Houthi tập kích nhà máy lọc dầu Jazan và nhà máy khí Jubail: 'Điểm nghẽn' năng lượng toàn cầu năm 2026

Để đối phó, Saudi Aramco đã đóng cửa toàn bộ nhà máy lọc dầu Jazan vào ngày 27-28 tháng 7 năm 2026. Một ghi chú từ công ty tư vấn IIR, được Reuters trích dẫn, xác nhận nhà máy đã ngừng hoạt động sau khi khu liên hợp IGCC và khu vực bồn chứa bị hư hại, với kế hoạch sơ bộ là hoàn thành sửa chữa và khởi động lại vào ngày 15 tháng 8 .

Một đám cháy thứ hai bùng phát tại tổ hợp nhà máy lọc dầu Jazan vào ngày 9 tháng 8 năm 2026. Các đội cứu hỏa công nghiệp của Saudi Aramco đã dập tắt đám cháy, và Bộ Năng lượng xác nhận không có thương vong, mặc dù nguyên nhân của vụ cháy này không được tiết lộ . Tại thời điểm đưa tin, vẫn chưa rõ liệu đám cháy thứ hai này có liên quan đến một cuộc tấn công mới hay là một sự cố vận hành.

Thành phố Công nghiệp Jubail: Nổ và cháy tại các cơ sở khí đốt

Cùng ngày xảy ra vụ cháy thứ hai tại Jazan, ngày 9 tháng 8 năm 2026, một tiếng nổ lớn đã được nghe thấy ở khu vực Jubail, miền Đông Saudi Arabia. Các nguồn tin trong khu vực đưa tin rằng các cơ sở khí đốt tại Khu công nghiệp Jubail đã bị nhắm mục tiêu, và một đám cháy đã bùng phát tại hiện trường . Truyền thông Israel đưa tin Houthi đứng sau vụ tấn công vào một cơ sở khí đốt ở khu vực Jubail . News18 đưa tin rằng Nhà máy Khí Berri của Saudi Aramco ở Al Jubail – một trong những cơ sở chế biến khí đốt lớn nhất của vương quốc – đã bị tấn công, với dữ liệu vệ tinh FIRMS của NASA cho thấy một đám cháy lớn tại khu vực này, phát hiện công suất bức xạ cháy ước tính khoảng 125 MW . Đây là vụ tấn công đầu tiên được báo cáo nhằm vào các cơ sở năng lượng của Saudi trong khoảng hai tuần .

Đây không phải là lần đầu tiên Jubail bị nhắm mục tiêu. Trước đó, vào ngày 7 tháng 4 năm 2026, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã tuyên bố tiến hành một cuộc tấn công nhằm vào tổ hợp hóa dầu Jubail, trung tâm của lĩnh vực hạ nguồn Saudi Arabia, để trả đũa các cuộc tấn công vào các nhà máy Asaluyeh của Iran . Đây là một cuộc tấn công trực tiếp của Iran, khác biệt với chiến dịch của Houthi.

Chiến dịch cảnh báo leo thang của Houthi

Các cuộc tấn công vật lý vào Jazan và Jubail diễn ra sau một sự leo thang nhanh chóng và rõ ràng các mối đe dọa từ Houthi vào giữa năm 2026. Dòng thời gian của những cảnh báo này rất quan trọng để hiểu được ý đồ chiến lược đằng sau các cuộc tấn công.

• Ngày 3 tháng 7 năm 2026: Houthi đe dọa các mục tiêu của Saudi sau khi cáo buộc Riyadh cố gắng ngăn cản một máy bay dân sự của Iran hạ cánh tại Sân bay Quốc tế Sanaa. Nhóm này cảnh báo sẽ nhắm mục tiêu vào "các sân bay và lợi ích thiết yếu của Saudi trên bộ và trên biển" nếu các vi phạm tiếp diễn .
• Ngày 13 tháng 7 năm 2026: Lực lượng Houthi đã bắn tên lửa vào Saudi Arabia, phá vỡ sự yên tĩnh tương đối kéo dài nhiều năm sau khi cáo buộc vương quốc này ném bom sân bay Sanaa. Lực lượng phòng không Saudi đã đánh chặn các tên lửa này .
• Ngày 16 tháng 7 năm 2026: Đây là một thời điểm then chốt. Thủ lĩnh Houthi, Abdul Malik al-Houthi, đã cảnh báo rõ ràng rằng tất cả các cơ sở dầu mỏ, sân bay, cảng và cơ sở hạ tầng thiết yếu khác của Saudi sẽ là mục tiêu cho tên lửa và UAV của nhóm nếu Riyadh leo thang can dự vào Yemen . Ông tuyên bố: "Phương trình thực sự ngày nay là sân bay Sanaa đổi lấy sân bay Riyadh, sân bay đổi lấy sân bay, cảng đổi lấy cảng, và phong tỏa đổi lấy phong tỏa" .
• Ngày 6-7 tháng 8 năm 2026: Một quan chức cấp cao của Saudi cho biết vương quốc này dự kiến sẽ hứng chịu các cuộc tấn công phối hợp sắp xảy ra từ các lực lượng dân quân Iraq ở phía bắc và Houthi ở phía nam, dưới sự giám sát của IRGC . Đồng thời, lực lượng Houthi đã phóng ít nhất 12 cuộc tấn công bằng tên lửa mới bên trong Yemen, giết chết ít nhất 30 binh sĩ .

Bối cảnh khủng hoảng năng lượng khu vực rộng lớn hơn: Hai điểm nghẽn bị đóng cửa

Các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Saudi không diễn ra độc lập. Chúng là một yếu tố trung tâm của sự gián đoạn nghiêm trọng nhất đối với các điểm nghẽn dầu mỏ toàn cầu trong nhiều thập kỷ, liên quan đến việc đóng cửa đồng thời cả Eo biển Hormuz và Eo biển Bab el-Mandeb.

Eo biển Hormuz: Sau khi Mỹ và Israel bắt đầu tấn công Iran vào ngày 28 tháng 2 năm 2026, Iran đã trả đũa bằng cách sử dụng UAV, tên lửa đạn đạo và tàu tấn công nhỏ để đe dọa và tấn công các tàu thuyền cố gắng đi qua eo biển này. Bảo hiểm trở nên không có sẵn hoặc đắt đỏ đến mức không thể mua được, về cơ bản đã ngăn chặn hầu hết hoạt động vận chuyển thương mại qua eo biển và cắt đứt một nguồn cung dầu lớn của thế giới .

Eo biển Bab el-Mandeb (Biển Đỏ): Vào ngày 20 tháng 7 năm 2026, Houthi tuyên bố phong tỏa hàng hải chống lại các tàu thuyền của Saudi tìm cách đi qua Eo biển Bab el-Mandeb ở lối vào phía nam Biển Đỏ . Vào ngày 23 tháng 7, Houthi đã tấn công hai tàu chở dầu của Saudi trên Biển Đỏ . Việc đóng cửa Bab el-Mandeb, chồng lên lệnh phong tỏa Hormuz, đồng nghĩa với việc "thế giới mất đi cả nguồn cung lớn lẫn một phần tuyến đường vận chuyển" .

Tác động đến giá dầu và thị trường toàn cầu

Phản ứng của thị trường rất nhanh chóng và nghiêm trọng. Giá dầu đã tăng vọt lên trên 100 USD/thùng vào cuối tháng 7, với dầu Brent chốt ở mức trên 100 USD vào ngày 23 tháng 7 lần đầu tiên kể từ tháng 5 . Các nhà phân tích dự đoán giá có thể leo lên trên 115-120 USD nếu dòng chảy vẫn bị gián đoạn . Lệnh phong tỏa kép về cơ bản đã mắc kẹt dầu của Saudi, vì xuất khẩu từ bờ biển phía đông qua Vịnh Ba Tư bị chặn bởi lệnh đóng cửa Hormuz, và xuất khẩu từ bờ biển phía tây qua Biển Đỏ bị chặn bởi lệnh phong tỏa Bab el-Mandeb của Houthi.

Dòng thời gian tóm tắt các sự kiện chính

Kết luận: Một tình huống cực kỳ nguy hiểm và biến động

Tính đến ngày 9 tháng 8 năm 2026, tình hình vẫn còn rất khó lường. Saudi Arabia đã sẵn sàng đón đầu các cuộc tấn công đa hướng hơn nữa, khi hai trong số các điểm nghẽn năng lượng quan trọng nhất thế giới gần như bị đóng cửa. Chiến dịch của Houthi, được Iran hậu thuẫn, đã chứng minh khả năng và ý định rõ ràng trong việc tấn công sâu vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Saudi, biến bờ Biển Đỏ của vương quốc này thành một tiền tuyến mới trong một cuộc xung đột khu vực rộng lớn hơn. Tác động trực tiếp – giá dầu tăng vọt, chuỗi cung ứng bị gián đoạn và một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu tiềm tàng – đã khiến những sự kiện này trở thành một thời điểm then chốt để hiểu về sự giao thoa giữa địa chính trị khu vực và an ninh năng lượng toàn cầu.