Goldman Sachs: Các phòng thí nghiệm AI Trung Quốc sắp tính phí cho mô hình open-weight

Mô hình 'Trả phí trọng số' là gì?

Luận điểm của Goldman Sachs mô tả sự chuyển đổi từ cách tiếp cận phổ biến hiện tại sang một cách tiếp cận mới tạo doanh thu :

• Mô hình hiện tại: Các mô hình open-weight được phát hành theo giấy phép cho phép như MIT hoặc Modified MIT. Bất kỳ ai — bao gồm các nhà cung cấp đám mây lớn như AWS, Google Cloud, Alibaba Cloud — đều có thể tải xuống, lưu trữ và phục vụ các trọng số mà không mất phí .
• Mô hình dự kiến: Cách tiếp cận 'trả phí trọng số', nơi các nền tảng đám mây và doanh nghiệp 'Model as a Service' (MaaS) có doanh thu cao phải trả phí cấp phép thương mại cho nhà phát triển mô hình. Các trọng số vẫn có thể tải xuống, nhưng việc sử dụng thương mại quy mô lớn sẽ kích hoạt thỏa thuận trả phí riêng .

Nhà phân tích Ronald Keung của Goldman Sachs đã mô tả sự thay đổi này là lần đầu tiên biến sự chấp nhận toàn cầu đang bùng nổ thành doanh thu trực tiếp . Ngân hàng này dự báo doanh thu API và đăng ký mô hình AI của Trung Quốc sẽ tăng từ khoảng 35 tỷ RMB vào năm 2026 lên 879 tỷ RMB vào năm 2030, được thúc đẩy bởi mức tăng gấp 25 lần nhu cầu token hàng ngày — và việc cấp phép trả phí sẽ cho phép các nhà phát triển nắm bắt một phần tăng trưởng đó .

Tại sao lại là bây giờ: Hiệu suất ngang hàng và doanh thu bằng không

Hai yếu tố chính giải thích tại sao sự thay đổi này đang diễn ra :

1. Hiệu suất đẳng cấp hàng đầu. Các mô hình open-weight của Trung Quốc như Kimi K3 của Moonshot AI và GLM-5.2 của Zhipu AI giờ đây có hiệu suất ngang bằng với các mô hình độc quyền hàng đầu của Mỹ trong các bài kiểm tra chuẩn . Báo cáo của Goldman Sachs mô tả quỹ đạo này là 'từ khoảnh khắc hiệu quả chi phí DeepSeek của năm ngoái đến khoảnh khắc thông minh GLM của Zhipu năm nay' . Khoảng cách hiệu suất trước đây vốn là lý do để phân phối miễn phí nhằm chiếm lĩnh thị trường nay đã được thu hẹp đáng kể .

2. Sự chấp nhận toàn cầu rộng rãi nhưng doanh thu của nhà phát triển bằng không. Vì các mô hình được phát hành theo điều khoản mã nguồn mở, các nền tảng đám mây có thể lưu trữ và bán lại chúng mà không phải trả tiền cho nhà phát triển ban đầu. Việc sử dụng ngày càng tăng không mang lại doanh thu cho người xây dựng mô hình . Như Goldman đã nói, định dạng open-weight có nghĩa là 'bất kỳ ai cũng có thể tải xuống và lưu trữ các trọng số miễn phí. Các phòng thí nghiệm hầu như không kiếm được gì từ việc sử dụng đó' .

Kimi K3: Bằng chứng thực tế

Kimi K3 của Moonshot AI, được phát hành vào ngày 27 tháng 7 năm 2026, là ví dụ thực tế rõ ràng nhất về sự thay đổi cấp phép mà Goldman mô tả . Kimi K3 là mô hình open-weight 2,8 nghìn tỷ tham số — mô hình lớn nhất từng được phát hành . Nó được phát hành theo Giấy phép Kimi K3 tùy chỉnh, không phải MIT hay Apache 2.0, và đi kèm với các điều kiện kích hoạt thương mại rõ ràng :

• Đối với hầu hết người dùng: Miễn phí sử dụng, sửa đổi, tinh chỉnh và phân phối lại mô hình .
• Đối với doanh nghiệp MaaS lớn: Nếu bên được cấp phép hoặc bất kỳ chi nhánh nào vận hành doanh nghiệp 'Model as a Service' có tổng doanh thu vượt quá 20 triệu USD trong bất kỳ 12 tháng liên tiếp nào, họ phải ký một thỏa thuận thương mại riêng với Moonshot trước khi sử dụng cho mục đích thương mại .

Tờ New York Times lưu ý rằng Moonshot 'cũng đang tìm cách kiếm lợi nhuận từ sức hấp dẫn của mô hình bằng cách yêu cầu người dùng quy mô lớn ký kết các thỏa thuận cấp phép thương mại' . Một bài phân tích đã nói thẳng thắn: giấy phép này là 'mã nguồn mở, nhưng cuối cùng phải trả phí' .

GLM-5.2: Một ví dụ ngược lại

Ngược lại, GLM-5.2 của Zhipu AI — được phát hành ngày 13 tháng 6 năm 2026 dưới dạng mô hình Mixture-of-Experts 744 tỷ tham số — sử dụng giấy phép MIT tiêu chuẩn mà không có bất kỳ hạn chế sử dụng nào . Các trọng số hoàn toàn mở: miễn phí tải xuống, tự lưu trữ, tinh chỉnh và sử dụng thương mại mà không có ngưỡng doanh thu nào . Zhipu kiếm tiền thông qua API lưu trữ của mình và GLM Coding Plan, không phải thông qua cấp phép trọng số .

Luận điểm của Goldman Sachs là các nhà phát triển khác có thể đi theo hướng của Moonshot hơn là của Zhipu, tiến tới các điều khoản thương mại phân tầng khi các mô hình của họ đạt đến đẳng cấp với các đối thủ cạnh tranh mã nguồn đóng .

Điều này có ý nghĩa gì đối với nhà phát triển và doanh nghiệp

Sự thay đổi này có những tác động thực tế ngay lập tức :

• Đối với nhà cung cấp đám mây: Việc lưu trữ các mô hình open-weight của Trung Quốc có thể sớm phải chịu chi phí cấp phép, làm thay đổi kinh tế đám mây hiện tại .
• Đối với doanh nghiệp MaaS: Các công ty như Together AI, Fireworks AI hoặc bất kỳ nền tảng nào bán lại dịch vụ suy luận sẽ cần theo dõi các điều khoản giấy phép một cách cẩn thận. Ngưỡng doanh thu 20 triệu USD của Kimi K3 là một điểm cụ thể cần chú ý .
• Đối với người dùng cuối và doanh nghiệp: Việc sử dụng nội bộ và truy cập API trực tiếp thông qua dịch vụ của chính nhà phát triển mô hình có khả năng sẽ không bị ảnh hưởng. Việc cấp phép mới nhắm mục tiêu vào hoạt động lưu trữ thương mại của bên thứ ba .

Chính Goldman Sachs cũng lưu ý rằng đây là một mô tả về động lực, không phải một kế hoạch đã được ký kết — chưa có nhà phát triển nào cam kết một mô hình trả phí trọng số rộng rãi . Nhưng với Kimi K3 đã có mặt trên thị trường với các điều khoản phân tầng doanh thu, hướng đi đã rõ ràng. Như một nhà phân tích đã tóm tắt, 'kỷ nguyên của open-weight miễn phí, không hạn chế từ DeepSeek, Qwen, và GLM có thể sẽ ngắn hơn các nhà phát triển giả định' .