Châu Âu bùng nổ, Mỹ chạm đáy, Trung Quốc lập kỷ lục: Bức tranh xe điện tháng 5/2026

Thị trường xe điện (EV) toàn cầu đã bán được 1,8 triệu chiếc trong tháng 5 năm 2026, tăng 3% so với cùng kỳ năm ngoái và tăng 7% so với tháng 4, theo dữ liệu mới từ Benchmark Mineral Intelligence . Con số này nâng tổng doanh số từ đầu năm lên 7,5 triệu xe, giữ cho ngành công nghiệp này đi đúng hướng cho một năm kỷ lục khác, bất chấp những trở ngại đáng kể tại các thị trường chủ chốt .

Tuy nhiên, bên dưới tiêu đề toàn cầu ổn định, ba thị trường lớn đang di chuyển theo những hướng hoàn toàn khác biệt. Châu Âu đang trải qua một cú bứt tốc được tiếp sức bởi giá nhiên liệu đắt đỏ và chính sách hỗ trợ mạnh mẽ. Hoa Kỳ đang tìm thấy sàn sau cú rơi tự do khi mất đi khoản ưu đãi thuế liên bang quan trọng. Và Trung Quốc đang thiết lập kỷ lục thâm nhập ngay cả khi doanh số bán lẻ sụt giảm – một nghịch lý cho thấy sự sụp đổ ngày càng nhanh của thị trường xe hơi truyền thống tại quốc gia này.

Châu Âu: Giá nhiên liệu cao châm ngòi cho cú bùng nổ

Châu Âu là thị trường xe điện lớn mạnh nhất thế giới trong tháng 5, một xu hướng đã được xây dựng trong nhiều tháng. Chất xúc tác chính rất rõ ràng: giá xăng và dầu diesel tăng cao, có liên hệ với cuộc xung đột đang diễn ra tại Iran, đã đẩy người tiêu dùng hướng tới các lựa chọn thay thế chạy bằng điện .

Những con số thật đáng kinh ngạc. Lượng đăng ký xe thuần điện (BEV) trên 14 thị trường trọng điểm của EU và EFTA đã tăng vọt 51% so với cùng kỳ chỉ trong riêng tháng 3 năm 2026, với hơn 224.000 xe điện mới được đăng ký trong một tháng duy nhất . Trong quý đầu tiên của năm 2026, các nước EU đã đăng ký hơn 500.000 xe BEV mới – mức tăng 33,5% so với cùng kỳ năm 2025 .

Lượng xe cắm sạc (plug-in) được giao trên toàn châu Âu đã tăng 28% so với cùng kỳ trong quý I năm 2026, lần đầu tiên vượt qua 1,08 triệu chiếc trong một quý đầu tiên . Năm thị trường hàng đầu châu Âu (Đức, Pháp, Tây Ban Nha, Ý và Ba Lan) ghi nhận mức tăng trưởng BEV 36% so với cùng kỳ, với thị phần của xe thuần điện đạt mức kỷ lục quý đầu tiên là 19% .

"Đây không phải là một tia chớp nhất thời, đây là một điểm uốn," Gurjeet Grewal, CEO của Octopus Electric Vehicles có trụ sở tại Anh, công ty ghi nhận nhu cầu xe điện mới tăng 95% trong tháng 4 so với cùng kỳ, cho biết .

Thị phần xe thuần điện của EU đạt 20,6% vào tháng 4 năm 2026, tăng từ mức 15,7% một năm trước đó, theo Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô châu Âu (ACEA) . Tại Na Uy, quốc gia dẫn đầu toàn cầu về tỷ lệ sử dụng xe điện, BEV chiếm tới 97,8% tổng số xe mới đăng ký trong tháng 5, duy trì thị phần 98% trong suốt năm tháng đầu năm .

Cú bùng nổ này được củng cố bởi cả những cơn gió thuận về chính sách và làn sóng các mẫu xe Trung Quốc giá cả phải chăng hơn. Charles Lester, Giám đốc Dữ liệu của Benchmark Mineral Intelligence, lưu ý rằng châu Âu vẫn là "thị trường nổi bật nhất, tăng 26% từ đầu năm đến nay, được hỗ trợ bởi các ưu đãi chính sách và sự hiện diện ngày càng tăng của các nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM) Trung Quốc" .

Hoa Kỳ: Tìm thấy điểm đáy sau cú sốc ưu đãi thuế

Thị trường Mỹ là khu vực bị gián đoạn nhiều nhất trong ba khu vực lớn, sau khi khoản ưu đãi thuế xe điện liên bang trị giá 7.500 USD hết hạn vào ngày 30 tháng 9 năm 2025. Tác động ngay lập tức và rất nghiêm trọng: doanh số xe điện mới đã lao dốc 28% so với cùng kỳ trong quý đầu tiên của năm 2026, chỉ còn 212.600 chiếc khi thị trường hấp thụ toàn bộ ảnh hưởng của sự thay đổi chính sách . Thị phần xe điện trong tổng doanh số xe mới giảm xuống còn 5,8%, giảm mạnh từ mức đỉnh 10,6% trong cơn sốt mua sắm được thúc đẩy bởi ưu đãi vào giữa năm 2025 .

Nhưng tháng 5 đã mang đến tín hiệu mạnh mẽ nhất cho thấy sự sụt giảm đang chững lại. Tháng này đánh dấu khối lượng bán xe điện cao nhất tại Mỹ kể từ khi ưu đãi thuế kết thúc, với ước tính ban đầu cho thấy hơn 85.000 chiếc đã được bán ra . Trên phạm vi Bắc Mỹ, Benchmark Mineral Intelligence báo cáo rằng doanh số xe điện đã giảm khoảng 26% so với cùng kỳ, nhưng xu hướng so với tháng trước đã đảo chiều đi lên, với tháng 5 tăng 7% so với tháng 4 .

Một yếu tố quan trọng trong sự ổn định này là giá cả. Giá giao dịch trung bình (ATP) cho một chiếc xe điện mới đã giảm xuống còn 54.532 USD trong tháng 5, giảm 4% so với một năm trước và đánh dấu tháng thứ 11 liên tiếp giá xe điện giảm so với cùng kỳ . Các nhà sản xuất ô tô và đại lý cũng đang gia tăng ưu đãi – chi tiêu ưu đãi cho xe điện đạt gần 14% giá giao dịch trung bình trong tháng 5, gần gấp đôi tỷ lệ 7,1% của toàn ngành .

Trong khi đó, thị trường xe điện đã qua sử dụng đã trở thành một điểm sáng. Doanh số xe điện cũ tăng 12% trong quý I năm 2026 lên 93.500 chiếc, với khoảng cách giá giữa một chiếc xe điện cũ và một chiếc xe chạy xăng tương đương đã thu hẹp xuống còn khoảng 1.300 USD . Đến cuối năm 2026, dự kiến hơn 300.000 xe điện cũ sẽ gia nhập thị trường, tiếp tục mở rộng khả năng tiếp cận phương tiện di chuyển chạy điện cho những người mua nhạy cảm về giá .

Bức tranh tổng thể là một thị trường đã chịu một cú sốc nặng nhưng đang thích nghi. Với các mẫu xe mới giá phải chăng đang được phát triển và sự cạnh tranh về giá ngày càng gay gắt, thị trường xe điện Mỹ thời kỳ hậu ưu đãi dường như đang tìm thấy một mức cơ sở bền vững – dù ở quy mô nhỏ hơn .

Trung Quốc: Kỷ lục thâm nhập che giấu sự sụt giảm doanh số

Thị trường xe năng lượng mới (NEV) của Trung Quốc đã mang đến một nghịch lý rõ ràng trong tháng 5: tỷ lệ thâm nhập kỷ lục đi kèm với khối lượng bán lẻ sụt giảm.

Doanh số bán lẻ NEV đạt 974.000 chiếc, giảm 5% so với cùng kỳ nhưng tăng 15% so với tháng 4, theo dữ liệu sơ bộ từ Hiệp hội Xe khách Trung Quốc (CPCA) . Một bộ dữ liệu CPCA khác, đầy đủ hơn được công bố sau đó, đã chốt doanh số bán lẻ tháng 5 ở mức 950.000 chiếc, giảm 7,5% so với cùng kỳ . Tính từ đầu năm đến nay (tháng 1 đến tháng 4), lượng giao hàng xe điện của Trung Quốc đã giảm 12,8% so với cùng kỳ, phản ánh một môi trường tiêu dùng thận trọng và sự cạnh tranh giá cả khốc liệt giữa các thương hiệu nội địa .

Thế nhưng, tỷ lệ thâm nhập bán lẻ của NEV đã tăng vọt lên mức kỷ lục 62,9–63% trong tháng 5, tăng từ 61,4% trong tháng 4 . Tỷ lệ thâm nhập bán buôn – bao gồm cả xe dành cho xuất khẩu – đạt 61,1% . Lời giải thích nằm ở chỗ không phải doanh số NEV bùng nổ, mà là sự sụp đổ ngày càng nhanh của thị trường xe động cơ đốt trong (ICE). Như CnEVPost đã lưu ý trong phân tích của mình, kỷ lục thâm nhập này "đạt được trong bối cảnh doanh số bán lẻ NEV tổng thể giảm so với cùng kỳ, làm nổi bật sự sụp đổ ngày càng nhanh của thị trường xe động cơ đốt trong truyền thống" .

Với các thương hiệu nội địa đạt tỷ lệ thâm nhập NEV lên tới 71,6% và các thương hiệu hạng sang vượt ngưỡng 51%, sự kìm kẹp của động cơ đốt trong đối với thị trường ô tô Trung Quốc đang trượt dần nhanh hơn những gì mà các con số tiêu đề về NEV đơn thuần gợi ý .

Ở khía cạnh bán buôn, bao gồm cả xuất khẩu, bức tranh khả quan hơn. Doanh số bán buôn NEV đạt 1,365 triệu chiếc trong tháng 5, tăng 12% so với cùng kỳ, được thúc đẩy bởi nhu cầu mạnh mẽ đối với xe điện Trung Quốc tại các thị trường nước ngoài .

Triển vọng: Dự kiến 23 triệu xe điện trên toàn cầu trong năm 2026

Bất chấp những biến động tại Mỹ và sự yếu ớt của thị trường bán lẻ nội địa Trung Quốc, quỹ đạo dài hạn cho việc áp dụng xe điện toàn cầu vẫn vững chắc đi lên.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã dự báo vào tháng 5 năm 2026 rằng doanh số xe điện toàn cầu sẽ đạt 23 triệu chiếc trong năm nay, chiếm gần 30% tổng số ô tô được bán trên toàn thế giới – ngay cả sau một quý đầu tiên yếu ớt chứng kiến doanh số toàn cầu giảm 8% so với cùng kỳ . Báo cáo Triển vọng Xe điện thường niên của BloombergNEF, công bố vào tháng 6 năm 2026, đã xác nhận con số đó, dự báo hơn 23 triệu xe điện chở khách được bán ra (tăng 11% so với năm 2025) và kỳ vọng xe điện sẽ chiếm 27% doanh số bán ô tô mới toàn cầu trong năm 2026 .

Cả hai triển vọng đều thừa nhận rằng giai đoạn tăng trưởng dễ dàng đã qua và sự biến động do chính sách gây ra – đặc biệt là ở Hoa Kỳ – sẽ tiếp tục tạo ra các điều kiện không đồng đều giữa các khu vực. Nhưng sự kết hợp giữa chi phí pin giảm, danh mục mẫu mã mở rộng nhanh chóng, và nhu cầu cơ cấu mạnh mẽ ở châu Âu và Trung Quốc được kỳ vọng sẽ giữ cho quá trình chuyển đổi toàn cầu đi đúng hướng.