Điều Gì Đang Thực Sự Nhấn Chìm Thị Trường Chứng Khoán Toàn Cầu Lúc Này?

Thị trường chứng khoán toàn cầu đang trải qua một đợt bán tháo trên diện rộng khi nhà đầu tư phải cùng lúc đối mặt với rủi ro địa chính trị leo thang, áp lực lạm phát gia tăng và điều kiện tài chính bị thắt chặt. Cú kích hoạt tức thì là giá dầu tăng sốc liên quan đến căng thẳng ở eo biển Hormuz, nhưng đợt lao dốc sâu hơn phản ánh một phản ứng dây chuyền từ dữ liệu lạm phát, thị trường trái phiếu, cho đến kỳ vọng vào chính sách tiền tệ của Mỹ.

Tất cả những yếu tố này đang cùng lúc làm sống lại nỗi sợ hãi về một cú sốc kiểu stagflation (lạm phát đình trệ) – kịch bản tăng trưởng kinh tế chậm lại trong khi lạm phát tiếp tục tăng cao – khiến giới đầu tư ồ ạt rời bỏ các tài sản rủi ro.

1. Cú Sốc Dầu Mỏ Từ Eo Biển Hormuz

Chất xúc tác trực tiếp nhất là cú tăng giá dầu thô đột ngột sau những gián đoạn liên quan đến cuộc xung đột với Iran và các mối đe dọa đối với hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz. Giá dầu đã tăng vọt lên trên 100 USD/thùng khi thị trường định giá rủi ro nguồn cung và khả năng tuyến đường năng lượng trọng yếu này có thể tiếp tục bị phong tỏa.

Eo biển Hormuz là một trong những điểm nghẽn vận chuyển dầu mỏ quan trọng nhất thế giới, nơi gần một phần năm nguồn cung dầu toàn cầu đi qua. Bất kỳ sự gián đoạn nào cũng làm dấy lên lo ngại về tình trạng thiếu hụt nguồn cung, và giá năng lượng có xu hướng tăng đột biến khi các nhà giao dịch phòng ngừa cho các kịch bản xấu nhất. Cuộc xung đột đã đẩy giá dầu Brent tăng mạnh và làm gia tăng sự biến động trên thị trường toàn cầu.

Giá dầu tăng cao tác động tiêu cực đến thị trường chứng khoán vì:

• Làm tăng chi phí đầu vào cho doanh nghiệp và chi tiêu của người tiêu dùng
• Gây áp lực lên biên lợi nhuận của các công ty
• Trực tiếp thổi bùng lạm phát toàn cầu

Khi giá dầu tăng sốc bất ngờ, thị trường thường phản ứng bằng một đợt bán tháo tài sản rủi ro trên diện rộng.

2. Lạm Phát Mỹ Nóng Hơn Dự Kiến

Động lực thứ hai của đợt bán tháo là dữ liệu lạm phát mạnh hơn dự báo tại Mỹ. Số liệu mới nhất cho thấy giá tiêu dùng tăng vượt xa các ước tính, củng cố lo ngại rằng lạm phát vẫn chưa hạ nhiệt nhanh như các nhà hoạch định chính sách mong đợi.

Ví dụ, chỉ số CPI tháng 4 của Mỹ đã tăng khoảng 3,8% so với cùng kỳ năm ngoái, cao hơn mức dự báo, trong khi chi phí năng lượng là một trong những yếu tố đóng góp chính vào áp lực tăng giá.

Lạm phát do yếu tố năng lượng gây ra rất đáng lo ngại vì nó có sức lan tỏa ra toàn bộ nền kinh tế thông qua chi phí vận tải, sản xuất và thực phẩm. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) trước đó đã ghi nhận rằng cuộc xung đột ở Trung Đông đã gây ra sự gia tăng mạnh mẽ của giá năng lượng và kích hoạt việc định giá lại trên các thị trường tài chính.

3. Lợi Suất Trái Phiếu Kho Bạc Mỹ Leo Thang

Khi kỳ vọng lạm phát tăng lên, thị trường trái phiếu phản ứng rất nhanh. Các nhà đầu tư yêu cầu một mức lợi suất cao hơn để bù đắp cho rủi ro lạm phát, từ đó đẩy lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng vọt.

Các biến động gần đây cho thấy lợi suất tăng mạnh cùng chiều với giá dầu và dữ liệu lạm phát, qua đó thắt chặt các điều kiện tài chính trên toàn nền kinh tế toàn cầu.

Lợi suất tăng ảnh hưởng đến chứng khoán theo một số cách:

• Làm tăng chi phí vay vốn cho các doanh nghiệp
• Làm giảm giá trị hiện tại của dòng tiền thu nhập trong tương lai
• Khiến kênh trái phiếu trở nên hấp dẫn hơn một cách tương đối so với cổ phiếu

Các nhóm ngành tăng trưởng như công nghệ thường bị ảnh hưởng nặng nề nhất vì mức định giá của chúng phụ thuộc rất lớn vào triển vọng thu nhập trong tương lai.

4. Nỗi Lo FED “Giữ Lãi Suất Cao Lâu Hơn” Quay Trở Lại

Đầu năm nay, thị trường kỳ vọng FED sẽ bắt đầu cắt giảm lãi suất. Nhưng lạm phát gia tăng và giá năng lượng tăng cao hơn đang buộc các nhà đầu tư phải xem xét lại luận điểm đó.

Thị trường hiện đang định giá khả năng FED sẽ trì hoãn việc cắt giảm lãi suất hoặc duy trì chính sách thắt chặt trong thời gian dài hơn, và một số kỳ vọng về việc tăng lãi suất thậm chí đã xuất hiện trở lại.

Sự thay đổi trong kỳ vọng này là một lý do chính khiến thị trường chứng khoán gặp khó khăn. Các đợt tăng giá của cổ phiếu thường dựa vào viễn cảnh lãi suất giảm và thanh khoản dồi dào. Khi nhà đầu tư tin rằng chính sách sẽ vẫn thắt chặt, mức định giá trên nhiều lĩnh vực sẽ bị nén lại.

5. Châu Á Cho Thấy Hiệu Ứng Lan Tỏa Toàn Cầu

Phản ứng đặc biệt rõ rệt tại các thị trường châu Á, vốn rất nhạy cảm với thanh khoản toàn cầu và nhu cầu xuất khẩu.

Chỉ số Kospi của Hàn Quốc, ví dụ, đã có một phiên giảm điểm mạnh trong ngày – có thời điểm lao dốc hơn 5% trước khi thu hẹp bớt đà giảm – khi các nhà đầu tư phản ứng với lợi suất tăng và nỗi lo lạm phát.

Trên khắp khu vực, cổ phiếu đã trượt dốc khi sự lạc quan xung quanh các cổ phiếu công nghệ nhường chỗ cho mối lo ngại về lạm phát và thắt chặt tiền tệ.

6. Hợp Đồng Tương Lai Mỹ Suy Yếu Báo Hiệu Áp Lực Tiếp Diễn

Hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ cũng đã đi xuống khi giá dầu và lợi suất trái phiếu kho bạc đồng loạt tăng. Sự kết hợp này thường là tín hiệu cho thấy tâm lý rủi ro đang xấu đi và gợi ý rằng đợt bán tháo có thể kéo dài sang phiên giao dịch tại Phố Wall thay vì chỉ giới hạn ở các thị trường nước ngoài.

Mô hình hiện tại – cổ phiếu giảm, dầu tăng, lợi suất tăng – là một tín hiệu kinh điển cho thấy thị trường đang định giá lại các rủi ro về lạm phát và chính sách.

Bức Tranh Lớn: Nguy Cơ Cú Sốc Stagflation

Điều khiến đợt bán tháo này trở nên đáng chú ý là sự kết hợp đồng thời của nhiều yếu tố tấn công thị trường:

• Rủi ro nguồn cung năng lượng đẩy giá dầu tăng cao
• Dữ liệu lạm phát gây bất ngờ theo hướng tăng
• Lợi suất trái phiếu thắt chặt các điều kiện tài chính
• Sự không chắc chắn mới về chính sách của Cục Dự trữ Liên bang

Khi những lực lượng này cùng lúc xuất hiện, thị trường bắt đầu lo lắng về stagflation – tăng trưởng chậm lại kết hợp với lạm phát dai dẳng. Kịch bản này có xu hướng đè nặng lên thị trường chứng khoán và làm tăng sự biến động trên tất cả các loại tài sản.

Hiện tại, biến số then chốt chính là địa chính trị. Nếu căng thẳng hạ nhiệt và hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz trở lại bình thường, giá dầu có thể giảm nhanh chóng và xoa dịu áp lực lạm phát. Nhưng nếu sự gián đoạn trở nên trầm trọng hơn, sự kết hợp giữa chi phí năng lượng cao hơn và chính sách tiền tệ thắt chặt hơn có thể tiếp tục gây áp lực lên thị trường toàn cầu trong ngắn hạn.