Vì sao Nga bác lời kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức của Ukraine tại Liên Hợp Quốc?

Nga bác bỏ lời kêu gọi vì hai bên bất đồng căn bản về trình tự ngoại giao. Ukraine cùng các nước ủng hộ cho rằng ngừng bắn toàn diện, ngay lập tức và vô điều kiện phải là điểm khởi đầu để đàm phán thực chất. Nga nói họ sẽ không đình chỉ hoạt động quân sự khi đàm phán đang diễn ra. 6834

Moskva không chấp nhận cách tiếp cận “ngừng bắn trước”

Tại cuộc họp Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc ngày 23/9 về Ukraine, Ngoại trưởng Andriy Sybiha cho biết Kyiv đã đồng ý ngừng bắn toàn diện, ngay lập tức và vô điều kiện; đồng thời kêu gọi Moskva làm điều tương tự trước khi bước vào các cuộc đàm phán hòa bình thực chất. Một tuyên bố chung được 51 quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc ủng hộ cũng kêu gọi Nga chấp nhận cách tiếp cận này. 68

Ngoại trưởng Sergey Lavrov bác bỏ tiền đề đó. Ông nói Nga sẽ không tạm dừng cái mà Moskva gọi là “chiến dịch quân sự đặc biệt” trong suốt thời gian đàm phán, bất kể hình thức đàm phán nào; đồng thời cho rằng châu Âu muốn có một quãng dừng để Ukraine bổ sung năng lực quân sự. 34

Nói cách khác, Moskva không chấp nhận ngừng bắn như một điều kiện tiên quyết để đàm phán. Vì vậy, tranh cãi không chỉ là có đàm phán hay không, mà là giao tranh có phải dừng lại trong lúc các cuộc đàm phán diễn ra hay không.

Sự ủng hộ tại Hội đồng Bảo an có ý nghĩa gì — và không có ý nghĩa gì

Các bản tin cho biết 14 trong 15 thành viên Hội đồng Bảo an ủng hộ một lệnh ngừng bắn, cùng với Ukraine, Liên minh châu Âu (EU) và hơn 50 quốc gia. 410

Tuy nhiên, con số này không phải kết quả của một cuộc bỏ phiếu tại Hội đồng Bảo an về nghị quyết ngừng bắn ở Ukraine trong cuộc họp nói trên. Không có nghị quyết như vậy được đưa ra biểu quyết. Sự ủng hộ được nêu phản ánh mức độ cô lập ngoại giao và sức ép chính trị đối với Nga, chứ không phải một quyết định ràng buộc của Hội đồng. 1046

Quy chế thành viên thường trực Hội đồng Bảo an của Nga là trở ngại then chốt đối với mọi nỗ lực thông qua một nghị quyết thực chất mà Moskva phản đối: lá phiếu chống của một thành viên thường trực có thể ngăn nghị quyết được thông qua. Do đó, sự đồng thuận của các thành viên còn lại không thể tự nó buộc Nga chấp nhận ngừng bắn.

Vì sao hạ tầng năng lượng là trọng tâm của lời kêu gọi

Tranh luận về ngừng bắn diễn ra khi cả hai bên đều đối mặt rủi ro từ các đòn tấn công vào hạ tầng liên quan đến năng lượng trước mùa đông. Liên Hợp Quốc trước đó cảnh báo rằng các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng dân sự của Ukraine đã khiến hàng triệu người thiếu điện, sưởi và nước trong thời gian dài giữa điều kiện nhiệt độ dưới 0°C. 23

Tổng thống Volodymyr Zelenskyy đề xuất một thỏa thuận có phạm vi hẹp hơn và mang tính đối ứng: Ukraine sẽ ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu và cơ sở năng lượng của Nga nếu Nga ngừng đánh vào hệ thống năng lượng, hạ tầng thiết yếu và xuất khẩu lương thực của Ukraine. 3245

Đề xuất này không phải là một thỏa thuận đã có hiệu lực. Reuters đưa tin Ukraine và các đồng minh đang tìm cách đạt những thỏa thuận giới hạn về hạ tầng năng lượng và vận tải trên Biển Đen trước mùa đông, trong khi Nga cho thấy ít quan tâm đến các cuộc đàm phán rộng hơn. 32

Ông Zelenskyy cảnh báo rằng nếu không có thỏa thuận ngừng tấn công năng lượng, Ukraine sẽ đáp trả và mùa đông sắp tới có thể trở nên “vô cùng đau đớn” đối với Nga. 32

Rủi ro với dân thường vẫn cận kề

Hệ quả không chỉ nằm ở lập trường ngoại giao. Các bản tin trong ngày diễn ra thảo luận tại Liên Hợp Quốc cho biết một cuộc tấn công của Nga vào Kyiv khiến ít nhất 2 người thiệt mạng và 22 người bị thương; trong khi các đòn đánh của Ukraine vào cơ sở năng lượng Nga cũng làm tăng nguy cơ gây hại cho dân thường và phá hủy hạ tầng. 3341

Những nguồn tin hiện có không xác lập một tổng số thương vong dân sự duy nhất, có tính thẩm quyền, riêng cho bối cảnh trực tiếp quanh cuộc họp Hội đồng Bảo an. Tuy vậy, điều rõ ràng là điện, nước và hệ thống sưởi đã trở thành mối lo nhân đạo trọng tâm khi mùa đông đến gần. 2325

Điều rút ra từ cuộc họp

Cuộc họp phơi bày tương phản rõ rệt: Ukraine ủng hộ ngừng bắn toàn diện rồi mới đàm phán; Nga nói đàm phán không đồng nghĩa với việc họ phải ngừng hoạt động quân sự. 834

Đó là lý do sự ủng hộ quốc tế rộng rãi chưa dẫn đến việc giao tranh chấm dứt ngay lập tức. Hội đồng Bảo an có thể khuếch đại sức ép ngoại giao, nhưng nếu không có sự chấp thuận của Nga — hoặc một biện pháp ràng buộc mà Nga không chặn lại — lời kêu gọi ngừng bắn vẫn là một yêu cầu chính trị, chứ chưa phải kết quả có thể thi hành.