Vì sao Ajay Banga hoài nghi trung tâm dữ liệu AI sẽ bùng nổ ở các thị trường mới nổi?

Một trung tâm dữ liệu phục vụ AI không thể hoạt động chỉ nhờ có đất và một tòa nhà. Nó cần nguồn điện dồi dào, ổn định và năng lực tính toán lớn. Theo Chủ tịch Nhóm Ngân hàng Thế giới Ajay Banga, đây là những điều kiện khiến ông không kỳ vọng trung tâm dữ liệu sẽ xuất hiện hàng loạt ở các thị trường mới nổi. Trong những phát biểu trước đó, ông cũng nhấn mạnh vai trò của dữ liệu và người có kỹ năng sử dụng dữ liệu để AI phát huy tác dụng. 1728

Bài toán không chỉ là xây thêm trung tâm dữ liệu

Tại một cuộc thảo luận của Bloomberg Green trong Tuần lễ Khí hậu ở New York, ông Banga nhận xét các thị trường mới nổi hiện có tương đối ít trung tâm dữ liệu và dự đoán số lượng này khó tăng mạnh. Ở những nơi nguồn điện còn khan hiếm, cấp điện cho một cơ sở tiêu thụ nhiều năng lượng cũng đồng nghĩa phải cân nhắc các nhu cầu phát triển khác. 17

Điều đó không có nghĩa là không thể xây trung tâm dữ liệu tại các nền kinh tế đang phát triển. Bloomberg ghi nhận ngành này đang mở rộng ở châu Phi, dù điện ổn định vẫn là thách thức lớn nhất. Nhận định của ông Banga nói về khả năng mở rộng trên diện rộng, không phải kết luận rằng mọi thị trường mới nổi đều giống nhau. 4717

Điện cho trung tâm dữ liệu sẽ tăng đến đâu?

Theo kịch bản trung tâm của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), toàn bộ trung tâm dữ liệu trên thế giới sử dụng khoảng 485 TWh điện năm 2025 và có thể lên 950 TWh vào năm 2030 — gần gấp đôi, tương đương khoảng 3% nhu cầu điện toàn cầu dự kiến khi đó. Đây là dự báo cho cả ngành trung tâm dữ liệu, không phải riêng AI. IEA xác định AI là động lực tăng trưởng quan trọng nhất, bên cạnh các dịch vụ số khác. 135

Nhu cầu hiện đã tập trung ở một số khu vực: năm 2024, Mỹ chiếm 45% điện năng tiêu thụ của trung tâm dữ liệu toàn cầu, Trung Quốc 25% và châu Âu 15% — cộng lại là 85%. Tuy nhiên, tỷ trọng của một năm không cho biết chắc các khoản đầu tư mới đến năm 2030 sẽ phân bố ra sao. 5

Khoảng cách số và câu hỏi phân bổ điện

Nếu năng lực tính toán mới tiếp tục nghiêng về những nơi có lưới điện và hệ sinh thái kỹ thuật vững hơn, các nước có hạ tầng yếu có thể càng khó phát triển, ứng dụng AI tại chỗ. Một báo cáo của Liên Hợp Quốc chỉ ra rằng điện không ổn định, năng lực tính toán hạn chế và thiếu chuyên môn kỹ thuật đang cản trở việc dùng AI tại các khu vực ít được phục vụ; một báo cáo khác ghi nhận nguồn tài trợ xây dựng năng lực AI còn chênh lệch đáng kể giữa các khu vực địa lý. 2523

Vì thế, chọn nơi đặt trung tâm dữ liệu cũng là chọn cách phân bổ nguồn lực phát triển. Chương trình Tuần lễ Khí hậu New York lưu ý rằng các cơ sở này đang cạnh tranh với công nghiệp, giao thông và đô thị để tiếp cận điện sạch, giá phải chăng. Cảnh báo của ông Banga đặt ra câu hỏi: khi điện còn thiếu, nên dành nguồn cung đó cho hạ tầng AI hay cho những nhu cầu cấp thiết khác? 1917