Motorola Bị Phát Giác “Cướp” Ứng Dụng Amazon Bằng Mã Tiếp Thị Liên Kết Ẩn

Cuối tháng 5 năm 2026, Motorola đứng giữa tâm bão dư luận với một bê bối mà chẳng hãng sản xuất smartphone nào mong muốn: một ứng dụng hệ thống cài sẵn đã âm thầm chặn thao tác mở Amazon và tiêm mã tiếp thị liên kết (affiliate code), giúp công ty thu hoa hồng từ những giao dịch mà người dùng tưởng chừng hoàn toàn bình thường. Phát hiện này, lời tuyên bố “ngoài ý muốn” từ Motorola, và cách xử lý nhanh chóng của hãng vẫn chưa thể dập tắt cuộc tranh luận lớn hơn về phần mềm rác, niềm tin người dùng, và liệu các nhà sản xuất điện thoại có nên được phép cài sẵn những ứng dụng có khả năng giám sát mạng hay không.

Ứng dụng Smart Feed đã làm gì?

Hành vi này bắt nguồn từ một bản cập nhật của ứng dụng Smart Feed, được cài sẵn trên nhiều mẫu điện thoại Motorola. Khi người dùng nhấn vào biểu tượng ứng dụng Amazon từ khay ứng dụng (app drawer), Smart Feed sẽ chặn thao tác đó. Thay vì mở thẳng Amazon, màn hình điện thoại sẽ chớp nhanh trình duyệt Chrome, định tuyến yêu cầu qua một tên miền theo dõi của bên thứ ba là devicenative.com và một liên kết tiếp thị liên kết, rồi sau đó mới đưa người dùng vào bên trong ứng dụng Amazon .

Điều này đồng nghĩa với việc, nếu người dùng sau đó mua một món hàng, Motorola — hoặc một đối tác — có thể nhận được hoa hồng. Toàn bộ quá trình diễn ra quá nhanh đến nỗi hầu hết người dùng sẽ không nhận thấy điều gì bất thường, dù vẫn có thể thấy một thoáng trình duyệt lóe lên nếu để ý kỹ . Hành vi này đã được xác nhận trên nhiều thiết bị, bao gồm cả chiếc Razr Fold giá 1.900 USD và Razr 60 Ultra .

Âm mưu bị vạch trần như thế nào?

“Chiêu trò” này lần đầu bị một người dùng Reddit trên diễn đàn r/Android phát hiện. Người này nhận thấy chiếc Motorola Razr 60 Ultra của họ đang gửi các yêu cầu mạng đến devicenative.com và khi mở ứng dụng Amazon, màn hình thoáng hiện một URL trông có vẻ “đáng ngờ” trước khi chuyển hướng . Báo cáo sau đó đã được 9to5Google xác minh bằng chứng cứ video và công bố cuộc điều tra ban đầu vào ngày 25 tháng 5 năm 2026 .

Các cuộc điều tra sâu hơn tiết lộ mã tiếp thị liên kết được tiêm vào thuộc về một người có sức ảnh hưởng (influencer) trong lĩnh vực thời trang, nhưng người này không hề liên quan — dường như ai đó đã sử dụng mã của họ mà không được phép . Hành vi này chỉ xảy ra khi ứng dụng Amazon được khởi chạy từ khay ứng dụng, không phải từ màn hình chính, và không xuất hiện trên các phiên bản phần mềm cũ hơn của Motorola .

Phản hồi của Motorola: “Ngoài ý muốn” và đã được dừng lại

Sau báo cáo của 9to5Google, Motorola đã xác nhận hành vi này và tuyên bố đã “dừng ngay hành vi này” . Trong một tuyên bố sau đó vào ngày 27 tháng 5, công ty mô tả toàn bộ sự việc là “ngoài ý muốn” và cho biết một bản cập nhật đã giải quyết vấn đề .

Cách giải thích “ngoài ý muốn” này vấp phải sự hoài nghi rộng rãi. Để chặn thao tác khởi chạy ứng dụng và chuyển hướng qua một URL tiếp thị liên kết, Smart Feed phải được lập trình để giám sát lưu lượng mạng và nhận diện khi một ứng dụng mua sắm được mở — một chức năng mà giới phê bình lập luận rằng khó có thể xuất hiện một cách “vô tình” .

Chỉ trích lâu năm về phần mềm rác bùng nổ

Sự cố này không tự nhiên xuất hiện. Nó đã trở thành điểm bùng phát mới nhất — và được cho là trắng trợn nhất — trong cuộc chỉ trích kéo dài nhiều năm về cách thực hành phần mềm của Motorola.

Phần mềm rác (Bloatware) là vấn đề dai dẳng

Motorola từ lâu đã hứng chịu chỉ trích vì cài đặt quá nhiều ứng dụng sẵn và cái gọi là “thư mục ứng dụng” tự động tải nội dung xuống. Người dùng phàn nàn về các ứng dụng Shopping, Entertainment và GamesHub, thực chất là các trung tâm gợi ý tải ứng dụng chứ không phải thư mục thông thường . Trong khi một số đối thủ cạnh tranh đã giảm phần mềm rác sau làn sóng phản đối, giới phê bình cho rằng Motorola lại đi ngược lại, với các báo cáo về tình trạng tự động cài đặt bloatware tiếp tục kéo dài đến tận năm 2025 và 2026 .

Mô hình kiếm tiền từ người dùng

Sự cố Smart Feed phù hợp với bức tranh chung mà người dùng đã mô tả trong nhiều năm: các ứng dụng hệ thống “liên tục hiện lên hỏi han và cài đặt những thứ linh tinh”, được hiểu là nỗ lực kiếm tiền từ nhóm khách hàng bên ngoài doanh thu bán phần cứng ban đầu . Ứng dụng MotoApps là một “kẻ tái phạm” thường xuyên trong những lời phàn nàn này .

Niềm tin và quyền riêng tư bị đe dọa

Hành vi “cướp” ứng dụng Amazon này bị coi là một sự leo thang. Một ứng dụng hệ thống cài sẵn và không thể gỡ bỏ đã bí mật giám sát thao tác khởi chạy ứng dụng và tiêm mã tiếp thị liên kết mà người dùng không hề hay biết hay đồng ý — hành vi khiến nhiều người liên tưởng đến bê bối tiện ích mở rộng Honey trên trình duyệt . Nó cũng làm bùng nổ lại cuộc tranh luận về việc liệu các nhà sản xuất Android có nên được phép cài đặt sẵn các ứng dụng có khả năng giám sát mạng hay không. Như một người dùng đã nhận xét, sự việc cho thấy giấc mơ “Android thuần khiết” mong manh thế nào khi các nhà sản xuất có động cơ tài chính để coi người dùng như một nguồn doanh thu .