Argentina muốn biến AI thành 'pháp nhân': Giấc mơ thiên đường công nghệ hay cơn ác mộng không thể kiểm soát?

Đòn Mở Màn: 'Tập đoàn phi nhân tính' của Milei

Ngày 4 tháng 6 năm 2026, Tổng thống Javier Milei đã mở màn cuộc tranh luận bằng một bài xã luận trên Financial Times, đồng ký tên với Bộ trưởng Bộ Phi điều tiết, Federico Sturzenegger . Bài báo bảo vệ một gói luật đã được gửi tới Quốc hội Argentina, được xem là cuộc cải cách sâu rộng nhất đối với luật doanh nghiệp Argentina trong nhiều thập kỷ. Trọng tâm là lời kêu gọi tạo ra "một hạng mục doanh nghiệp mới trong luật Argentina: tập đoàn phi nhân tính" .

'Tập đoàn phi nhân tính' được định nghĩa là một thực thể pháp lý được vận hành hoàn toàn bởi các tác tử AI hoặc thuật toán, mà không yêu cầu nhân viên hay quản lý là con người. Các thực thể này sẽ sở hữu tư cách pháp nhân riêng với trách nhiệm hữu hạn, có khả năng đưa ra quyết định tự chủ trong những môi trường không thể dự đoán trước . Milei đã so sánh tham vọng này với việc biến Argentina thành thiên đường của thế kỷ 21 cho AI, giống như Amsterdam của thế kỷ 17 đối với các thương nhân Hà Lan: "Hãy để Buenos Aires trở thành Amsterdam của AI" .

Ba Trụ Cột của Chiến lược AI Argentina

Đề xuất lập pháp dựa trên ba trụ cột liên kết với nhau, được thiết kế để thu hút các tập đoàn công nghệ lớn :

1. Không quản lý trước: Cam kết mạnh mẽ của chính phủ là giữ AI hoàn toàn không bị quản lý, bác bỏ hoàn toàn cái mà Milei gọi là "bàn tay chết chóc của sự quản lý non trẻ" có thể kìm hãm sự phát triển .
2. Thực thể pháp lý 'Tập đoàn phi nhân tính': Việc tạo ra một hình thái pháp lý mới cấp tư cách pháp nhân cho các thực thể do AI điều hành, cho phép chúng ký kết hợp đồng, sở hữu tài sản và hoạt động với trách nhiệm hữu hạn, ngay cả khi không có cổ đông hay người quản lý là con người .
3. Chế độ tài khóa linh hoạt và thuế thấp: Các ưu đãi thuế nhằm khuyến khích thử nghiệm và đầu tư nhanh chóng, tạo ra một môi trường hấp dẫn cho các công ty AI và blockchain .

Dự luật cũng bao gồm các điều khoản cho "sociedades automatizadas" (công ty tự động hóa) và Các tổ chức tự trị phi tập trung (DAO), báo hiệu một tham vọng rộng lớn hơn là trở thành một 'sandbox' (khu thử nghiệm) toàn cầu cho thương mại thuật toán .

Lời Phản Bác: Cảnh báo của Harari về 'Nhà nước AI'

Chỉ bốn ngày sau, vào ngày 8 tháng 6 năm 2026, sử gia và tác giả Yuval Noah Harari đã đưa ra một phản biện đanh thép trên cùng tờ Financial Times với tiêu đề "Chúng ta không được cấp tư cách pháp nhân cho các tác tử AI" . Harari, người đã từng cảnh báo về vấn đề này tại các diễn đàn toàn cầu như Davos 2026, giờ đã có một đề xuất chính sách cụ thể để phê phán .

Luận điểm trung tâm của Harari cho rằng việc cấp tư cách pháp nhân cho các tác tử phi nhân tính phá vỡ mối liên kết cơ bản giữa quyền lực và trách nhiệm giải trình. Các lập luận chính của ông tạo thành một lời cảnh báo toàn diện:

• Khoảng trống trách nhiệm: Một CEO là con người phạm tội gian lận có thể bị bỏ tù, nhưng AI thì không thể. Bằng cách trao cho các công ty do AI điều hành sự bảo vệ pháp lý (trách nhiệm hữu hạn) mà không có sự giải trình của con người, luật pháp sẽ tạo ra một tầng lớp tác nhân kinh tế quyền lực nhưng không thể bị trừng phạt .
• 'Nhà nước AI' không thể kiểm soát: Harari cảnh báo sáng kiến này có thể dẫn đến một "Estado de IA" (Nhà nước AI) không thể kiểm soát, nơi các tập đoàn tự trị hoạt động ngoài tầm với của các thể chế dân chủ và hệ thống tư pháp .
• Một 'Chìa khóa vạn năng' vào xã hội: Ông mô tả tư cách pháp nhân này như một "llave maestra" (chìa khóa vạn năng) cho phép các tác tử phi nhân tính tiếp cận tài chính, kinh tế và chính trị, cài cắm chúng vào các hệ thống mà chúng có thể thao túng mà không phải chịu trách nhiệm trực tiếp .
• Vũ khí hóa luật doanh nghiệp: Harari chỉ ra rằng tư cách pháp nhân hiện tại dành cho các tập đoàn (ví dụ như phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ trong vụ Citizens United) đã tạo ra sự mất cân bằng quyền lực. Kết hợp điều này với AI có khả năng hành động với tốc độ và quy mô của máy móc sẽ khuếch đại rủi ro đó lên gấp bội .

Phản ứng trực tiếp của Milei và cuộc tranh luận leo thang

Cuộc trao đổi không chỉ dừng lại ở một bài báo. Chỉ vài giờ sau khi bài xã luận của Harari được đăng tải, Tổng thống Milei đã đáp trả trực tiếp trên mạng xã hội. Ông hoan nghênh cuộc đụng độ ý tưởng, gọi đó là một cuộc trao đổi "hấp dẫn và mang tính bước ngoặt", và trực tiếp gửi lời đến sử gia: "Tôi đã chuẩn bị phản hồi của mình để xem liệu chúng tôi có thể xua tan nỗi sợ hãi của ông không!" . Lời hứa về một bài phản biện chi tiết đã biến cuộc tranh luận chính sách này thành một cuộc đấu trí sống động, được cả thế giới theo dõi với những hàm ý toàn cầu về quản trị AI.

Phản ứng ngay lập tức ở Argentina cũng không kém phần gay gắt, với các chính trị gia và chuyên gia công nghệ bày tỏ lo ngại rằng đề xuất này có thể tạo ra một khoảng trống quản lý cho các hệ thống hùng mạnh và vô trách nhiệm .

Ngã rẽ cho Quản trị AI Toàn cầu

Đây không chỉ là một cuộc chiến chính sách nội bộ của Argentina. Nó là một phiên bản cô đọng của tình thế tiến thoái lưỡng nan mà mọi quốc gia đang phải đối mặt. Cách tiếp cận của Milei là một canh bạc rằng lợi thế của người đi đầu trong việc bãi bỏ quy định sẽ thúc đẩy sự đổi mới và tăng trưởng kinh tế chưa từng có. Lập luận phản bác của Harari là một lời kêu gọi thiết lập một 'điều cấm kỵ' toàn cầu về tư cách pháp nhân của AI, một thỏa thuận quốc tế giữ cho các hệ thống tự trị luôn là công cụ pháp lý, chứ không phải là thực thể pháp lý .

Thế giới hiện đang chờ đợi phản hồi đầy đủ mà Milei đã hứa, nhưng câu hỏi cốt lõi mà Harari đã đặt ra - "Liệu AI có bao giờ được cấp tư cách pháp nhân không?" - đã được nâng lên tầm cao mới, từ một câu hỏi chính sách nhỏ lẻ trở thành trung tâm của cuộc đối thoại toàn cầu.