Bác sĩ thiệt mạng, lệnh chiếm 70% lãnh thổ: Lễ Eid al-Adha đẫm máu đã xé toạc thỏa thuận ngừng bắn Gaza như thế nào

Đáng lẽ ra, đây phải là một tuần lễ của cầu nguyện và sum họp gia đình ở Gaza. Nhưng thực tế, kỳ nghỉ lễ Eid al-Adha năm 2026 lại đánh dấu sự sụp đổ gần như hoàn toàn của lệnh ngừng bắn do Mỹ làm trung gian. Hàng loạt cuộc không kích của Israel đã giết chết ít nhất 26 người Palestine, một bác sĩ đầu ngành bị máy bay không người lái bắn chết ngay gần bệnh viện, và Thủ tướng Israel công khai ra lệnh cho quân đội chiếm thêm nhiều vùng lãnh thổ, vi phạm trực tiếp thỏa thuận đình chiến. Những sự kiện này diễn ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán giải giới quân sự đã chìm trong bế tắc, đẩy tiến trình hòa bình vào trạng thái "đóng băng" sâu sắc.

Bác sĩ bị máy bay không người lái sát hại ngay cạnh bệnh viện

Vào thứ Bảy, ngày 30 tháng 5, tức ngày thứ tư của lễ Eid al-Adha, một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Israel gần Bệnh viện Al-Aqsa Martyrs ở Deir al-Balah đã cướp đi sinh mạng của bác sĩ Jamal Abu Aoun, Trưởng khoa Gây mê của bệnh viện này . Ba thường dân khác cũng bị thương trong cùng vụ không kích . Trước đó cùng ngày, một cuộc không kích riêng biệt nhằm vào một chốt cảnh sát do Hamas quản lý trong thành phố đã giết chết một nhân viên y tế người Palestine khác, một y tá tại Bệnh viện Yafa, và làm bị thương ít nhất ba người .

Tang lễ của bác sĩ Abu Aoun được tổ chức vào buổi trưa trong sân của Bệnh viện Al-Aqsa Martyrs, một nghi thức đầy ám ảnh, phơi bày sự thật rằng không một nhân viên y tế nào được an toàn tại vùng đất này . Ông là cái tên mới nhất trong danh sách dài những nhân viên y tế Palestine đã thiệt mạng kể từ khi chiến tranh bắt đầu .

Hàng chục người thiệt mạng trong một tuần lễ không kích

Bạo lực không chỉ bắt đầu với cái chết của bác sĩ Abu Aoun. Nó leo thang dữ dội từ đêm trước kỳ nghỉ lễ, thứ Ba ngày 26 tháng 5, và kéo dài đến thứ Sáu ngày 30 tháng 5. Văn phòng Nhân quyền Liên Hợp Quốc (OHCHR) xác nhận ít nhất 26 người Palestine đã thiệt mạng trên khắp Dải Gaza trong giai đoạn này . Văn phòng này báo cáo rằng 12 trong số các nạn nhân đã chết chỉ trong ba cuộc không kích vào ngày 26 tháng 5, trong khi một bé gái vị thành niên đã không qua khỏi do vết thương từ một cuộc tấn công hôm trước . Bộ Y tế Gaza thậm chí còn báo cáo con số thương vong cao hơn chỉ trong khoảng thời gian 48 giờ: 16 người Palestine thiệt mạng và 39 người bị thương .

Các cuộc tấn công diễn ra trên diện rộng. Vào ngày đầu tiên của Eid, một cuộc không kích ban đêm vào một tòa nhà dân cư ở khu phố al-Rimal, Thành phố Gaza, đã giết chết ít nhất 10 người và làm bị thương 20 người khác. Bốn trẻ em nằm trong số những người thiệt mạng . Máy bay không người lái của Israel tấn công khu phố Zeitoun, và nhiều cuộc không kích khác được báo cáo trên khắp miền trung và miền nam Gaza . Kỳ nghỉ lễ không vang lên tiếng cười đùa, mà chỉ có âm thanh của bom đạn và cảnh người dân hối hả đào bới đống đổ nát.

Một lệnh ngừng bắn chỉ còn tồn tại trên danh nghĩa

Lệnh ngừng bắn tháng 10 năm 2025, do Mỹ, Ai Cập, Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ làm trung gian, được thiết kế để chấm dứt các hoạt động chiến đấu lớn và tạo ra con đường hướng tới một nền hòa bình lâu dài . Nó đặt ra các nghĩa vụ ràng buộc cho cả hai bên, bao gồm chấm dứt thù địch, tăng cường viện trợ nhân đạo và thả con tin và tù nhân theo từng giai đoạn .

Tuy nhiên, đến tháng 5 năm 2026, thỏa thuận này đã trở nên vô nghĩa. Chính quyền Palestine tuyên bố Israel đã vi phạm thỏa thuận khoảng 3.000 lần kể từ khi nó có hiệu lực . Liên Hợp Quốc ghi nhận 922 người Palestine đã bị quân đội Israel giết hại kể từ khi lệnh ngừng bắn được công bố, đẩy tổng số người chết kể từ ngày 7 tháng 10 năm 2023 lên gần 73.000 người, theo số liệu của cơ quan y tế địa phương . Cả Israel và các phe phái Palestine cáo buộc lẫn nhau gần như hàng ngày về việc không tuân thủ, nhưng thỏa thuận đã thất bại trong việc ngăn chặn đổ máu . Bạo lực trong dịp lễ Eid al-Adha không phải là một sự đổ vỡ đột ngột; đó là sự gia tăng cường độ của một kịch bản đã diễn ra trong nhiều tháng.

Israel ra lệnh chiếm 70% lãnh thổ Gaza

Vào ngày 28-29 tháng 5 năm 2026, trong một động thái trực tiếp thách thức lệnh ngừng bắn, Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố tại một hội nghị ở Bờ Tây bị chiếm đóng rằng ông đã chỉ đạo quân đội nắm quyền kiểm soát 70% Dải Gaza . Theo thỏa thuận ngừng bắn, Israel được phép tạm thời nắm giữ khoảng 53% lãnh thổ và dự kiến sẽ dần dần nhượng lại đất đai như một phần của kế hoạch hòa bình nhiều giai đoạn .

"Vào thời điểm này, chúng tôi đang hoàn toàn kiểm soát 60% lãnh thổ của Dải Gaza… và chỉ thị của tôi là phải đạt tới… 70%", ông Netanyahu nói . Khi một khán giả hét lên rằng Israel nên chiếm "100%", vị thủ tướng đáp lại: "Chúng ta sẽ tiến hành theo từng bước. Trước tiên là 70%… hãy bắt đầu với điều đó" .

Thay vì rút quân, quân đội Israel đã từ từ mở rộng dấu chân của mình, dồn 2,1 triệu cư dân Gaza vào một không gian sống ngày càng bị thu hẹp . Hamas ngay lập tức lên án động thái này là một "sự vi phạm trắng trợn" lệnh ngừng bắn . Các nhà quan sát quốc tế mô tả đây là mối đe dọa trực tiếp đối với những gì còn sót lại của thỏa thuận đình chiến .

Đàm phán giải giới quân sự lâm vào ngõ cụt

Việc giải giới quân sự của Hamas là trụ cột trung tâm trong kế hoạch hòa bình do Mỹ hậu thuẫn. Nếu không có nó, phần còn lại của thỏa thuận không thể tiến triển. Nhưng các cuộc đàm phán giữa Hamas và Ban Hòa bình (BoP)—liên minh quốc tế được giao nhiệm vụ giám sát lệnh ngừng bắn—trên thực tế đã bị đóng băng kể từ tháng 4 năm 2026 .

Hamas đã "kiên quyết bác bỏ việc giải giáp hoàn toàn", khẳng định sẽ không từ bỏ vũ khí nếu không có sự thành lập của một nhà nước Palestine độc lập . Các cuộc đàm phán tại Cairo giữa phái đoàn Hamas và BoP, do Đại diện cấp cao về Gaza Nickolay Mladenov dẫn đầu, đã đi vào bế tắc, và các nguồn tin Palestine cho biết chúng đã đổ vỡ .

Vào ngày 26 tháng 5, Ban Hòa bình đã đưa ra một tuyên bố công khai thẳng thắn, không chừa chỗ cho sự mơ hồ: "Ở giai đoạn này, trở ngại chính cho việc thực thi đầy đủ vẫn là việc Hamas từ chối chấp nhận việc giải giáp có xác minh, từ bỏ quyền kiểm soát cưỡng chế và cho phép một quá trình chuyển đổi dân sự thực sự ở Gaza" . Ban Hòa bình đã gây sức ép để Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc buộc Hamas tuân thủ, nhưng khi không có khuôn khổ giải giáp nào được thiết lập và bạo lực ngày càng leo thang, con đường dẫn tới một giải pháp chính trị lâu dài đã trở nên hẹp đi đáng kể.