Vì sao Citi cho rằng lợi suất trái phiếu tăng chưa chắc làm cổ phiếu châu Âu lao dốc?

Thị trường tài chính toàn cầu đang chứng kiến một nghịch lý quen thuộc: lợi suất trái phiếu tăng mạnh, điều thường gây áp lực lên cổ phiếu. Tuy nhiên, theo Beata Manthey – trưởng bộ phận chiến lược cổ phiếu châu Âu của Citi – đợt bán tháo trái phiếu toàn cầu “không nhất thiết là tin xấu” đối với thị trường chứng khoán châu Âu.

Lý do nằm ở yếu tố cốt lõi của thị trường: lợi nhuận doanh nghiệp. Nếu lợi nhuận tiếp tục tăng, cổ phiếu có thể vẫn đứng vững dù chi phí vốn tăng lên.

Lợi suất tăng nhưng cổ phiếu chưa chắc giảm

Khi trái phiếu bị bán tháo, giá trái phiếu giảm và lợi suất tăng. Điều này thường gây sức ép lên cổ phiếu vì:

• Lãi suất cao khiến giá trị hiện tại của lợi nhuận tương lai giảm.
• Chi phí vay vốn của doanh nghiệp tăng.

Tuy nhiên, Manthey cho rằng bức tranh ở châu Âu hiện khác đi. Kỳ vọng lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS) của toàn thị trường đang tăng chứ không giảm, tạo nền tảng hỗ trợ cho giá cổ phiếu.

Nói cách khác, khi doanh nghiệp kiếm được nhiều tiền hơn, thị trường cổ phiếu có thể hấp thụ phần nào tác động tiêu cực từ lãi suất cao hơn.

Lợi nhuận doanh nghiệp châu Âu đang tăng mạnh

Các dữ liệu gần đây củng cố quan điểm này. Tổng hợp kết quả kinh doanh và dự báo của các nhà phân tích cho thấy lợi nhuận doanh nghiệp châu Âu có thể tăng với tốc độ nhanh nhất trong ba năm.

Phần lớn động lực đến từ hai nhóm ngành lớn:

• Năng lượng: Giá dầu và khí đốt tăng do căng thẳng địa chính trị đã giúp các công ty dầu khí châu Âu tăng lợi nhuận mạnh.
• Tài chính: Các ngân hàng thường hưởng lợi khi lãi suất cao hơn giúp mở rộng biên lợi nhuận cho vay.

Hai lĩnh vực này đóng góp đáng kể vào sự cải thiện lợi nhuận của nhiều chỉ số chứng khoán lớn tại châu Âu.

Citi vẫn nhìn thấy dư địa tăng cho cổ phiếu

Không chỉ dựa vào lợi nhuận hiện tại, Citi còn giữ quan điểm tương đối tích cực với thị trường cổ phiếu toàn cầu. Ngân hàng này cho rằng cổ phiếu toàn cầu vẫn có thể tăng thêm khoảng 5% nếu kỳ vọng lợi nhuận tiếp tục được duy trì.

Điều này cho thấy động lực chính của thị trường không phải là việc định giá ngày càng cao, mà là tăng trưởng lợi nhuận thực sự của doanh nghiệp.

Vì sao thị trường trái phiếu đang bị bán tháo?

Đợt biến động trên thị trường trái phiếu xuất phát từ nhiều yếu tố vĩ mô và địa chính trị.

Một trong những yếu tố lớn là lo ngại lạm phát gia tăng do xung đột tại Trung Đông và giá năng lượng tăng, khiến nhà đầu tư lo ngại các ngân hàng trung ương có thể phải duy trì chính sách tiền tệ chặt chẽ lâu hơn.

Khi nhà đầu tư bán trái phiếu chính phủ, giá trái phiếu giảm và lợi suất tăng – kéo theo chi phí vay trên toàn hệ thống tài chính toàn cầu cũng tăng.

Rủi ro: thị trường phụ thuộc vào một số ngành

Dù bức tranh lợi nhuận tích cực, vẫn tồn tại một điểm yếu đáng chú ý.

Sự tăng trưởng lợi nhuận của châu Âu hiện tập trung chủ yếu ở ngành năng lượng và tài chính, thay vì lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế.

Một số phân tích cho thấy nếu loại bỏ ngành năng lượng, tăng trưởng lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp châu Âu sẽ yếu hơn đáng kể.

Điều này tạo ra rủi ro: nếu các ngành dẫn dắt như năng lượng giảm tốc – chẳng hạn khi giá dầu hạ nhiệt – thị trường cổ phiếu có thể mất đi trụ cột hỗ trợ.

Bức tranh lớn: cuộc kéo co giữa lợi suất và lợi nhuận

Tình hình hiện nay phản ánh một quy luật quen thuộc của thị trường: lợi suất trái phiếu và lợi nhuận doanh nghiệp đang kéo thị trường theo hai hướng khác nhau.

• Lợi suất tăng thường gây áp lực lên định giá cổ phiếu.
• Nhưng lợi nhuận doanh nghiệp tăng lại giúp thị trường giữ được sức bền.

Hiện tại, cổ phiếu châu Âu vẫn đứng vững nhờ kỳ vọng lợi nhuận cải thiện. Tuy nhiên, độ bền của xu hướng này sẽ phụ thuộc vào việc tăng trưởng lợi nhuận có tiếp tục duy trì và mở rộng sang nhiều ngành hơn hay không.

Nếu lợi nhuận tiếp tục tăng, thị trường cổ phiếu có thể thích nghi với môi trường lãi suất cao. Ngược lại, nếu tăng trưởng lợi nhuận suy yếu, áp lực từ lợi suất trái phiếu tăng có thể bắt đầu ảnh hưởng rõ rệt hơn đến chứng khoán.