Chuyến công du Nga - Pháp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mang lại gì cho Việt Nam?

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Nga, thăm chính thức Pháp và tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ tại Paris của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, diễn ra từ ngày 7 đến 12/9/2026, kết hợp thông điệp đối ngoại với chương trình hợp tác kinh tế - công nghệ cụ thể.

Nếu chặng Moskva nhấn mạnh việc làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện đã có nền tảng lâu năm, thì tại Paris, trọng tâm được đặt vào công nghệ, năng lượng, hàng không vũ trụ, giao thông và khoa học không gian. Nhìn tổng thể, chuyến đi mở rộng thêm lựa chọn về đối tác, năng lực công nghệ và thị trường cho Việt Nam. 4611

Nga: tái khẳng định chiều sâu của quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện

Tại Moskva, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã hội đàm với Tổng thống Vladimir Putin. Hai nước ra Tuyên bố chung về việc tiếp tục tăng cường quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam - Nga trong kỷ nguyên mới. 56

Chương trình trao đổi bao gồm năng lượng, dầu khí, hợp tác điện hạt nhân, giao thông và đường sắt, nghiên cứu, khoa học - công nghệ. Đây là những lĩnh vực gắn trực tiếp với nhu cầu bảo đảm năng lượng, phát triển năng lực công nghiệp và hạ tầng của Việt Nam, đồng thời là các lĩnh vực Nga có kinh nghiệm hợp tác lâu dài. 4

Kết quả trước mắt là sự thống nhất về định hướng chính trị và khuôn khổ thúc đẩy hợp tác. Tuy nhiên, việc từng dự án có đi đến triển khai hay không vẫn phụ thuộc vào các điều khoản thương mại, tài chính, khả năng tiếp cận công nghệ và những điều kiện bên ngoài tác động đến dự án xuyên biên giới.

Pháp: đưa quan hệ đối tác tiến sâu hơn vào công nghệ và công nghiệp

Tại Paris, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Emmanuel Macron tái khẳng định việc triển khai Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam - Pháp. Đáng chú ý, hai bên nhất trí chính thức đưa hợp tác khoa học - công nghệ trở thành một trụ cột then chốt mới của quan hệ song phương, bên cạnh năng lượng và hàng không vũ trụ. 1112

Điều này tạo thêm nội hàm kinh tế rõ nét cho quan hệ đối tác. Hai bên trao đổi về mở rộng nghiên cứu khoa học, khoa học không gian, đẩy nhanh chuyển giao công nghệ và phát triển năng lực công nghệ của Việt Nam; trong đó có đề xuất Pháp hỗ trợ Việt Nam từng bước phát triển công nghệ lượng tử. 11

Chuyến thăm cũng chứng kiến các thỏa thuận và văn kiện hợp tác trong những lĩnh vực như hàng không, an ninh dân sự, y tế, khoáng sản thiết yếu, hạ tầng liên quan đến đường sắt và giao thông. 17 Sự tham gia của Airbus, Thales và Alstom kết nối trao đổi cấp cao với các khả năng hợp tác thực chất về công nghiệp, hàng không vũ trụ và hạ tầng.

Không gian vũ trụ trở thành một chủ đề chiến lược mới

Tại Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ ở Paris, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề xuất thành lập Mạng lưới “Không gian vì Phát triển và Khả năng chống chịu”. Ông cũng nêu các nguyên tắc quản trị đa phương đối với không gian vũ trụ, nhấn mạnh sử dụng không gian vì mục đích hòa bình, đặt con người và Trái Đất ở vị trí trung tâm. 10

Với Việt Nam, giá trị thực tiễn của hợp tác không gian nằm ở các ứng dụng như quan sát Trái Đất, quản lý khí hậu và nguồn nước, tăng khả năng chống chịu trước thiên tai, hỗ trợ nông nghiệp và quy hoạch hạ tầng. Đây cũng là một phần của nỗ lực nâng cao năng lực khoa học - công nghệ và làm chủ dữ liệu vệ tinh.

Vì sao năng lượng, giao thông và công nghệ là trọng tâm?

Hai chặng thăm mở ra những kênh hợp tác có thể bổ trợ cho mục tiêu phát triển năng lượng và công nghiệp của Việt Nam. Với Nga, nội dung thảo luận tập trung vào dầu khí, năng lượng và điện hạt nhân; với Pháp, trọng tâm là năng lượng, hàng không vũ trụ, hiện đại hóa đường sắt và hợp tác khoa học. 411

Điều đó không đồng nghĩa Việt Nam đã lựa chọn một nhà cung cấp hay phê duyệt một dự án cụ thể. Ý nghĩa thiết thực hơn là Việt Nam mở rộng tập hợp đối tác có thể đóng góp chuyên môn, thiết bị, tài chính hoặc công nghệ cho các ngành có ý nghĩa chiến lược. Chính sự đa dạng hóa này là kết quả nổi bật của chuyến đi.

Trục Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, ASEAN và châu Âu

Pháp tái khẳng định coi Việt Nam là đối tác quan trọng trong chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của mình. 23 Việt Nam và Pháp cũng cam kết tăng cường tham vấn, phối hợp tại các diễn đàn khu vực, đồng thời ủng hộ làm sâu sắc hơn hợp tác ASEAN - EU. 26

Đối với Hà Nội, đây là một kênh để hợp tác với một cường quốc châu Âu trong khi tiếp tục đề cao vai trò của ASEAN trong cấu trúc khu vực. Với Paris, Việt Nam là đối tác đáng chú ý tại Đông Nam Á trong chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Do đó, quan hệ hai nước không chỉ dừng ở các thỏa thuận thương mại song phương mà còn có nội hàm phối hợp chính trị ở cấp khu vực.

Thông điệp rộng hơn: đa dạng hóa, không chọn bên

Việc thăm Nga rồi Pháp liên tiếp mang ý nghĩa biểu tượng rõ rệt: Việt Nam duy trì tiếp xúc và tìm kiếm hợp tác với hai đối tác có những định vị địa chính trị rất khác nhau, trên cơ sở ưu tiên lợi ích phát triển của mình.

Cách tiếp cận này phù hợp với điều thường được gọi là “ngoại giao cây tre”: giữ vững tự chủ, duy trì quan hệ với các nhóm đối tác cạnh tranh và giảm phụ thuộc vào một đối tác chiến lược hoặc kinh tế duy nhất. Trước chuyến đi, Reuters đưa tin Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự kiến phát biểu tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc và có kế hoạch thăm Canada sau một chuyến đi Mỹ được dự kiến; đây là những kế hoạch được nêu tại thời điểm Reuters đưa tin, không phải kết quả đã hoàn tất. 33

Điều cần theo dõi sau chuyến đi

Tầm quan trọng lâu dài của chuyến công du sẽ được quyết định bởi khâu thực hiện: văn kiện hợp tác có trở thành dự án được cấp vốn hay không; điều khoản chuyển giao công nghệ có đủ thực chất không; và các yêu cầu về quản lý xuất khẩu, chế tài hoặc quy định bên ngoài sẽ ảnh hưởng thế nào đến kế hoạch về năng lượng, giao thông, hàng không vũ trụ và công nghệ cao.

Ở thời điểm hiện tại, kết quả rõ nhất là chiến lược hai hướng: duy trì chiều sâu quan hệ với Nga, đồng thời tăng tốc tiếp cận công nghệ, hợp tác công nghiệp và sự ủng hộ ngoại giao từ Pháp cũng như châu Âu. 41123