Estonia cáo buộc Nga điều hướng drone Ukraine bay vào không phận NATO

Các vụ việc liên quan đến drone trong khu vực Baltic gần đây đã khiến Estonia cáo buộc Nga có thể đang cố tình đẩy drone Ukraine vào không phận NATO. Tranh cãi bùng lên sau một chuỗi vi phạm không phận trong mùa xuân 2026, đỉnh điểm là vụ tiêm kích NATO bắn hạ một drone trên bầu trời Estonia.

Theo các quan chức Estonia, nguyên nhân có thể liên quan đến chiến tranh điện tử của Nga — đặc biệt là gây nhiễu và giả mạo tín hiệu GPS — khiến các drone tấn công tầm xa của Ukraine mất phương hướng. Tallinn cho rằng Moscow có thể lợi dụng hiện tượng này để làm drone bay sang lãnh thổ NATO, tạo áp lực chính trị và gây căng thẳng trong liên minh. Tuy vậy, bằng chứng công khai về việc Nga cố ý “lái” drone như vậy vẫn còn gây tranh cãi.

Vụ F‑16 bắn hạ drone trên bầu trời Estonia (19/5/2026)

Sự kiện nổi bật nhất xảy ra vào ngày 19/5/2026, khi một tiêm kích F‑16 của Không quân Romania đang thực hiện nhiệm vụ Baltic Air Policing của NATO đã bắn hạ một drone nghi thuộc Ukraine trên bầu trời miền nam Estonia gần hồ Võrtsjärv.

Drone này được cho là đã đi vào không phận Estonia sau khi bay từ Nga, buộc NATO phải đánh chặn. Đây cũng là lần đầu tiên trong lịch sử nhiệm vụ Baltic Air Policing một máy bay không người lái bị tiêu diệt.

Các quan chức Estonia cho rằng drone này có khả năng nhắm vào mục tiêu bên trong lãnh thổ Nga, nhưng đã bị lệch khỏi tuyến bay do điều kiện chiến tranh điện tử mạnh trong khu vực, bao gồm gây nhiễu và giả mạo tín hiệu GPS.

Sau sự cố, Ukraine thừa nhận drone nhiều khả năng thuộc hệ thống của mình và đã gửi lời xin lỗi, nhấn mạnh rằng các cuộc tấn công bằng drone của Kyiv chỉ nhắm vào mục tiêu quân sự tại Nga, không phải lãnh thổ NATO.

Làn sóng drone xâm nhập khắp khu vực Baltic

Vụ bắn hạ ngày 19/5 không phải là sự kiện đơn lẻ. Từ tháng 3/2026, nhiều drone — được cho là drone tấn công tầm xa của Ukraine nhằm vào cơ sở hạ tầng Nga — đã bay lạc vào hoặc rơi xuống Estonia, Latvia, Lithuania và Phần Lan sau khi đi qua không phận Nga.

Một số sự cố đáng chú ý gồm:

• 7/5/2026: Hai drone nghi của Ukraine bay vào Latvia từ Nga; một chiếc phát nổ tại kho dầu gần thành phố Rēzekne, làm hư hại nhiều bồn chứa.
• 19/5/2026: Cùng ngày Estonia bắn hạ drone, một drone khác bay vào không phận Latvia từ Nga đã kích hoạt cảnh báo phòng không.
• Tháng 5/2026: Các nước trong khu vực báo cáo ít nhất nửa tá vụ drone xâm nhập hoặc cảnh báo trong vài tuần, bao gồm các báo động tại Lithuania và Phần Lan.

Những sự kiện này khiến khu vực Baltic trở thành một “phòng thí nghiệm thực tế” cho chiến tranh drone xuyên biên giới trong bối cảnh chiến tranh Nga–Ukraine.

Vai trò của chiến tranh điện tử Nga

Nhiều quan chức khu vực cho rằng các hệ thống chiến tranh điện tử của Nga là yếu tố quan trọng đằng sau các sự cố.

Gây nhiễu GPS (jamming) và giả mạo tín hiệu (spoofing) có thể làm gián đoạn hệ thống định vị vệ tinh mà drone sử dụng. Khi đó drone có thể mất lộ trình, tính sai vị trí hoặc bay lệch hướng, đặc biệt ở những khu vực có hoạt động quân sự dày đặc.

Ngoại trưởng Estonia Margus Tsahkna còn đưa ra cáo buộc mạnh hơn: Nga có thể cố ý lợi dụng việc gây nhiễu này để đẩy drone Ukraine sang không phận các nước NATO, nhằm gây lo ngại an ninh và làm suy yếu sự ủng hộ dành cho Ukraine.

Tuy vậy, các nhà phân tích lưu ý rằng chưa có bằng chứng công khai đủ mạnh để chứng minh Nga cố tình điều hướng drone, thay vì chỉ gây nhiễu khiến chúng vô tình lệch hướng.

Tranh cãi giữa Nga, Ukraine và NATO

Các vụ drone đã nhanh chóng biến thành cuộc tranh luận chính trị và thông tin giữa các bên.

• Estonia và Ukraine cho rằng chiến tranh điện tử của Nga là nguyên nhân khiến drone bay lạc vào lãnh thổ NATO.
• Nga cáo buộc các nước Baltic đã cho phép Ukraine sử dụng lãnh thổ hoặc không phận của họ để tấn công Nga.
• Chính phủ Baltic bác bỏ hoàn toàn cáo buộc này, khẳng định không hề cho phép sử dụng không phận của họ để thực hiện các cuộc tấn công.

Cuộc tranh cãi này trở thành một phần của cuộc chiến thông tin rộng lớn hơn xung quanh cuộc xung đột Nga–Ukraine.

Lỗ hổng phòng thủ drone của NATO

Ngoài khía cạnh chính trị, các sự cố cũng bộc lộ một vấn đề thực tế: hệ thống phòng không hiện tại của NATO ở Baltic chưa được thiết kế để đối phó với nhiều drone nhỏ bay lạc.

Nhiệm vụ Baltic Air Policing, được NATO thiết lập từ năm 2004, chủ yếu dựa vào tiêm kích tuần tra không phận Estonia, Latvia và Lithuania. Nhưng với sự phát triển của drone giá rẻ, máy bay chiến đấu trị giá hàng chục triệu USD đôi khi phải đối phó với UAV chỉ trị giá vài nghìn USD.

Sau các sự cố gần đây, lãnh đạo ba nước Baltic đã kêu gọi NATO chuyển từ mô hình tuần tra không phận đơn giản sang hệ thống phòng không đầy đủ, bao gồm các năng lực chống drone mạnh hơn ở sườn phía đông của liên minh.

Thách thức an ninh mới ở Đông Bắc NATO

Chuỗi sự kiện này cho thấy một rủi ro mới từ cuộc chiến Ukraine: các chiến dịch drone tầm xa nhằm vào Nga có thể tràn sang lãnh thổ NATO — dù vô tình hay có chủ ý.

Đối với Estonia và các nước Baltic, mối lo không chỉ là các drone lạc đường mà còn là khả năng chiến tranh điện tử có thể bị khai thác để làm thay đổi đường bay của chúng, tạo ra những sự cố an ninh lặp lại dọc biên giới NATO. Việc những chuyển hướng đó có phải là chủ ý hay không vẫn chưa được chứng minh, nhưng các vụ việc đã đủ để khiến NATO phải xem xét lại cách bảo vệ không phận ở khu vực này.