Lễ Eid al-Adha đẫm máu ở Gaza: Bác sĩ thiệt mạng, lệnh ngừng bắn tan vỡ, Israel tuyên bố kiểm soát 70% lãnh thổ

Ít nhất 26 người thiệt mạng trong một tuần nghỉ lễ đầy bạo lực

Cái chết của bác sĩ Abu Aoun là đỉnh điểm của một làn sóng bạo lực quy mô lớn bắt đầu từ đêm trước lễ Eid al-Adha, thứ Ba ngày 26 tháng 5. Đến thứ Sáu ngày 30 tháng 5, Văn phòng Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc (OHCHR) đã xác nhận có ít nhất 26 người Palestine thiệt mạng trên khắp Dải Gaza .

OHCHR cho biết chi tiết rằng 12 người Palestine đã thiệt mạng chỉ trong ba cuộc không kích vào ngày 26 tháng 5, trong khi một bé gái vị thành niên đã chết vì vết thương trong một cuộc tấn công vào ngày hôm trước . Các báo cáo khác, bao gồm từ Bộ Y tế Gaza, chỉ ra rằng con số thương vong có thể còn cao hơn, với ít nhất 16 người chết và 39 người bị thương chỉ trong khoảng thời gian 48 giờ .

Các cuộc tấn công diễn ra trên diện rộng. Máy bay không người lái của Israel đã tấn công khu phố Zeitoun ở Thành phố Gaza, các cuộc không kích nhắm vào các tòa nhà dân cư ở khu phố al-Rimal, và nhiều cuộc tấn công khác đã được báo cáo trên khắp miền Trung và miền Nam Gaza . Vào ngày đầu tiên của lễ Eid, một cuộc không kích vào ban đêm nhằm vào một tòa nhà dân cư ở khu al-Rimal đã giết chết ít nhất 10 người và làm 20 người khác bị thương, trong đó có bốn trẻ em được xác nhận đã tử vong .

Một lệnh ngừng bắn với hàng trăm lần vi phạm

Lệnh ngừng bắn tháng 10 năm 2025 — do Mỹ, Ai Cập, Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ làm trung gian — đã chính thức chấm dứt các cuộc giao tranh lớn và đưa ra những nghĩa vụ ràng buộc cho cả hai bên, bao gồm việc chấm dứt thù địch, nối lại viện trợ nhân đạo và thả con tin cùng tù nhân theo từng giai đoạn . Thế nhưng, đến tháng 5 năm 2026, nó đã bị miêu tả là "lung lay" và bị hủy hoại bởi các vi phạm liên tục .

Chính quyền Palestine cáo buộc Israel đã vi phạm lệnh ngừng bắn do Mỹ hậu thuẫn khoảng 3.000 lần kể từ khi nó có hiệu lực . Liên Hợp Quốc đã ghi nhận 922 người Palestine bị quân đội Israel sát hại kể từ khi lệnh ngừng bắn được công bố, nâng tổng số người chết lên gần 73.000 người kể từ khi chiến tranh bắt đầu vào ngày 7 tháng 10 năm 2023, theo số liệu từ chính quyền y tế địa phương . Cả Israel và các phe phái Palestine đều liên tục cáo buộc lẫn nhau không tuân thủ, nhưng rõ ràng lệnh ngừng bắn đã thất bại trong việc ngăn chặn bạo lực gần như hàng ngày .

Israel ra lệnh chiếm 70% Dải Gaza

Vào ngày 28-29 tháng 5 năm 2026, trong một hội nghị tại khu Bờ Tây bị chiếm đóng, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã tuyên bố rằng ông chỉ đạo quân đội giành quyền kiểm soát 70% Dải Gaza — một sự leo thang vượt xa giới hạn khoảng 53% lãnh thổ mà Israel được phép nắm giữ theo các điều khoản của thỏa thuận ngừng bắn .

“Lúc này, chúng tôi đã hoàn toàn kiểm soát 60% lãnh thổ của Dải Gaza… và chỉ thị của tôi là đạt tới… 70%,” ông Netanyahu nói, đồng thời cho biết thêm rằng quân đội sẽ tiến quân "từng bước một" . Khi một khán giả hét lên rằng Israel nên chiếm "100 phần trăm," ông Netanyahu đáp: "Chúng ta sẽ tiến hành theo trình tự. Trước mắt là 70%… hãy bắt đầu với mục tiêu đó" .

Theo thỏa thuận ngừng bắn, lẽ ra Israel phải dần dần nhượng lại lãnh thổ như một phần của kế hoạch hòa bình nhiều giai đoạn, nhưng quân đội nước này đã từng bước mở rộng quyền kiểm soát của mình, nhốt 2,1 triệu cư dân trong một vùng lãnh thổ ngày càng co hẹp . Hamas gọi đây là một "sự vi phạm trắng trợn" lệnh ngừng bắn, và các nhà quan sát quốc tế mô tả đây là một mối đe dọa trực tiếp đối với một nền hòa bình vốn đã rất dễ vỡ .

Đàm phán giải giáp Hamas sụp đổ

Việc giải giáp Hamas là một thành phần trọng tâm trong kế hoạch hòa bình do Mỹ hậu thuẫn, nhưng các cuộc đàm phán giữa Hamas và Ủy ban Hòa bình (BoP) — liên minh quốc tế có nhiệm vụ giám sát lệnh ngừng bắn — đã bị đình trệ một cách hiệu quả kể từ tháng 4 năm 2026 .

Hamas đã "kiên quyết bác bỏ việc giải giáp toàn bộ," nhấn mạnh rằng họ sẽ không giao nộp vũ khí nếu không có sự thành lập của một nhà nước Palestine độc lập . Các cuộc đàm phán ở Cairo giữa phái đoàn Hamas và phái đoàn của Ủy ban Hòa bình, do Đại diện Cấp cao về Gaza Nickolay Mladenov dẫn đầu, đã rơi vào bế tắc, với các nguồn tin Palestine cho biết các cuộc đàm phán đã sụp đổ .

Vào ngày 26 tháng 5 năm 2026, Ủy ban Hòa bình đã ra một tuyên bố công khai cứng rắn: "Ở giai đoạn này, trở ngại chính cho việc thực hiện đầy đủ vẫn là việc Hamas từ chối giải trừ quân bị có kiểm chứng, từ bỏ quyền kiểm soát cưỡng chế và cho phép một sự chuyển giao dân sự thực sự ở Gaza" . Ủy ban đã thúc ép Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc buộc Hamas tuân thủ, nhưng khi không có một khuôn khổ giải giáp nào được thiết lập và bạo lực ngày càng gia tăng, con đường dẫn đến bất kỳ nền hòa bình lâu dài nào vẫn còn vô cùng bấp bênh.