Đối đầu Biển Đông leo thang: Tuần tra Trung Quốc và lời cảnh báo cứng rắn của Philippines

Các hoạt động này được giới chức Trung Quốc mô tả là "biện pháp đối phó hiệu quả để ứng phó với mọi hành vi xâm phạm chủ quyền và khiêu khích" . Những cuộc tuần tra này là một phần của mô hình hoạt động rộng lớn hơn đã gia tăng cường độ trong suốt hai năm 2025 và 2026 — Trung Quốc đã tăng hơn gấp đôi số ngày tàu cảnh sát biển có mặt tại Bãi Cỏ Mây trong năm 2025 so với năm 2024, theo dữ liệu từ Sáng kiến Minh bạch Hàng hải Châu Á (AMTI) . Các cuộc tuần tra đã được ghi nhận vào 352 ngày trong năm đó, phản ánh điều mà các nhà phân tích mô tả là một "sự thay đổi lớn" trong trọng tâm của Bắc Kinh hướng tới bãi đá ngầm này và Bãi Sabina gần đó .

Cảnh báo về 'Mối đe dọa nghiêm trọng' từ Philippines

Các cuộc tuần tra của Trung Quốc diễn ra chỉ một ngày sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro Jr. đưa ra một đánh giá thẳng thắn tại Đối thoại Shangri-La. Phát biểu với Reuters vào ngày 30 tháng 5 bên lề diễn đàn an ninh, ông Teodoro nói rằng Philippines vẫn đang phải chịu một "mối đe dọa nghiêm trọng" từ Trung Quốc . Điều quan trọng là ông nhấn mạnh rằng đánh giá này không hề thay đổi bất chấp sự hạ nhiệt gần đây trong căng thẳng Mỹ-Trung sau hội nghị thượng đỉnh giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình .

Ông Teodoro thừa nhận rằng việc các cường quốc như Hoa Kỳ và Trung Quốc tìm cách giảm leo thang là điều tự nhiên, nói với Reuters: "khi họ ngang bằng về mặt quốc phòng, thì sẽ có sự tôn trọng và khả năng điều chỉnh bởi chiều sâu mà cả hai quốc gia đều có" . Nhưng đối với Manila, thực tế trên thực địa ở Biển Đông vẫn chưa được cải thiện. Cuộc đối đầu hiện tại quanh Bãi Cỏ Mây, nơi nằm dưới sự kiểm soát trên thực tế của Trung Quốc từ năm 2012, tiếp tục tạo ra những xích mích qua các vụ đối đầu bằng vòi rồng, rào chắn nổi và các cuộc tuần tra gần như hàng ngày của cảnh sát biển .

Phản ứng của Mỹ: Ông Hegseth yêu cầu chi tiêu quốc phòng 3,5%

Bộ trưởng Chiến tranh Hoa Kỳ Pete Hegseth đã phát biểu tại Đối thoại Shangri-La cùng ngày với cảnh báo của ông Teodoro, với một bài diễn văn kêu gọi tái cân bằng cơ bản gánh nặng an ninh ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương . Ông Hegseth hối thúc các đồng minh châu Á tăng cường chi tiêu quân sự để đối phó với sức mạnh ngày càng tăng của Trung Quốc, cảnh báo về một "sự báo động chính đáng" đối với sự gia tăng quân sự nhanh chóng của nước này .

Ông đã cụ thể hóa kỳ vọng của chính quyền Trump rằng các đồng minh và đối tác sẽ cam kết 3,5% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của họ cho chi tiêu quốc phòng . Ông Hegseth cho biết Hoa Kỳ sẽ đầu tư 1.500 tỷ USD vào quân đội của chính mình và mong đợi các đối tác giàu có "đón nhận trách nhiệm như những đối tác thực sự" thay vì phụ thuộc vô thời hạn vào sức mạnh quân sự Mỹ . Ông Hegseth định hình đây là một chiến lược cốt lõi nhằm tăng cường "chia sẻ gánh nặng" để đảm bảo một Thái Bình Dương không có bất kỳ bá quyền thống trị nào .

Phát biểu của ông báo hiệu rằng trong khi Washington vẫn cam kết với mạng lưới liên minh của mình, thì kỷ nguyên của cái mà ông gọi là "chiếc nạng không bền vững" cho các đồng minh — nơi an ninh đặt lên vai người nộp thuế Mỹ một cách không tương xứng — cần phải chấm dứt .

Bức tranh toàn cảnh: Bãi Cỏ Mây và Biển Đông bế tắc

Các sự kiện tại Đối thoại Shangri-La là một phần của cuộc tranh chấp kéo dài hàng thập kỷ về Bãi Cỏ Mây và Biển Đông nói chung. Bãi đá ngầm này, được Philippines gọi là Bãi Panatag và Trung Quốc gọi là Hoàng Nham, nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines, nhưng Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền như một phần lãnh thổ của mình . Kể từ cuộc giằng co năm 2012, thực thể này đã nằm dưới sự kiểm soát trên thực tế của Trung Quốc, với sự hiện diện liên tục của Cảnh sát biển Trung Quốc để điều tiết việc tiếp cận .

Tranh chấp chủ quyền chưa được giải quyết này đã bất chấp mọi đột phá ngoại giao. Phán quyết năm 2016 của Tòa Trọng tài Thường trực La Haye có lợi cho Philippines — bác bỏ yêu sách "đường chín đoạn" của Trung Quốc — vẫn không được Bắc Kinh công nhận. Trong khi đó, các cuộc đàm phán giữa ASEAN và Trung Quốc về một Bộ Quy tắc Ứng xử (COC) mang tính ràng buộc cho Biển Đông vẫn đang bị đình trệ.

Đối thoại Shangri-La 2026 đã phơi bày khoảng cách giữa ngôn ngữ ngoại giao về hạ nhiệt căng thẳng và thực tế hoạt động của các cuộc tuần tra và cảnh báo đe dọa. Tuyên bố công khai của ông Teodoro rằng Trung Quốc vẫn là một "mối đe dọa nghiêm trọng", ngay cả sau hội nghị thượng đỉnh Trump-Tập, phản ánh đánh giá của Manila rằng sự hòa hoãn giữa các cường quốc không tự động chuyển thành việc giảm bớt sự cưỡng ép đối với các quốc gia yêu sách nhỏ hơn.

Như các cuộc tuần tra sau Đối thoại đã cho thấy, sự giằng co tại Bãi Cỏ Mây không phải là một vấn đề đang hướng tới giải pháp. Đó là một điểm nóng kinh niên tiếp tục định hình nhận thức về mối đe dọa, tư thế quân sự và các yêu cầu trong liên minh tại một trong những vùng biển bị tranh chấp nhiều nhất thế giới.