Tesla đánh bại cuộc đình công dài nhất lịch sử Thụy Điển: 'Mua đứt' toàn bộ thành viên công đoàn, từ chối ký thỏa ước tập thể

Cuộc đình công: Xung đột lao động dài nhất trong lịch sử hiện đại Thụy Điển

Vào ngày 27 tháng 10 năm 2023, khoảng 130 thợ máy của Tesla, là thành viên công đoàn IF Metall, đã bỏ việc để yêu cầu Tesla ký một thỏa ước lao động tập thể (CBA) – nền tảng của mô hình thị trường lao động Thụy Điển . Tesla từ chối, lập luận rằng mức lương và phúc lợi của họ đã đáp ứng hoặc vượt tiêu chuẩn Thụy Điển và họ có quyền hợp pháp để không tham gia các thỏa thuận như vậy .

Cuộc đình công kéo dài 1.021 ngày (cho đến ngày 19 tháng 8 năm 2026), trở thành cuộc xung đột lao động dài nhất trong lịch sử hiện đại Thụy Điển, vượt qua cả các tranh chấp thời kỳ Hiệp định Saltsjöbaden năm 1938 . Cuộc đình công kéo dài vì Tesla không chịu ký CBA và công đoàn không thể ép buộc bằng luật pháp – Thụy Điển không có quy định bắt buộc người sử dụng lao động phải ký thỏa ước tập thể.

Tại sao nó kết thúc: Tesla đã 'mua đứt' từng thành viên công đoàn đang đình công

Cuộc đình công kết thúc không phải bằng một thỏa thuận hay CBA, mà bởi vì Tesla đã mua đứt toàn bộ thành viên công đoàn đang đình công còn lại. Đến tháng 8 năm 2026, Tesla đã trả tiền cho khoảng 80 thợ máy để họ nghỉ việc, khiến IF Metall không còn thành viên nào bên trong công ty . Lãnh đạo công đoàn Marie Nilsson nói: "Khi không còn thành viên nào ở Tesla, hành động công nghiệp của công đoàn chẳng còn gì để rút lại" .

Tesla chưa bao giờ ký thỏa ước lao động tập thể và do đó đã giành chiến thắng tuyệt đối về yêu cầu cốt lõi của mình: không có hợp đồng công đoàn ở Thụy Điển .

Các hành động đoàn kết ở Bắc Âu

Cuộc đình công đã lan rộng thành làn sóng đoàn kết lao động xuyên biên giới rộng nhất được thấy ở vùng Scandinavia hiện đại:

• Công đoàn Công nhân Vận tải Thụy Điển ngừng thu gom rác thải tại các xưởng dịch vụ của Tesla .
• Công nhân bưu điện Thụy Điển chặn việc giao biển số xe, khiến việc đăng ký xe Tesla mới trở nên bất khả thi – một điểm nghẽn quan trọng mà ban đầu tòa án Thụy Điển đã giữ nguyên .
• Công đoàn 3F Đan Mạch – công nhân bến tàu và lái xe tải đã ngừng bốc dỡ và vận chuyển xe Tesla dành cho Thụy Điển .
• Công nhân bến tàu Phần Lan tham gia phong tỏa cảng để ngăn chặn nhập khẩu Tesla .
• Các công đoàn Na Uy thực hiện các biện pháp đoàn kết riêng .
• Các quỹ hưu trí Bắc Âu – PFA của Đan Mạch và các quỹ khác đã ký một lá thư tập thể của các nhà đầu tư đối đầu với Tesla về tranh chấp này .

Cách Tesla vượt qua phong tỏa

Tesla đã sử dụng một số giải pháp thay thế để tiếp tục hoạt động tại Thụy Điển:

• Đường phà từ Đức – để vượt qua phong tỏa cảng Bắc Âu, Tesla vận chuyển xe trực tiếp bằng phà từ Gigafactory gần Berlin đến Thụy Điển thay vì qua các cảng Đan Mạch bị công đoàn phong tỏa .
• Thuê công nhân ngoài công đoàn – Tesla đưa thợ máy thay thế và nhân viên không thuộc công đoàn để duy trì hoạt động của các trung tâm dịch vụ .
• Vượt qua người chặn thư – công ty đã sắp xếp các kênh giao biển số và đăng ký thay thế sau khi PostNord từ chối dịch vụ .

Tác động đến doanh số bán hàng tại Thụy Điển (2023–2025)

Việc phong tỏa đã có một tác động nghiêm trọng nhưng đến muộn:

• 2024: Doanh số bán hàng của Tesla tại Thụy Điển đạt kỷ lục. Công ty đã đăng ký 21.894 xe, tăng từ 20.388 xe vào năm 2023, nâng thị phần từ 7,0% lên 8,1% . Cuộc đình công hầu như không có ảnh hưởng rõ rệt đến doanh số trong phần lớn thời gian diễn ra .
• 2025: Doanh số giảm mạnh khoảng 70% trong suốt cả năm. Lượng đăng ký tháng 12 năm 2025 giảm 71% so với cùng kỳ năm ngoái, chỉ còn 821 xe . Một báo cáo lưu ý doanh số "ảm đạm" do các giải pháp thay thế cảng kém hiệu quả hơn .
• Đầu năm 2026 phục hồi: Đến tháng 5 năm 2026, lượng đăng ký tăng 71% so với cùng kỳ năm ngoái lên 858 xe, khi cuộc đình công kết thúc và Tesla bổ sung hàng tồn kho thông qua hậu cần thay thế .

Kết quả này có ý nghĩa gì đối với các tổ chức lao động châu Âu

Thất bại này mang những bài học sâu sắc:

1. Kịch bản chống công đoàn của Tesla có hiệu quả. Bằng cách trụ vững hơn cuộc đình công và trả tiền cho từng công nhân, Tesla đã chứng minh rằng mình có thể chống lại ngay cả mô hình công đoàn đoàn kết nổi tiếng của Thụy Điển mà không cần ký CBA .
2. Sự đoàn kết xuyên biên giới có giới hạn. Bất chấp các cuộc đình công đoàn kết trên khắp bốn quốc gia Bắc Âu, Tesla vẫn tìm ra các tuyến đường hậu cần thay thế và không bao giờ chịu khuất phục.
3. "Mua đứt" là một chiến thuật phá vỡ công đoàn. Việc trả tiền cho người đình công để họ từ chức khiến IF Metall không còn cơ sở thành viên để tiếp tục cuộc chiến. Một nhà nghiên cứu thị trường lao động Đan Mạch gọi kết quả này là "điều tôi chưa từng thấy trước đây" .
4. Khuôn khổ pháp lý rất quan trọng. Tại Đức, nơi đặt Gigafactory của Tesla, các công đoàn Đức (IG Metall) có luật đồng quyết định mạnh mẽ hơn. Nhưng tiền lệ Thụy Điển cho thấy Tesla sẽ chi bất cứ giá nào để chống lại các thỏa thuận tập thể chính thức ở bất cứ đâu.
5. Các nhà tổ chức ở những nơi khác phải đối mặt với một đối thủ cứng rắn hơn. Công ty hiện đã có một khuôn mẫu đã được kiểm chứng – từ chối ký kết, chịu đựng nỗi đau doanh số ngắn hạn, trả tiền cho người đình công và chờ công đoàn tự giải thể. Các công đoàn châu Âu đang theo dõi hoạt động của Tesla ở Đức, Hà Lan hay Pháp sẽ cần một chiến lược hoàn toàn khác với cách tiếp cận truyền thống của Thụy Điển .