Quỹ Scaleup Europe 5 tỷ euro của EU rót vốn lần đầu: 1 tỷ euro vào vệ tinh ICEYE của Phần Lan

Quỹ Scaleup Europe đã đóng góp khoảng 300–450 triệu euro vốn cổ phần chính trong vòng này. Bloomberg và Silicon Republic đưa tin mức đóng góp của quỹ là 300 triệu euro , trong khi thông cáo báo chí của EQT và các nguồn tin khác cho biết 450 triệu euro là toàn bộ phần vốn chính của Series F . Tổng thể Series F bao gồm 450 triệu euro vốn cổ phần chính và 550 triệu euro từ các đợt chào bán thứ cấp (secondary), nâng tổng giá trị giao dịch lên hơn 1 tỷ euro .

Bối cảnh và Cấu trúc Quỹ

Quỹ này được Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đề xuất trong bài Diễn văn Liên bang năm 2025 như một phản ứng trực tiếp trước 'khoảng trống tăng trưởng' (scaleup gap) kéo dài của châu Âu — xu hướng các startup triển vọng nhất của lục địa già phải chuyển đến Thung lũng Silicon để tìm kiếm vốn đầu tư cho giai đoạn mở rộng . Ủy ban châu Âu đã hoàn tất các bước pháp lý cuối cùng để thành lập quỹ vào ngày 4 tháng 8 năm 2026, chỉ một ngày trước khi công bố khoản đầu tư vào ICEYE .

• Quy mô mục tiêu: 5 tỷ euro (tương đương 5,8 tỷ USD) .
• Đơn vị quản lý: EQT, công ty đầu tư toàn cầu của Thụy Điển, được Hội đồng Quỹ Hội đồng Đổi mới châu Âu (EIC) lựa chọn sau một quy trình cạnh tranh mở .
• Chiến lược: Quỹ hoạt động trên nguyên tắc thương mại (không phải là chương trình tài trợ) và nhắm đến các khoản đầu tư vốn cổ phần tăng trưởng thiểu số vào các công ty deep-tech châu Âu ở giai đoạn cuối .
• Trực thuộc: Quỹ được thành lập như một phần của Quỹ Hội đồng Đổi mới châu Âu (EIC) .

Các Ưu tiên Chiến lược

Quỹ tập trung vào các lĩnh vực deep-tech chiến lược bao gồm :

• Trí tuệ nhân tạo (AI)
• Công nghệ lượng tử (Quantum)
• Công nghệ bán dẫn
• Chế tạo robot và hệ thống tự hành
• Công nghệ năng lượng / công nghệ sạch
• Công nghệ vũ trụ
• Công nghệ sinh học, công nghệ y tế, vật liệu tiên tiến và công nghệ nông nghiệp

Các Nhà Đầu tư Sáng lập

Nhóm nhà đầu tư sáng lập của quỹ bao gồm một tập đoàn các nhà đầu tư tổ chức và chiến lược hàng đầu châu Âu :

• Novo Holdings (Đan Mạch)
• EIFO (Quỹ Đầu tư và Xuất khẩu Đan Mạch)
• CriteriaCaixa (Tây Ban Nha)
• Santander (thông qua Mouro Capital)
• APG Asset Management (thay mặt cho ABP, Hà Lan)
• Wallenberg Investments (Thụy Điển)
• Allianz (Đức)
• Ủy ban châu Âu (thông qua Quỹ EIC)

ICEYE: Công ty Đầu tiên trong Danh mục Đầu tư

ICEYE, có trụ sở chính tại Phần Lan từ năm 2014, sở hữu và vận hành chòm vệ tinh radar khẩu độ tổng hợp (SAR) lớn nhất thế giới . Các vệ tinh của họ có thể chụp ảnh bất kỳ đâu trên Trái Đất xuyên qua mây và bóng tối, cung cấp khả năng tình báo liên tục cả ngày lẫn đêm, trong mọi điều kiện thời tiết.

Công nghệ của ICEYE phục vụ nhiều ứng dụng giá trị cao:

• Quốc phòng và tình báo chủ quyền (bao gồm các vệ tinh chủ quyền dành riêng cho Phần Lan, Ba Lan và Bồ Đào Nha)
• Giám sát môi trường (phát hiện lũ lụt, tràn dầu và thảm họa)
• Bảo hiểm (đánh giá rủi ro và xác minh yêu cầu bồi thường)
• Quản lý khẩn cấp (ứng phó khủng hoảng theo thời gian thực)

Công ty đang đặt mục tiêu doanh thu hơn 1 tỷ euro vào năm 2027, được thúc đẩy bởi nhu cầu quốc phòng và chủ quyền gia tăng mạnh mẽ trên khắp châu Âu .

Mục tiêu Sản xuất Táo bạo

ICEYE đang mở rộng quy mô sản xuất vệ tinh với tốc độ chưa từng thấy trong ngành công nghiệp vũ trụ châu Âu :

• 2026: 25 vệ tinh sẽ được phóng (tổng cộng 76 vệ tinh đã được phóng tính đến tháng 7/2026)
• 2027: Hơn 50 vệ tinh
• 2028: Mục tiêu sản xuất 100 vệ tinh mỗi năm (hiện tại là một vệ tinh mỗi tuần, với chu kỳ chế tạo 10–11 tuần cho mỗi vệ tinh)

Giám đốc điều hành của công ty, Rafal Modrzewski, đã tuyên bố mục tiêu tăng tốc lên hai vệ tinh mỗi tuần để đáp ứng nhu cầu tăng vọt từ quân đội châu Âu . Rào cản hiện tại không còn là nhu cầu nữa — mà là năng suất của nhà máy .

Những Lo ngại Xung quanh Việc Chọn EQT làm Đơn vị Quản lý Quỹ

Một căng thẳng đáng chú ý đã được báo cáo về việc lựa chọn EQT làm đơn vị quản lý quỹ. Một số nhà quan sát và người tham gia thị trường đã đặt câu hỏi liệu hoạt động kinh doanh cốt lõi tập trung vào mua lại (buyout) của EQT có phù hợp tự nhiên với một quỹ được thiết kế để nuôi dưỡng các công ty deep-tech ở giai đoạn đầu và tăng trưởng hay không .

• Bloomberg đưa tin rằng quỹ được "quản lý bởi tập đoàn mua lại (buyout) Thụy Điển EQT", đồng thời lưu ý rằng danh tính chính của EQT như một công ty mua lại đòn bẩy (LBO) đã làm dấy lên nghi ngờ trong giới ủng hộ startup châu Âu, những người lo ngại nó có thể ưu tiên các thương vụ giai đoạn cuối, rủi ro thấp hơn thay vì các dự án deep-tech thực sự mang tính đột phá .
• Euractiv nhận xét rằng việc chọn EQT — một công ty quản lý tài sản trị giá 269 tỷ euro và trước đây nổi tiếng với các thương vụ mua lại hơn là đầu tư mạo hiểm (venture) — được một số người coi là lựa chọn thực dụng (EQT có một bộ phận vốn tăng trưởng lớn) nhưng những người khác lại cho rằng đó là dấu hiệu quỹ có thể nghiêng về các công ty an toàn, trưởng thành hơn thay vì các startup tăng trưởng sớm rủi ro cao hơn mà nó được tạo ra để hỗ trợ .
• Victor Englesson, Đối tác của EQT, người đồng quản lý quỹ, đã bảo vệ sự lựa chọn này, tuyên bố rằng nhóm vốn tăng trưởng của EQT có kinh nghiệm sâu về công nghệ và quỹ hoạt động với một nhiệm vụ chuyên biệt, tách biệt với các hoạt động mua lại của EQT .

Cho đến nay, khoản đầu tư vào ICEYE — một công ty ở giai đoạn tăng trưởng muộn, đã có doanh thu và tập trung vào quốc phòng — nằm trong vùng an toàn của EQT và chưa thực sự kiểm tra câu hỏi đó ở các giai đoạn sớm hơn. Liệu quỹ có thể thành công trong việc hỗ trợ các startup deep-tech chiến lược quan trọng nhưng chưa được kiểm chứng ở các giai đoạn đầu hay không vẫn là một câu hỏi bỏ ngỏ.