga. Kết luận chắc nhất nhưng quan trọng là: đến đầu mùa xuân 2026, chiến dịch của Nga tạo ra ít lãnh thổ hơn rất nhiều so với cái giá phải trả, và trong tháng 4 còn tạo ra kết quả âm theo cách tính của ISW ^[3][6][7].

Chậm lại không có nghĩa là kết cục đã định

Các nguồn hiện có không chứng minh rằng đà chậm lại này là vĩnh viễn. Dữ liệu tiền tuyến theo tháng có thể thay đổi, và chính các số liệu lãnh thổ của ISW cũng có lưu ý về khác biệt giữa thâm nhập và kiểm soát thực tế ^[3][6].

Tuy vậy, xu hướng hiện tại khá rõ: đà tiến của Nga chậm lại vì Ukraine tranh giành thế chủ động hiệu quả hơn, trong khi Nga phải đối mặt với drone, phản công, đòn đánh tầm trung, áp lực tuyển quân và ma sát vận hành. Nga vẫn có khả năng tấn công, nhưng dữ liệu gần đây cho thấy một chiến dịch đang giảm hiệu suất — không phải một cuộc tiến quân nhanh qua Ukraine ^[1][3][12].