Cuộc tấn công AI của Trung Quốc năm 2026: Làn sóng mô hình mã nguồn mở giá rẻ tạo 'Vùng chết' cho đối thủ Mỹ

GLM-5.2 của Zhipu AI, phát hành ngày 13 tháng 6 năm 2026, sử dụng kiến trúc MoE với 744 tỷ tham số (40 tỷ tham số hoạt động), có cửa sổ ngữ cảnh 1 triệu token và được xếp hạng là mô hình trọng số mở số 1 trên Chỉ số Trí tuệ Nhân tạo Phân tích của Artificial Analysis . Với giá 1,40 USD cho mỗi triệu token đầu vào và 4,40 USD cho mỗi triệu token đầu ra, mô hình này rẻ hơn các mô hình tiên tiến của Mỹ khoảng 5-6 lần .

Kimi K3 của Moonshot AI, công bố ngày 16 tháng 7 năm 2026, là hệ thống AI trọng số mở lớn nhất từng được công bố: tổng cộng 2,8 nghìn tỷ tham số, cửa sổ ngữ cảnh 1 triệu token và khả năng hiểu hình ảnh gốc . Moonshot hứa hẹn sẽ phát hành đầy đủ trọng số mở vào ngày 27 tháng 7 năm 2026 . Giá API của nó là 3 USD cho mỗi triệu token đầu vào và 15 USD cho mỗi triệu token đầu ra, khiến nó trở thành mô hình Trung Quốc đắt nhất — nhưng vẫn thấp hơn các dịch vụ tương đương của Mỹ .

Chênh lệch giá: Khoảng cách rộng đến mức nào?

Khoảng cách chi phí giữa các mô hình tiên tiến của Trung Quốc và Mỹ là cực kỳ lớn:

Nguồn: Trích dẫn từ bảng trước và

Những con số đã nói lên tất cả: V4-Flash của DeepSeek có chi phí ước tính chỉ 3 xu cho mỗi bài kiểm tra điểm chuẩn, so với 1,86 USD của GPT-5.5 và 3,33 USD của Claude Fable 5 . Nhà đầu tư mạo hiểm Marc Andreessen nhận xét rằng GLM-5.2 là 'mô hình AI Trung Quốc đầu tiên sánh ngang và thường xuyên đánh bại các mô hình AI công khai của các phòng thí nghiệm lớn ở Mỹ mà không có sự thỏa hiệp nào' — với mức giá chỉ bằng một phần nhỏ .

Hàng hóa hóa mã nguồn mở:

Mũi nhọn thứ hai trong chiến lược của Trung Quốc là phát hành trọng số mở. Các mô hình như GLM-5.2 (giấy phép MIT), Kimi K3 (hứa hẹn giấy phép MIT sửa đổi) và dòng Qwen có thể tải xuống miễn phí, nghĩa là bất kỳ ai cũng có thể chạy, tinh chỉnh hoặc điều chỉnh chúng mà không mất phí cho mỗi token . Chiến lược 'cho không mô hình' này làm xói mòn thị trường trung cấp, nơi các công ty Mỹ từng tính giá cao .

Các hạn chế của chính phủ Mỹ đã phản tác dụng như thế nào?

Một bước ngoặt quan trọng xảy ra vào tháng 6 năm 2026, khi chính quyền Trump yêu cầu Anthropic ngừng hoạt động hai hệ thống AI tiên tiến nhất của mình (Fable và Mythos) vì lý do an ninh quốc gia . Trong vòng hai tuần, Z.ai đã công bố một mô hình cạnh tranh gay gắt với các dịch vụ của Anthropic — rẻ hơn nhiều và không bị hạn chế nào của Mỹ . Các công ty Trung Quốc đã nhìn thấy cơ hội và lao vào lấp đầy khoảng trống .

Phản ứng của Mỹ cho đến nay

Phản ứng của Mỹ đến nay còn rời rạc. Anthropic đã tuân thủ yêu cầu của chính phủ. Google được cho là đang gặp khó khăn với phiên bản mới nhất của mô hình Gemini khi các mô hình Trung Quốc thu hẹp khoảng cách . Chưa có biện pháp đối phó chính sách phối hợp lớn nào của Mỹ được công bố; các nhà phân tích lưu ý rằng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip đã không ngăn được các công ty Trung Quốc đạt được hiệu suất cạnh tranh thông qua hiệu quả kiến trúc (ví dụ: MoE, cơ chế chú ý lai) thay vì sức mạnh tính toán thô .

Trong khi đó, các công ty Mỹ ngày càng thử nghiệm và áp dụng các mô hình Trung Quốc vì lý do chi phí, điều này càng làm xói mòn lợi thế sân nhà của các phòng thí nghiệm AI Mỹ .