Microsoft Build 2026: Kỷ nguyên 'AI Tác tử' chính thức mở màn, Windows được định vị lại làm hệ điều hành cho Agent

Hội nghị nhà phát triển Build thường niên của Microsoft đã quay trở lại San Francisco vào ngày 2-3 tháng 6 năm 2026, mang theo một thông điệp dứt khoát: kỷ nguyên của AI tác tử (AI Agent) đã đến, và Windows chính là hệ điều hành của nó. CEO Satya Nadella và Giám đốc Microsoft AI Mustafa Suleyman đã dẫn dắt một loạt công bố trải dài từ chip bán dẫn, bảo mật, mô hình ngôn ngữ cho đến các chủng loại thiết bị hoàn toàn mới. Khi kết hợp lại, chúng tạo thành một chiến lược rõ ràng nhằm tái định hướng hệ sinh thái phần mềm lớn nhất thế giới xoay quanh trí tuệ nhân tạo tự động và luôn hoạt động.

Luận điểm cốt lõi: Windows trở thành Hệ điều hành cho Tác tử AI

Thông báo quan trọng nhất tại Build 2026 không phải là một sản phẩm đơn lẻ, mà là một sự định vị lại mang tính nền tảng. Microsoft chính thức tái định vị Windows như một môi trường thực thi an toàn, hạng nhất dành cho các tác tử AI tự động, chứ không chỉ đơn thuần là một hệ điều hành máy tính để bàn chạy các ứng dụng AI. Nền tảng Windows Agent Framework đã đạt trạng thái sẵn sàng sản xuất, và Copilot được xây dựng lại thành một nền tảng đa mô hình, có khả năng điều phối công việc đồng thời qua các mô hình của OpenAI, Anthropic và các mô hình mã nguồn mở .

Microsoft Execution Containers (MXC): Hộp cát cấp hệ điều hành cho AI

Để đáp ứng các yêu cầu về bảo mật trong thế giới tác tử mới này, Microsoft đã giới thiệu bộ công cụ phát triển Microsoft Execution Containers (MXC) SDK, hiện đang trong giai đoạn xem trước sớm. MXC là một lớp thực thi dựa trên chính sách được tích hợp sâu vào nhân (kernel) của Windows, cho phép các nhà phát triển và quản trị viên xác định chính xác những gì một tác tử có thể truy cập – tệp tin, mạng, công cụ – với sự ngăn chặn được thực thi bởi chính hệ điều hành, thay vì chỉ dựa vào các hạn chế mong manh ở cấp ứng dụng .

Mỗi tác tử sẽ chạy trong một hộp cát nhẹ với danh tính (identity) riêng, mang lại khả năng quản lý cấp doanh nghiệp cho các tác tử AI đang hoạt động cục bộ. Microsoft cũng thông báo rằng Agent 365, bộ công cụ quản lý thiết bị đầu cuối và bảo mật của hãng, sẽ tích hợp trực tiếp với MXC để phát hiện và quản trị các tác tử như OpenClaw, Claude Code, và GitHub Copilot CLI thông qua các biện pháp kiểm soát dựa trên chính sách . Điều này thể hiện một sự chuyển dịch từ việc giám sát các tác tử sang chủ động ngăn chặn và kiểm soát chúng.

Microsoft Scout: Tác nhân "Tự động" (Autopilot) đầu tiên

Sản phẩm ra mắt đáng chú ý nhất là Microsoft Scout, tác tử đầu tiên trong một danh mục mới mà Microsoft gọi là "Autopilots" (tạm dịch: Tác nhân tự động). Đây là những tác tử tự động, luôn hoạt động, sở hữu danh tính riêng, có khả năng hiểu các luồng công việc trên nhiều ứng dụng và có thể chủ động hành động mà không cần được nhắc lệnh mỗi lần .

Scout là một ứng dụng dành cho máy tính để bàn chạy Windows 11 trở lên và macOS 12 trở lên, được xây dựng trên nền tảng đa tác tử OpenClaw và tích hợp sâu với Microsoft 365. Nó có thể tự động xử lý việc chuẩn bị cuộc họp, phân loại lịch trình và điều phối các công việc đa ứng dụng. Scout đã được ra mắt dưới dạng bản xem trước thử nghiệm ngay lập tức thông qua chương trình Frontier của Microsoft . Sản phẩm này nằm trong chiến lược "siêu ứng dụng" Copilot rộng lớn hơn, hiện đã hợp nhất Copilot Chat, Cowork, GitHub Copilot và các Autopilot vào một trải nghiệm đa mô hình duy nhất.

Project Solara: Nền tảng chip-to-cloud cho thiết bị 'Tác tử là trên hết'

Có lẽ tiết lộ mang tính hướng tới tương lai nhất chính là Project Solara, một nền tảng chip-to-cloud (từ chip lên đến đám mây) được thiết kế cho một lớp phần cứng mới chạy các tác tử AI thay vì các ứng dụng truyền thống . Không giống như máy tính thông thường, những "thiết bị tác tử là trên hết" (agent-first devices) này được định hướng theo tác vụ và được xây dựng từ cấp độ chip bán dẫn để chạy một hệ điều hành nhẹ, an toàn dựa trên Dự án Mã nguồn mở Android (AOSP) thay vì Windows .

Microsoft đã trình diễn hai thiết bị ý tưởng đang hoạt động, chạy trên chip của Qualcomm và MediaTek:

• Một thiết bị đồng hành để bàn giống như một chiếc loa thông minh hoặc đồng hồ thông minh, phản hồi bằng khẩu lệnh, nhận diện người dùng qua khuôn mặt và hiển thị những thông tin quan trọng nhất trong ngày. Khi gắn với màn hình, nó có thể hoạt động như một thiết bị đầu cuối Cloud PC đầy đủ .
• Một thẻ đeo nhân viên hoặc dây đeo thông minh, có kích thước bằng một chiếc điện thoại nhỏ, được trang bị cảm biến vân tay và khả năng quay video, nhận lệnh thoại để truy xuất thông tin rảnh tay .

Các chương trình thí điểm đang được triển khai với Best Buy, CVS Health, Levi’s và Target . Microsoft mô tả lớp hệ điều hành này là "liminal" (tạm dịch: ngưỡng chuyển tiếp) – tối giản trên thiết bị biên và dịch chuyển linh hoạt giữa thiết bị và đám mây thông qua các tác tử .

MAI-Thinking-1: Mô hình lập luận 'Cây nhà lá vườn' của Microsoft

Vào Ngày thứ 2 của sự kiện, Mustafa Suleyman đã công bố MAI-Thinking-1, mô hình lập luận (reasoning model) đầu tiên của Microsoft AI, như một sản phẩm chủ lực trong gia đình bảy mô hình MAI nội bộ mới, bao gồm các mô hình lập luận, lập trình, tạo ảnh, chuyển đổi giọng nói thành văn bản và giọng nói .

Bảng thông số kỹ thuật đánh dấu một thành tựu kỹ thuật đáng kể:

• Kiến trúc: 35 tỷ tham số hoạt động trên tổng số khoảng 1 nghìn tỷ tham số, sử dụng thiết kế MoE (Mixture of Experts) thưa .
• Cửa sổ ngữ cảnh: 256.000 token, đủ để xử lý một tài liệu dày khoảng 600 trang .
• Huấn luyện: Được xây dựng hoàn toàn từ đầu trên dữ liệu sạch, có bản quyền thương mại và cấp doanh nghiệp, không sử dụng phương pháp chắt lọc (distillation) từ các mô hình của bên thứ ba như dòng GPT của OpenAI .

Các kết quả đánh giá chuẩn (benchmark) cho thấy vị thế cạnh tranh của mô hình:

• 52.8% trên SWE-Bench Pro (kỹ thuật phần mềm)
• 97.0% trên AIME 2025 (lập luận toán học)
• 87.7% trên LiveCodeBench v6 (lập trình cạnh tranh)

Microsoft báo cáo rằng những người đánh giá độc lập trên nền tảng Surge đã ưa thích MAI-Thinking-1 hơn so với Claude Sonnet 4.6 của Anthropic trong các đánh giá mù so sánh trực tiếp về chất lượng tổng thể . Mô hình này sẽ được cung cấp dưới dạng bản xem trước riêng tư thông qua Microsoft Foundry, báo hiệu một chiến lược hậu OpenAI nghiêm túc cho chồng công nghệ AI của Microsoft .

Azure Cobalt 200 VMs và Phần cứng cho Nhà phát triển

Về mặt hạ tầng, Microsoft đã công bố bản xem trước truy cập sớm của Máy ảo Azure Cobalt 200 dựa trên kiến trúc Arm. Được xây dựng trên bộ xử lý Arm tùy chỉnh thế hệ thứ hai của Microsoft, sử dụng nền tảng Arm Neoverse V3 Compute Subsystems và được sản xuất trên tiến trình 3nm, những máy ảo này mang lại hiệu suất thế hệ cải thiện tới 50% so với Cobalt 100. Chúng được thiết kế từ đầu cho các khối lượng công việc AI tác tử có khả năng mở rộng, đám mây gốc và dựa trên Linux .

Công ty cũng đã tiết lộ Surface RTX Spark Dev Box, được tạo ra với sự hợp tác của Nvidia. Với khả năng tính toán AI đạt 1 petaflop, thiết bị này được chế tạo chuyên dụng cho việc phát triển và thử nghiệm các tác tử AI cục bộ .

Các thông báo hỗ trợ khác và Bức tranh toàn cảnh

Một số sản phẩm ra mắt khác cũng củng cố cho định hướng "tác tử là trên hết" này:

• Microsoft IQ đã đạt trạng thái sẵn sàng chung (GA), cung cấp một lớp ngữ cảnh giúp các tác tử có căn cứ từ cả tri thức thế giới lẫn dữ liệu doanh nghiệp trên GitHub Copilot, Microsoft Foundry và Copilot Studio .
• Web IQ ra mắt như một bộ API kết nối các tác tử AI với thông tin web mới nhất để làm căn cứ theo thời gian thực .
• Azure AI Foundry hiện hỗ trợ điều phối đa mô hình, tự động chọn mô hình tốt nhất cho mỗi tác vụ từ một nhóm bao gồm OpenAI, Anthropic và các tùy chọn mã nguồn mở .
• Azure HorizonDB bước vào giai đoạn xem trước như một cơ sở dữ liệu quản lý toàn phần dựa trên PostgreSQL, được xây dựng cho các yêu cầu khắt khe của các ứng dụng tác tử .

Không có thông báo nào trong số này tồn tại một cách biệt lập. Cùng nhau, chúng vẽ nên một bức tranh về một Microsoft đang đặt cược tương lai của công ty vào việc các tác tử AI sẽ thay thế ứng dụng như đơn vị điện toán chính – và đang xây dựng các mô hình bảo mật, sức mạnh xử lý và trí tuệ nhân tạo nền tảng để biến sự dịch chuyển đó thành hiện thực.