Công nghệ Trung Quốc trở thành tâm điểm cuộc đấu chiến lược Mỹ - Trung tại Mỹ Latinh

Một màn khẩu chiến trên mạng xã hội vào cuối tháng 8/2026 đã đưa các nhà cung cấp công nghệ Trung Quốc tại Mỹ Latinh vào tâm điểm cạnh tranh ngoại giao rộng lớn hơn giữa Washington và Bắc Kinh.

Juan Pablo Segura, Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách các vấn đề Tây bán cầu, kêu gọi các đối tác của Washington trong khu vực nhanh chóng chuyển sang những nhà cung cấp mà Mỹ coi là “đáng tin cậy”. Các nhà ngoại giao Trung Quốc phản bác rằng đây là sức ép chính trị nhằm đẩy doanh nghiệp Trung Quốc ra khỏi thị trường Mỹ Latinh. 67

Điều gì châm ngòi tranh cãi?

Ông Segura nêu tên sáu công ty gồm các nhà cung cấp thiết bị viễn thông Huawei, ZTE và Hytera; các nhà sản xuất thiết bị giám sát Hikvision và Dahua; cùng hãng sản xuất máy bay không người lái DJI. Ông gọi sản phẩm của các công ty này là “công nghệ rủi ro cao”, đồng thời cáo buộc luật pháp Trung Quốc buộc các nhà cung cấp phải hợp tác với cơ quan tình báo Bắc Kinh. Theo lập luận của phía Mỹ, điều đó có thể tạo ra nguy cơ do thám, tấn công mạng và làm tê liệt mạng lưới. 178

Thông điệp của Washington không chỉ dừng ở một cảnh báo an ninh chung. Ông Segura kêu gọi các đối tác Mỹ tại châu Mỹ nhanh chóng chuyển sang các lựa chọn thay thế được xem là đáng tin cậy nhằm bảo vệ người dân và chủ quyền quốc gia. Cảnh báo này sau đó được các đại diện ngoại giao Mỹ khuếch đại, trong đó có Đại sứ quán Mỹ tại Panama. 147

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đây là các cáo buộc từ quan chức Mỹ, chưa phải những kết luận độc lập đã được xác lập trong các tài liệu hiện có. Các nguồn được cung cấp không đưa ra đánh giá kỹ thuật chứng minh những công ty nói trên đã hỗ trợ hoạt động do thám hoặc gây gián đoạn mạng lưới tại Mỹ Latinh.

Bắc Kinh đáp trả ra sao?

Đại sứ quán Trung Quốc tại Panama bác bỏ các cáo buộc là vô căn cứ và gọi chiến dịch của Washington là “bắt nạt công nghệ”. Bắc Kinh lập luận rằng các doanh nghiệp Trung Quốc hoạt động theo luật pháp địa phương và quy tắc thị trường, đồng thời cáo buộc Mỹ lợi dụng lý do an ninh quốc gia để chèn ép doanh nghiệp Trung Quốc và gây sức ép lên chính phủ các nước Mỹ Latinh. 2318

Đại sứ quán Trung Quốc cũng đáp trả bằng hình thức châm biếm. Một tranh biếm họa được đăng tải cho thấy nhân vật bánh shaomai đang khóc và bị gắn thiết bị nghe lén, kèm câu hỏi vì sao đến chiếc bánh cũng bị cài máy nghe trộm. Hình ảnh này nhằm chế giễu điều mà Bắc Kinh mô tả là sự nghi ngờ thái quá của Mỹ đối với công nghệ Trung Quốc. 17

Phía Trung Quốc còn đảo ngược cáo buộc giám sát nhằm vào Washington, viện dẫn hồ sơ của chính Mỹ và cho rằng những tuyên bố liên quan đến công nghệ cần được đánh giá bằng bằng chứng cùng các tiêu chuẩn kỹ thuật, thay vì sức ép địa chính trị. 1820

Vì sao Panama và Mỹ Latinh quan trọng?

Tranh cãi có ý nghĩa lớn hơn vì diễn ra tại Panama, quốc gia được các bài tường thuật xem là một phần của cuộc cạnh tranh rộng hơn về thương mại, logistics, hạ tầng và công nghệ tại Mỹ Latinh. Việc Đại sứ quán Mỹ khuếch đại cảnh báo của ông Segura đã mô tả công nghệ Trung Quốc như một nguy cơ tiềm tàng đối với an ninh mạng và chủ quyền quốc gia. Ngược lại, Trung Quốc mô tả chiến dịch này là nỗ lực loại bỏ các nhà cung cấp Trung Quốc và hạn chế quyền tự quyết của các chính phủ Mỹ Latinh trong việc lựa chọn đối tác thương mại. 137

Vì vậy, câu chuyện không chỉ xoay quanh từng thiết bị hay hợp đồng viễn thông. Nó phản ánh hai cách tiếp cận đối lập về ảnh hưởng trong khu vực:

• Cách tiếp cận của Washington: khuyến khích các đối tác ưu tiên những nhà cung cấp mà Mỹ đánh giá là đáng tin cậy và giảm mức độ phụ thuộc vào công nghệ mà Washington cho rằng có liên hệ với quyền lực nhà nước Trung Quốc. 78
• Cách tiếp cận của Bắc Kinh: bảo vệ các doanh nghiệp Trung Quốc như những chủ thể kinh doanh tuân thủ pháp luật, đồng thời mô tả sức ép của Mỹ là hành động cưỡng ép nhằm định hình lại các lựa chọn thương mại và công nghệ của Mỹ Latinh. 2318

Các bằng chứng hiện có đủ cơ sở để mô tả đây là một cuộc cạnh tranh chiến lược rộng hơn, trong đó Mỹ Latinh và Panama giữ vị trí đáng chú ý. Tuy nhiên, chúng chưa xác lập một màn đấu khẩu riêng, chi tiết giữa các đại sứ quán chỉ tập trung vào một trung tâm thương mại cụ thể ngoài bối cảnh chiến lược rộng lớn nói trên.

Công nghệ nay là một phần của cuộc đấu ngoại giao

Màn tranh luận trên mạng xã hội cho thấy hoạt động mua sắm công nghệ đã trở thành một phần của ngoại giao Mỹ - Trung. Mạng viễn thông, hệ thống giám sát và máy bay không người lái ngày càng được thảo luận không chỉ như các sản phẩm thương mại, mà còn như những công cụ tiềm tàng của an ninh quốc gia và ảnh hưởng địa chính trị. 67

Với các chính phủ Mỹ Latinh, vấn đề thực tế nằm ở sự giằng co giữa cảnh báo an ninh và quyền tự chủ chiến lược. Washington muốn các đối tác nhanh chóng đổi nhà cung cấp; Bắc Kinh cảnh báo rằng sức ép như vậy sẽ thu hẹp lựa chọn của họ vì những lý do chính trị.

Nói cách khác, một quyết định về hạ tầng hay thiết bị công nghệ có thể kéo theo hệ quả vượt xa giá trị của hợp đồng ban đầu. Mỹ Latinh đang trở thành một trong những không gian mới nơi cạnh tranh Mỹ - Trung được thể hiện qua những lựa chọn tưởng như thuần túy thương mại.