Pháp quyết định giữ máy bay tuần tra Atlantique 2 ở Romania thêm vài tuần vì các vụ tấn công tàu thương mại trên Biển Đen vẫn tiếp diễn. Nhiệm vụ của máy bay là tăng cường giám sát gần sườn phía đông NATO, hỗ trợ phát hiện nguy hiểm hàng hải và bảo vệ cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng — chứ không bảo đảm mọi mối đe dọa đều bị đánh chặn.
17
18
Vụ tàu Contship Jet ngày 28/10 cho thấy rõ giới hạn đó. Máy bay Pháp được cho là đã phát hiện các drone đang áp sát trước khi chúng tấn công, nhưng không ngăn được cuộc tập kích. Tàu chìm; cả 18 thành viên thủy thủ đoàn đều được cứu.
1
2
Vì sao Pháp gia hạn triển khai?
Atlantique 2 được đưa tới Romania ngày 18/10 và ban đầu dự kiến rời đi vào ngày 6/11. Ngày 5/11, chỉ huy máy bay cho biết nhiệm vụ sẽ kéo dài thêm vài tuần để hỗ trợ an toàn cho hoạt động hàng hải thương mại.
6
17
Quyết định này được đưa ra sau một loạt vụ tấn công nhằm vào tàu hàng gần bờ biển Romania và Bulgaria. Pháp tập trung giám sát khu vực phía tây Biển Đen, tìm kiếm nguy cơ đối với tàu thuyền và góp phần bảo vệ hạ tầng trọng yếu.
18 Trước đó, ngày 20/10, NATO cho biết sẽ điều thêm máy bay tuần tra hàng hải, hệ thống radar và drone tới khu vực.
30
Các vụ tấn công và vụ chìm tàu Contship Jet
- Ngày 6/10: Hai tàu thương mại bị đánh trúng ngoài khơi Bulgaria, một tàu chìm. Reuters đưa tin thủy thủ đoàn của con tàu bị chìm mất tích vào thời điểm đó; bản tin được cung cấp không nêu con số thương vong cuối cùng.
35
- Ngày 18/10: Máy bay Atlantique 2 của Pháp tới Romania để thực hiện nhiệm vụ giám sát trên vùng biển phía tây Biển Đen.
6
18
- Ngày 20/10: NATO công bố kế hoạch tăng cường máy bay tuần tra, radar và drone sau một loạt vụ tấn công chết người nhằm vào tàu thuyền.
30
- Ngày 23/10: Một vụ tấn công bằng drone làm chìm tàu hàng ngoài khơi Romania. Tổng thống Romania quy trách nhiệm cho Nga; Reuters đưa tin ít nhất một thủy thủ thiệt mạng và ba người mất tích.
19
- Ngày 28/10: Ba drone hàng hải tấn công tàu Contship Jet — do Hy Lạp sở hữu, treo cờ Liberia — khi tàu đang đi từ Haifa tới Constanța. Tàu chìm, nhưng toàn bộ 18 thành viên thủy thủ đoàn được cứu.
1
2
- Ngày 5/11: Chỉ huy máy bay xác nhận nhiệm vụ tại Romania sẽ kéo dài thêm vài tuần.
17
Theo các tường thuật về vụ Contship Jet, máy bay Pháp phát hiện drone ít nhất 30 phút trước khi chúng đánh trúng tàu. Drone không bị đánh chặn. Cảnh báo có thể giúp nhà chức trách và con tàu có thời gian phản ứng, nhưng các nguồn hiện có không chứng minh rằng riêng máy bay đã bảo đảm việc cứu được thủy thủ đoàn.
2
Phát hiện không đồng nghĩa với đánh chặn
Máy bay tuần tra có thể giúp phát hiện và báo cáo mối đe dọa, nhưng việc nhìn thấy mục tiêu không tự nó vô hiệu hóa mục tiêu. Romania cũng thông báo sẽ đẩy nhanh việc phát triển năng lực giám sát và trang bị để đối phó với thủy lôi, drone.
20
Các cuộc tấn công vẫn xảy ra sau khi NATO công bố kế hoạch tăng cường ngày 20/10: một tàu hàng bị đánh chìm ngoài khơi Romania ngày 23/10, rồi Contship Jet bị tấn công ngày 28/10.
19
30 Điều này cho thấy việc triển khai thêm khí tài không đồng nghĩa nguy cơ lập tức chấm dứt.
Cần thận trọng khi nói về trách nhiệm trong từng vụ việc. Tổng thống Romania cáo buộc Nga liên quan đến vụ chìm tàu ngày 23/10; NATO mô tả các cuộc tấn công là có vẻ liên quan đến cuộc chiến của Nga tại Ukraine. Những thông tin này không tự xác lập trách nhiệm của Nga trong mọi sự cố.
19
30
Mối đe dọa hàng hải còn ảnh hưởng đến thương mại
Biển Đen là tuyến vận tải quan trọng đối với ngũ cốc, dầu mỏ và các sản phẩm dầu. Vì vậy, nguy cơ với tàu thương mại không chỉ đặt ra vấn đề an ninh mà còn làm dấy lên lo ngại về thương mại và an ninh lương thực.
17 Ngày 31/10, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói rằng sự quan tâm của cộng đồng quốc tế đối với một lệnh ngừng bắn giới hạn ở Biển Đen đang tăng lên, nhằm bảo vệ các chuyến hàng năng lượng và ngũ cốc của Nga lẫn Ukraine.
34
Vì thế, việc Pháp gia hạn triển khai Atlantique 2 là biện pháp duy trì giám sát trong bối cảnh nguy cơ vẫn hiện hữu, không phải dấu hiệu cho thấy máy bay có thể ngăn mọi cuộc tấn công. Cảnh báo trước vụ Contship Jet cho thấy giá trị tiềm tàng của việc phát hiện sớm; con tàu bị chìm cũng nhắc rằng năng lực đó có giới hạn.
2
17
18