CEO TSMC tuyên bố: Nhân tài mới là nút thắt lớn nhất, chứ không phải nước hay đất

Những bình luận của ông Wei đã thiết lập một thứ hạng rõ ràng và đầy hệ quả cho những thách thức mà TSMC đang đối mặt. Ông không đưa ra một danh sách chung chung những điều đáng lo; ông xác định một nút thắt cổ chai cụ thể hiện đang vượt trội hơn hẳn.

1. Nhân tài: Hạn chế số một rõ ràng

Nhân tài không còn chỉ là mối lo ngại nữa – nó là nút thắt hàng đầu mà công ty tuyên bố. Ông Wei gọi đó là thứ ông "thiếu nhất" . Vấn đề này không trừu tượng; nó hiển hiện qua các số liệu tuyển dụng hữu hình và đang xấu đi. Bộ Lao động Đài Loan dự báo sẽ có khoảng cách 28% giữa cung và cầu kỹ sư quy trình bán dẫn tại khu vực Tân Trúc vào quý 4 năm 2026 . Xa hơn xuống phía nam ở hành lang bán dẫn Đài Nam, tỷ lệ lấp đầy các vị trí kỹ sư cấp cao và điều hành đã giảm mạnh từ 68% xuống còn 52% chỉ trong một năm .

2. Nguồn nước: Mối lo thường trực số hai

Ông Wei cũng chỉ ra nguồn cung nước tại Đài Loan là một mối lo ngại đặc thù và thường trực . Nước luôn là một yếu tố đầu vào quan trọng, và quy mô tiêu thụ khổng lồ là căn nguyên của sự lo lắng. Một phân tích năm 2024 ghi nhận mức tiêu thụ nước của TSMC đã tăng vọt đến 70% giữa năm 2015 và 2019, trong khi mức thâm hụt nước hằng ngày của Đài Loan được dự báo đạt 680.000 mét khối vào năm 2036 . Dự án ở Arizona của hãng cũng đối mặt với những thách thức khí hậu khô cằn tương tự, khi các quan chức bang xác nhận nước và nhân công chính là những trở ngại chính cho việc mở rộng tại Mỹ .

3. Điện, đất đai và cơ sở hạ tầng: Hiện hữu nhưng không phải ưu tiên số một

Trong quá khứ, ông Wei từng tuyên bố dứt khoát rằng để xây dựng một dây chuyền sản xuất mới cần "đủ đất, nước, điện và nhân tài" . Đất đai vẫn là một vấn đề mang tính cấu trúc ở Đài Loan, và sự sẵn có của điện năng là một rủi ro đã được ghi nhận trong "lục đại khan hiếm" mà các nhà phân tích thường xuyên nhắc đến . Tuy nhiên, trong những bình luận công khai mạnh mẽ nhất của mình từ tháng 6 năm 2026, ông Wei đã không xếp hạng những nút thắt về điện, đất đai hay cơ sở hạ tầng ở mức độ cấp bách và ngang hàng với nhân tài hay nguồn nước. Trong một nhận xét đáng chú ý tại buổi lễ ở Bình Đông, ông gợi ý rằng nếu đất đai mới từ việc mở rộng khu khoa học thành hiện thực, có lẽ ông sẽ không còn cần phải viện dẫn đất đai, nước hay điện là những mối quan tâm chính nữa – ngụ ý rằng những vấn đề này có thể giải quyết được, trong khi khoảng cách về nhân tài thì không .

Vì sao nhân tài là bài toán khó giải nhất

Ba lực lượng cấu trúc đã hội tụ, biến cuộc săn tìm nhân tài của TSMC từ một thách thức thành một cuộc khủng hoảng. Không giống như một nhà máy sản xuất chip có thể được xây dựng trong 2,5 năm nếu có đủ vốn, việc tạo ra những kỹ sư giàu kinh nghiệm không thể được đẩy nhanh theo tiến độ của một công trường.

1. Vách đá nhân khẩu học của Đài Loan

Đài Loan đang thực sự cạn kiệt người trẻ. Năm 2025, tỷ suất sinh thô trên đảo giảm xuống còn 4,62 trên 1.000 người, tạo ra con số kỷ lục thấp 107.812 trẻ sơ sinh . Tổng tỷ suất sinh (TFR) được dự đoán đã giảm xuống dưới 0,8 con trên một phụ nữ . Một thế hệ nhỏ hơn được sinh ra hôm nay đồng nghĩa với ít kỹ sư hơn gia nhập lực lượng lao động trong hai thập kỷ tới. Nguồn cung sinh viên tốt nghiệp ngành STEM mới đã bị thu hẹp, giảm xuống còn 92.000 trong những năm gần đây, trong khi số lượng nhân viên của chính TSMC đã tăng gần 70% trong thập kỷ qua, cạnh tranh trực tiếp vào chính nguồn cung đang co lại này . Chính phủ đã bắt đầu tuyển dụng lao động từ Đông Nam Á và tổ chức các trại hè bán dẫn song ngữ, nhưng những nỗ lực này chỉ là giải pháp bổ sung cho một nền tảng nhân lực trong nước đang suy giảm cơ bản .

2. Nhà máy ở nước ngoài cạnh tranh chính những kỹ sư này

Sự đa dạng hóa địa lý quy mô lớn của TSMC – với mục đích giảm thiểu rủi ro cho chuỗi cung ứng – lại đang thắt chặt thêm vòng vây nhân tài ngay tại sân nhà một cách nghịch lý. Khoản đầu tư 165 tỷ USD vào Arizona, bao gồm ba nhà máy sản xuất wafer, hai nhà máy đóng gói tiên tiến và một trung tâm R&D, đang kéo các kỹ sư Đài Loan giàu kinh nghiệm ra nước ngoài . Một phân tích lao động chi tiết năm 2026 tiết lộ rằng các khoản đầu tư ra nước ngoài của TSMC "không hề giảm bớt áp lực nhân tài ở Tân Trúc – mà còn làm nó tăng thêm" . Công ty đang chuyển hơn 1.000 kỹ sư cấp cao đến Arizona và Kumamoto, Nhật Bản, với mức lương thưởng cao hơn 40% đến 60% so với mặt bằng trong nước . Điều này tạo ra một cuộc cạnh tranh nội bộ có tổng bằng không, nơi các địa điểm quốc tế câu trộm chính nguồn nhân lực cấp cao hữu hạn mà các nhà máy hiện tại ở Đài Loan cần để tiếp tục vận hành.

3. Nhu cầu không chờ đợi một ai

TSMC đang chạy đua để xây dựng năng lực sản xuất cho một nhu cầu vốn đã được đặt trước. Công suất đã kín chỗ đến tận năm sau, và các dây chuyền cho năm sau nữa cũng đã được đặt trước . CEO Wei đã nâng dự toán chi tiêu vốn năm 2026 lên mức cao nhất trong khoảng 52–56 tỷ USD để đẩy nhanh việc xây dựng . Nhưng gạch, thép và máy quang khắc vẫn cần người để vận hành chúng. Đường cong nhu cầu AI dốc đến mức nhu cầu wafer công nghệ tiên tiến ước tính vượt quá công suất từ 25% đến 30% . Một nhà máy mới mà không có đủ đội ngũ kỹ sư quy trình lành nghề cũng chỉ là một tòa nhà đắt tiền.

Cái giá của sự chậm trễ

TSMC đang phản ứng bằng tiền bạc và chính sách, nhưng có những giới hạn cho cả hai yếu tố này. Ông Wei gần đây đã nói với nhân viên rằng họ sẽ thấy mức chi trả lợi nhuận trung bình tăng hơn 30%, một tín hiệu cho thấy việc giữ chân nhân tài là ưu tiên hàng đầu trong phòng họp hội đồng quản trị . Ấy vậy nhưng một bản phân tích SWOT ghi nhận rằng 2.000 đến 3.000 nhân viên vẫn rời công ty hằng năm, với lý do là tỷ lệ sinh giảm của Đài Loan, giờ làm việc khắc nghiệt và sự khác biệt văn hóa tại các địa điểm ở nước ngoài . Công ty có kế hoạch tăng tổng số nhân lực lên 63% trong vòng năm năm, ngay cả khi nguồn sinh viên kỹ thuật tốt nghiệp trong nước tiếp tục thu hẹp .

Lần đầu tiên, yếu tố con người lại trở thành giới hạn ràng buộc đối với cỗ máy sản xuất ra những con chip AI cho toàn thế giới. Nước có thể được tái chế, đất đai có thể được đảm bảo, điện năng có thể được tạo ra và cơ sở hạ tầng có thể được cấp phép, dù là rất khó khăn. Tuy nhiên, nhân tài là một đường ống kéo dài 20 năm, và cánh cửa cơ hội để TSMC đáp ứng nhu cầu AI chỉ được tính bằng tháng.