Ba ngân hàng châu Âu đẩy mạnh chuyển giao rủi ro tín dụng

Các ngân hàng châu Âu đang gia tăng sử dụng chuyển giao rủi ro đáng kể (significant risk transfer, hay SRT) — giao dịch có cấu trúc giúp chuyển một phần tổn thất tín dụng tiềm tàng sang nhà đầu tư bên ngoài mà không nhất thiết phải bán đi các khoản vay.

Banco Santander, BBVA và Deutsche Bank được cho là đang triển khai các giao dịch liên quan ít nhất 17,5 tỷ USD dư nợ. Mục tiêu chung là sử dụng vốn hiệu quả hơn theo quy định: vẫn duy trì khả năng cho vay, nhưng giảm lượng vốn phải phân bổ cho một số danh mục tín dụng nhất định. Cả ba ngân hàng đều từ chối bình luận về các giao dịch được đưa tin. 1

Các giao dịch đang được nhắc tới

Santander: hoạt động trên nhiều thị trường và loại tài sản

Santander được cho là đang thảo luận năm giao dịch SRT. Những danh mục đã được nêu gồm:

• khoảng 1,4 tỷ bảng Anh khoản vay bất động sản thương mại và tài trợ dự án tại Anh;
• một giao dịch bảo vệ tín dụng không cần cấp vốn trước (unfunded credit protection) tham chiếu tới khoảng 3 tỷ euro các khoản vay thế chấp tại Tây Ban Nha;
• khoảng 12 tỷ real Brazil, tương đương chừng 2,3 tỷ USD, cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ;
• và một giao dịch tiềm năng liên quan các khoản vay tại Mexico. 1

Điểm đáng chú ý là phạm vi của các kế hoạch này: từ bất động sản, thế chấp đến tín dụng doanh nghiệp, trải trên nhiều quốc gia. Các thông tin trước đó cũng từng đề cập Santander chuẩn bị giao dịch giải phóng vốn đối với danh mục bất động sản thương mại tại Anh và khoản vay doanh nghiệp tại Mỹ. 3

BBVA: khoản vay doanh nghiệp lớn, rồi đến doanh nghiệp nhỏ hơn

BBVA được cho là đang thực hiện một SRT gắn với khoảng 5 tỷ euro — tương đương khoảng 5,8 tỷ USD — khoản vay dành cho các doanh nghiệp lớn. Ngân hàng này cũng lên kế hoạch cho một giao dịch riêng liên quan danh mục cho vay các doanh nghiệp nhỏ hơn. 1

Deutsche Bank: SRT cho danh mục doanh nghiệp lớn

Deutsche Bank được cho là đã bắt đầu chào bán tới nhà đầu tư một giao dịch SRT liên quan khoảng 4 tỷ USD khoản vay dành cho các doanh nghiệp lớn. 1

SRT vận hành thế nào?

SRT thường được thiết kế dưới dạng chứng khoán hóa tổng hợp. Ngân hàng vẫn sở hữu danh mục vay, quản lý khoản vay và thu các khoản thanh toán. Tuy nhiên, ngân hàng mua bảo vệ tín dụng — chẳng hạn qua bảo lãnh hoặc cấu trúc có tính chất tương tự công cụ phái sinh — cho một lớp rủi ro xác định.

Nhà đầu tư đồng ý gánh các khoản lỗ trong lớp rủi ro đó, thường là lớp rủi ro thấp hơn hoặc trung gian, nếu người đi vay vỡ nợ. Đổi lại, họ nhận được khoản thù lao cho việc chấp nhận rủi ro. Vì vậy, khoản vay vẫn có thể nằm trên bảng cân đối kế toán của ngân hàng, trong khi một phần rủi ro tín dụng đã được chuyển đi. 7

Yếu tố then chốt là cơ quan quản lý có công nhận đây là chuyển giao rủi ro đủ đáng kể hay không. Nếu được công nhận, ngân hàng có thể giảm tài sản có trọng số rủi ro và nhận lợi ích về vốn CET1 (Common Equity Tier 1 — vốn cổ phần phổ thông cấp 1, lớp đệm vốn cốt lõi của ngân hàng). Điều đó có thể hỗ trợ cho vay mới hoặc những mục đích sử dụng vốn khác mà không phải phát hành thêm cổ phiếu phổ thông, bán toàn bộ danh mục vay hay thu hẹp bảng cân đối kế toán. 67

Vì sao các ngân hàng chọn SRT?

Với bên cho vay, SRT là cách duy trì quan hệ với khách hàng và năng lực cấp tín dụng, đồng thời xử lý yêu cầu vốn theo quy định. Công cụ này đặc biệt phù hợp với những danh mục mà tổn thất dự kiến hoặc trọng số rủi ro có thể tăng nhanh, như bất động sản thương mại và cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ. 6

Với nhà đầu tư, sức hấp dẫn nằm ở khả năng có lợi suất cao để đổi lấy việc chịu phần rủi ro tổn thất đầu tiên hoặc rủi ro trung gian. Chẳng hạn, Manulife CQS Investment Management được cho là đang tìm kiếm khoảng 1 tỷ USD cho một quỹ giải phóng vốn quy định, với mục tiêu tỷ suất hoàn vốn nội bộ khoảng 13%. Đây là mức mục tiêu, không phải lợi nhuận được bảo đảm. 17

Dòng vốn tổ chức cũng tiếp tục đi vào chiến lược này. Abu Dhabi Investment Authority và Christofferson Robb & Co. đã công bố một quỹ đầu tư vào các giao dịch SRT cùng những chiến lược khác do CRC quản lý. 28

Lợi ích vốn không đồng nghĩa rủi ro biến mất

SRT có thể giúp ngân hàng sử dụng vốn hiệu quả hơn, nhưng không làm người vay bớt nguy cơ vỡ nợ. Giao dịch chỉ xác định ai sẽ chịu một phần tổn thất trước.

Những điểm cần theo dõi gồm:

• Rủi ro tín dụng của danh mục: Lãi suất cao, kinh tế suy yếu hoặc gián đoạn chuỗi cung ứng có thể làm gia tăng áp lực trả nợ, nhất là với bất động sản thương mại, doanh nghiệp vừa và nhỏ và tín dụng doanh nghiệp.
• Rủi ro mô hình và định giá: Nhà đầu tư phải đánh giá chất lượng danh mục, tương quan giữa các khoản vay và mức tổn thất có thể chạm tới lớp rủi ro họ nắm giữ. Khi nhu cầu thị trường mạnh, kỷ luật định giá càng quan trọng.
• Rủi ro về công nhận của cơ quan quản lý: Lợi ích vốn phụ thuộc vào việc cơ quan giám sát chấp nhận rằng rủi ro đã thực sự được chuyển giao đáng kể. Cơ quan quản lý có thể phản đối cấu trúc hoặc yêu cầu điều chỉnh, làm giảm lợi ích vốn dự kiến. 7
• Độ minh bạch của hệ thống tài chính: Rủi ro tín dụng có thể dịch chuyển từ ngân hàng được quản lý chặt sang bảo hiểm, quỹ và các nhà đầu tư khác. Điều này không mặc nhiên khiến hệ thống kém an toàn hơn, nhưng có thể khiến việc quan sát và so sánh tổng mức phơi nhiễm trở nên khó hơn.

Tín hiệu từ đường ống giao dịch 17,5 tỷ USD

Quy mô giao dịch được đưa tin cho thấy SRT đã trở thành công cụ quản trị bảng cân đối kế toán thực dụng đối với các ngân hàng lớn châu Âu, thay vì chỉ là một giải pháp ngách cho tài sản gặp khó khăn. Cách Santander triển khai ở nhiều quốc gia, kế hoạch của BBVA cho cả doanh nghiệp lớn lẫn doanh nghiệp nhỏ hơn, và giao dịch doanh nghiệp lớn của Deutsche Bank cùng phản ánh một phép tính chung: giữ khoản vay, chuyển một lớp tổn thất xác định và tìm kiếm lợi ích vốn. 1

Tuy nhiên, đây là các giao dịch riêng tư được đưa tin, chưa phải điều khoản cuối cùng được công bố. Giá trị kinh tế thực tế đối với mỗi ngân hàng sẽ phụ thuộc vào mức giá mà nhà đầu tư chấp nhận, lớp rủi ro được chuyển giao và việc cơ quan quản lý phê duyệt cách xử lý vốn. 17