Jordan cảnh báo 'sắp xảy ra' việc Israel chiếm Đền Al-Aqsa, triệu tập hội nghị khẩn cấp Hồi giáo-Arab

Nguyên nhân bắt nguồn từ đâu?

Nguyên nhân trực tiếp là một cuộc đột nhập quy mô lớn vào ngày 23 tháng 7 năm 2026, trong đó hơn 2.000 người định cư tôn giáo cực hữu Do Thái—dẫn đầu bởi Bộ trưởng An ninh Quốc gia Itamar Ben Gvir—đã xông vào khu phức hợp Đền Al-Aqsa . Theo các quan chức Jordan, nhóm này đã cầu nguyện và thực hiện các nghi lễ bên trong khu đền, đánh dấu điều mà Jordan mô tả là sự vi phạm tồi tệ nhất đối với thỏa thuận hiện trạng trong lịch sử hiện đại . Cuộc đột nhập này diễn ra trong bối cảnh gia tăng các chuyến viếng thăm của những người cực đoan tôn giáo Do Thái được chính phủ hậu thuẫn trong nhiều tháng .

Lằn ranh đỏ của Jordan: Thỏa thuận hiện trạng

Ngoại trưởng Ayman Safadi đã nói rõ rằng cuộc đột nhập ngày 23/7 không phải là một sự kiện cá biệt mà là một phần của chiến dịch có chủ đích nhằm thay đổi các thỏa thuận lịch sử và pháp lý quản lý thánh địa . "Chúng tôi cảnh báo rằng việc can thiệp vào hiện trạng... có thể gây ra một cuộc xung đột tôn giáo sẽ vang dội vượt ra ngoài Palestine và Jordan, lan vào toàn bộ thế giới Hồi giáo," Safadi nói với The Guardian .

Thỏa thuận hiện trạng—theo đó chế độ quân chủ Hashemite của Jordan đã nắm quyền quản lý khu phức hợp Al-Aqsa trong hơn một thế kỷ—đã được chính thức khẳng định trong hiệp ước hòa bình Israel-Jordan năm 1994 . Theo hiệp ước đó, chỉ người Hồi giáo mới được cầu nguyện tại thánh địa, trong khi những người không theo đạo Hồi được phép vào tham quan . Jordan đã nhiều lần cáo buộc Israel vi phạm thỏa thuận này bằng cách tạo điều kiện và bảo vệ các cuộc đột nhập của người định cư .

Phản ứng ngoại giao khẩn cấp

Vào thứ Tư, ngày 5/8/2026, Jordan đã triệu tập một cuộc họp khẩn cấp các ngoại trưởng từ thế giới Arab và Hồi giáo . Những người tham gia bao gồm các quốc gia thành viên Liên đoàn Arab cũng như các quốc gia đa số Hồi giáo ngoài Arab như Thổ Nhĩ Kỳ, Indonesia, Malaysia và Pakistan . Cuộc họp được triệu tập để phối hợp một phản ứng ngoại giao thống nhất trước những gì Jordan mô tả là mối đe dọa 'sắp xảy ra' đối với thánh địa Hồi giáo quan trọng thứ ba .

Một 'Lằn ranh đỏ' rộng hơn: Di dời người Palestine

Cùng với cuộc khủng hoảng Al-Aqsa trước mắt, Safadi đã nhắc lại cảnh báo lâu dài của Jordan về một vấn đề riêng biệt nhưng có liên quan: việc cưỡng bức di dời người Palestine. Trong các tuyên bố trước đó, Safadi tuyên bố rằng bất kỳ nỗ lực nào của Israel nhằm cưỡng bức di dời người Palestine khỏi Bờ Tây bị chiếm đóng sang Jordan sẽ bị coi là 'lời tuyên chiến' . Ông cũng đã cảnh báo rằng một cuộc di dời người Palestine mới sẽ đẩy khu vực vào 'vực thẳm' của một cuộc xung đột rộng lớn hơn .

Tại sao vấn đề này lại quan trọng ngay lúc này

Cuộc đột nhập ngày 23/7 và phản ứng khẩn cấp của Jordan diễn ra vào thời điểm cực kỳ mong manh trên toàn khu vực. Safadi đã cáo buộc chính phủ Israel 'đẩy Bờ Tây đến bờ vực bùng nổ' và cảnh báo rằng các hành vi vi phạm đang 'đưa khu vực tiến tới một cuộc xung đột thảm khốc mới mà hậu quả sẽ vượt ra ngoài các vùng lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng' . Với khu phức hợp Al-Aqsa—một thánh địa linh thiêng đối với cả người Hồi giáo và người Do Thái, được người Do Thái gọi là Núi Đền—nằm ở trung tâm của cuộc khủng hoảng, cảnh báo của Jordan phản ánh mối lo ngại sâu sắc rằng các thỏa thuận kéo dài hàng thập kỷ vốn ngăn chặn một cuộc chiến tranh tôn giáo toàn diện đang bị phá bỏ một cách có hệ thống .