Pháp trục xuất hai nhà ngoại giao Iran: Đòn đáp trả sau vụ việc tại Tehran

Vì sao Pháp trục xuất các nhà ngoại giao Iran?

Paris xem việc trục xuất là phản ứng tương xứng về mặt ngoại giao, chứ không phải một kết luận hình sự rằng chính hai nhà ngoại giao Iran bị trục xuất đã trực tiếp bắt giữ hoặc hành hung các nhân viên Pháp.

Barrot tuyên bố hai đại diện Iran tại Pháp sẽ phải rời khỏi nước này trong những ngày tới. Ông liên hệ trực tiếp quyết định với vụ việc tại Tehran và việc Iran sau đó cấm hai nhân viên Pháp quay lại Iran.

Iran cáo buộc các nhân viên Pháp can thiệp vào công việc nội bộ của nước này. Tehran sau đó tuyên bố hai nhân viên Đại sứ quán Pháp là persona non grata, thuật ngữ ngoại giao có nghĩa họ không còn được phép trở lại Iran. Nhà chức trách Iran nói những người này đã tham gia các hoạt động liên quan đến cáo buộc can thiệp từ bên ngoài, trong khi Pháp bác bỏ cách diễn giải đó và tập trung vào cách các nhân viên của mình bị đối xử khi bị giữ.

Đây có phải là một cuộc “trao đổi” nhà ngoại giao trực tiếp?

Có thể hiểu đây là một vòng leo thang ngoại giao có tính đáp trả, nhưng không nhất thiết có nghĩa hai nhà ngoại giao Iran bị trục xuất là những người trực tiếp thực hiện vụ bắt giữ tại Tehran. Một chính phủ có thể tuyên bố nhà ngoại giao nước ngoài là persona non grata mà không công khai cáo buộc chính cá nhân đó đã gây ra sự việc dẫn đến biện pháp trả đũa.

Các thông báo hiện có chỉ nêu số lượng nhà ngoại giao Iran bị trục xuất, không công bố tên hoặc chức vụ của họ. Những nguồn được trích dẫn không đưa ra lời giải thích công khai cho việc giữ kín thông tin này. Cũng chưa rõ hai người được chọn có vai trò cụ thể nào trong vụ việc ngày 19/7 hay không.

Tranh chấp này nói gì về quan hệ Pháp–Iran?

Vụ trục xuất làm căng thẳng thêm tranh chấp vốn đã lan rộng giữa Paris và Tehran về quyền tiếp cận ngoại giao, cáo buộc can thiệp và các hoạt động giao lưu văn hóa. Các bản tin liên hệ vụ bắt giữ với một cuộc gặp có sự tham gia của những nhân vật văn hóa Iran, đồng thời mô tả đây là một phần trong động thái siết chặt các hoạt động trao đổi với Pháp của chính quyền Iran.

Barrot nhấn mạnh sự khác biệt giữa nhà nước Iran và xã hội Iran. Theo lập trường ông nêu, Pháp vẫn có thể ủng hộ các nghệ sĩ, nhà khoa học và nhà nghiên cứu Iran, đồng thời đáp trả những hành động mà Paris quy cho chính quyền Iran.

Thông điệp thực tế trước mắt khá rõ: Pháp muốn buộc Iran phải trả giá về ngoại giao vì cách đối xử với nhân viên đại sứ quán của mình, còn Iran sử dụng quyết định tuyên bố persona non grata để bảo vệ cáo buộc can thiệp. Danh tính và vai trò của hai nhà ngoại giao Iran vẫn chưa được công bố trong các thông tin công khai được trích dẫn.