Vì sao chứng khoán châu Á lập kỷ lục dù dầu vượt 100 USD?

Nói cách khác, cú sốc dầu chưa đủ để dập tắt đà tăng cổ phiếu vì thị trường đang định giá nhóm doanh nghiệp liên quan hạ tầng AI và bán dẫn theo một câu chuyện tăng trưởng riêng. Với nhiều nhà đầu tư, câu chuyện này lúc này có vẻ bền hơn một mức tăng giá dầu phụ thuộc lớn vào tin tức ngoại giao và quân sự.

Hàn Quốc là ví dụ rõ nhất

Hàn Quốc đang là hình ảnh tiêu biểu của giao dịch này. Một bản tin liên quan Bloomberg mô tả nước này là bên hưởng lợi lớn từ đầu tư AI và cho biết thị trường Hàn Quốc có lúc tăng tới 5% lên kỷ lục ^[3]. Bản cập nhật ngày 11/5 của IC Markets cũng ghi nhận chỉ số Kospi, chỉ số chứng khoán chính của Hàn Quốc, lập đỉnh mới ngay lúc mở cửa trong khi các thị trường khu vực diễn biến trái chiều ^[6]. Trước đó, một bản tin cho biết Kospi đóng cửa ở 6.641,02 điểm, tăng 0,39%, đánh dấu phiên lập đỉnh lịch sử thứ hai liên tiếp ^[1].

Chi tiết này rất đáng chú ý: nhà đầu tư không đơn giản là mua cả châu Á. Họ đang chọn những thị trường và ngành gắn chặt với chip, điện tử và nhu cầu AI. Bản tin của Morningstar/Dow Jones cũng cho biết cổ phiếu điện tử và chip đã kéo các thị trường Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan lên mức cao kỷ lục, trong khi thị trường châu Á nói chung vẫn phân hóa ^[9].

Trung Quốc giúp nới rộng đà tăng, nhưng khu vực không đồng loạt đi lên

Trung Quốc góp phần cải thiện sắc thái khu vực, nhưng các số liệu mới nhất không cho thấy một đợt tăng đồng đều trên toàn châu Á. IC Markets ghi nhận Shanghai Composite tăng 0,94%, trong khi Nikkei của Nhật giảm 0,16%, Hang Seng của Hong Kong giảm 0,31% và ASX của Úc giảm 0,60% ^[6].

Đó là phần dễ bị bỏ qua sau các tiêu đề về kỷ lục mới. Hàn Quốc và các thị trường gắn với chip đang gánh phần lớn động lực tăng. Trung Quốc giúp bức tranh bớt hẹp hơn, nhưng nhiều chỉ số khác vẫn chịu sức ép từ dầu đắt và rủi ro địa chính trị.

Vì sao dầu trên 100 USD chưa chặn được lực mua?

Dầu cao vẫn là một lực cản lớn. Brent tăng 3,6% lên gần 105 USD/thùng sau thông tin đề xuất hòa bình mới nhất của Iran bị bác bỏ ^[3]. Một cập nhật thị trường khác ngày 11/5 ghi nhận Brent ở 105,83 USD/thùng, tăng 4,47%, còn WTI, dầu chuẩn của Mỹ, ở 100,15 USD/thùng, tăng 4,97% ^[6]. Giá dầu cao thường làm tăng chi phí doanh nghiệp và gây sức ép lên lợi nhuận, điều cũng được nêu trong coverage về dầu vượt 100 USD/thùng ^[1].

Vậy vì sao cổ phiếu vẫn tăng? Câu trả lời nằm ở cách nhà đầu tư phân loại rủi ro. Họ có vẻ đang xem cú tăng của dầu như một phần bù rủi ro địa chính trị, thứ có thể đảo chiều nhanh nếu ngoại giao tiến triển. Đầu tháng 5, giá dầu từng giảm mạnh và chứng khoán toàn cầu tăng nhờ hy vọng Mỹ và Iran sắp đạt thỏa thuận cho phép dầu thô từ vùng Vịnh Ba Tư được vận chuyển trở lại ^[13]. Trong nhịp đó, Brent giảm 7,8% xuống 101,27 USD/thùng, từ mức hơn 115 USD/thùng hồi đầu tuần ^[13].

Sự giật cục này giải thích tâm lý hiện tại. Nhà giao dịch lo cú sốc dầu, nhưng cũng biết giá dầu đang cực kỳ nhạy với tin tức về eo biển Hormuz, đàm phán hòa bình và quyền tiếp cận tuyến vận tải biển. Trong khi đó, nhu cầu AI đang được nhìn như một câu chuyện lợi nhuận doanh nghiệp.

Trái phiếu và vàng cho thấy thị trường vẫn phòng thủ

Nếu chỉ nhìn chỉ số cổ phiếu, người ta dễ nghĩ thị trường đang quá lạc quan. Nhưng thị trường trái phiếu lại phát đi tín hiệu thận trọng hơn. Bản cập nhật ngày 11/5 nêu rủi ro lạm phát từ dầu và cho thấy lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm ở 4,393%, lợi suất 10 năm của Anh ở 4,9170% và của Đức ở 3,0047% ^[6]. Cùng bản cập nhật này ghi nhận vàng tăng 0,98% ^[6]. Một báo cáo khác cũng cho biết giá dầu tăng đang thổi bùng lo ngại lạm phát và kéo lợi suất trái phiếu lên ^[3].

Những tín hiệu này rất quan trọng. Lợi suất cao hơn có thể gây sức ép lên cổ phiếu tăng trưởng vốn đã được định giá đắt, còn giá vàng tăng cho thấy một phần dòng tiền vẫn muốn có lớp bảo vệ trước sốc địa chính trị hoặc lạm phát. Nói ngắn gọn: thị trường không bỏ qua Trung Đông; họ vừa mua nhóm thắng cuộc của AI, vừa giữ hàng rào phòng thủ.

Eo biển Hormuz mới là rủi ro đuôi lớn nhất

Rủi ro chính không chỉ là Brent đã vượt 100 USD/thùng. Điều đáng ngại hơn là căng thẳng quanh eo biển Hormuz có thể biến phần bù rủi ro dầu thành một cú sốc nguồn cung kéo dài. Hormuz là tuyến hàng hải trọng yếu, nơi thường vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu của thế giới ^[9]. Vì vậy, thị trường phản ứng rất mạnh với các tin liên quan đến đóng cửa, mở lại hay đàm phán Mỹ-Iran quanh tuyến đường này ^[3][13].

Nếu rủi ro Hormuz hạ nhiệt, giao dịch AI có thể tiếp tục dẫn dắt thị trường. Nhưng nếu rủi ro leo thang, đà tăng sẽ phải đối mặt cùng lúc với ba lực ép: chi phí đầu vào của doanh nghiệp cao hơn, lo ngại lạm phát mạnh hơn và áp lực tăng lợi suất trái phiếu. Đây chính là các yếu tố có thể khiến một đợt tăng do cổ phiếu công nghệ tăng trưởng cao dẫn dắt trở nên mong manh hơn ^[1][3][6].

Nên đọc đợt lập đỉnh này như thế nào?

Cách đọc hợp lý không phải là dầu đắt không còn quan trọng. Cách đọc đúng hơn là thị trường đang chọn lọc rất mạnh: mua những doanh nghiệp và chỉ số hưởng lợi từ AI, bán dẫn và điện tử; đồng thời vẫn theo dõi sát dầu, trái phiếu, vàng và tin tức từ Hormuz.

Vì vậy, đà lập kỷ lục của chứng khoán châu Á là có logic, nhưng không hề miễn nhiễm với rủi ro. Nó sẽ còn được xem là hợp lý nếu lợi nhuận liên quan AI tiếp tục mạnh và phần bù rủi ro Hormuz giảm xuống. Ngược lại, nó sẽ trở nên dễ tổn thương nếu Brent duy trì ở vùng cao, lợi suất trái phiếu tiếp tục leo thang hoặc căng thẳng địa chính trị chuyển từ biến động theo tiêu đề tin tức sang gián đoạn thật sự của dòng chảy dầu mỏ.