Lập luận của Vitalik Buterin ngày 8/11/2026 không phải là lời kêu gọi bỏ cơ chế đốt phí. Ông cho rằng Ethereum nên tiếp tục duy trì EIP-1559, nhưng không nên xem lượng ETH bị đốt là nền tảng chính giải thích giá trị của ETH. Thay vào đó, ông nhấn mạnh vai trò lưu trữ giá trị dựa trên sức bền và những đặc tính cốt lõi của mạng lưới.
1
2
6
Điểm cần phân biệt là: đốt phí có thể làm giảm lượng ETH lưu hành, nhưng điều đó không tự động tạo ra một “mức sàn” đáng tin cậy cho giá. Theo Buterin, cố tối đa hóa lượng ETH bị đốt còn có thể gây tổn hại đến những yếu tố khác khiến Ethereum có giá trị.
3
6
Định giá khoảng 270 tỷ USD đặt ra bài toán quy mô
Một phần lập luận đặt câu hỏi: nếu chỉ dựa vào hoạt động liên quan đến phí để biện minh cho mức vốn hóa thị trường khoảng 270 tỷ USD, Ethereum sẽ phải vận hành như thế nào? Một phép so sánh được đưa ra là chi tiêu nghiên cứu và phát triển (R&D) hằng năm của L’Oréal, tương đương khoảng 0,58% giá trị thị trường của tập đoàn. Áp tỷ lệ đó vào định giá Ethereum cho ra mức chi phí phát triển giao thức giả định khoảng 700.000 ETH mỗi năm; theo các báo cáo, thu nhập của validator có thể giảm khoảng hai phần ba.
7
9
Đây là phép so sánh để hình dung quy mô, không phải ngân sách Ethereum đã được công bố hay đề xuất thay đổi EIP-1559. Nó cũng làm nổi bật một vấn đề về quản trị: duy trì nguồn lực phát triển ở quy mô như doanh nghiệp lớn có thể đòi hỏi các quyết định liên tục về cách mạng lưới huy động và phân bổ nguồn lực.
9
Đốt phí không mặc nhiên tạo được mức sàn giá đáng tin cậy
Một phép tính đơn giản cho thấy giới hạn của cách định giá này. Nếu mỗi năm Ethereum đốt lượng ETH trị giá 1 tỷ USD vô thời hạn, và nhà đầu tư áp dụng tỷ lệ chiết khấu 4%, giá trị hàm ý sẽ là 25 tỷ USD — thấp hơn nhiều so với con số khoảng 270 tỷ USD trong phép so sánh nói trên. Đây chỉ là mô hình minh họa, không phải dự báo giá; phép tính còn giả định lượng đốt hằng năm duy trì ổn định.
3
26
Buterin cũng lưu ý rằng lượng phí bị đốt phụ thuộc vào hoạt động trên mạng, trong đó phần lớn đến từ chính hệ sinh thái tiền mã hóa. Nếu giá ETH giảm làm suy yếu mức chi tiêu thúc đẩy hoạt động đó, lượng phí bị đốt để hỗ trợ lập luận định giá cũng có thể giảm theo. Vì vậy, cơ sở định giá dựa vào đốt phí không độc lập như một phép tính doanh thu định kỳ đơn giản có thể gợi ra.
5
48
49
Tối đa hóa lượng đốt có thể xung đột với khả năng tiếp cận và tính trung lập
Theo các tường thuật về lập luận của Buterin, theo đuổi việc đốt nhiều phí hơn có thể kéo theo quản trị can thiệp sâu hơn và phí gas cao hơn, khiến việc duy trì tính phi tập trung và khả năng chống bị chi phối trở nên khó khăn. Phí cao cũng có thể hạn chế khả năng tham gia của một số người dùng.
6
7
9
25
Đây là sự đánh đổi giữa việc thu được nhiều giá trị hơn từ hoạt động trên mạng và việc giữ mạng lưới mở, vững vàng. Buterin không nói rằng phí hay cơ chế đốt không có ích; ý của ông là không nên biến việc tối đa hóa lượng đốt thành mục tiêu tối thượng nếu điều đó làm suy yếu những phẩm chất mà Ethereum dựa vào.
1
6
Cơ sở nào cho luận điểm ETH là tài sản lưu trữ giá trị?
Thay vì tập trung vào việc tạo khan hiếm bằng cách đốt phí, Buterin nhấn mạnh các điểm mạnh mà ông gọi là “CROPS”: khả năng chống kiểm duyệt và chống bị chi phối, mã nguồn mở, quyền riêng tư và bảo mật. Theo cách nhìn này, luận điểm ETH là tài sản lưu trữ giá trị dựa trên niềm tin vào độ bền bỉ và các cơ chế bảo vệ của mạng lưới, chứ không phải lời hứa rằng lượng ETH bị đốt sẽ luôn vượt lượng phát hành mới.
1
2
Vì vậy, ông cho rằng EIP-1559 vẫn có thể được duy trì ngay cả khi lượng đốt về lâu dài chỉ đạt dưới 10% mức cần thiết để cân bằng lượng phát hành. Cơ chế này vẫn có thể tiếp tục đốt phí mà không cần được xem là lời giải thích chính cho giá trị của ETH.
2
4
23
Câu hỏi đối với nhà đầu tư vẫn còn đó: nếu lượng đốt không bù được lượng phát hành mới, riêng việc đốt phí sẽ không đủ để ngăn nguồn cung tăng. Lập luận của Buterin chuyển trọng tâm sang việc liệu người dùng có coi trọng sức bền của Ethereum và có nhu cầu sử dụng mạng lưới hay không. Điều đó không bảo đảm ETH sẽ giữ được sức mua hoặc xứng đáng với một mức vốn hóa cụ thể.
3
6