Điều gì đang đẩy căng thẳng lên dọc biên giới Ấn Độ – Bangladesh?

Căng thẳng dọc biên giới Ấn Độ – Bangladesh đã tăng lên trong thời gian gần đây do nhiều yếu tố chồng chéo: một sự cố nổ súng gây tranh cãi ở Sylhet, các tranh chấp về xây dựng hàng rào gần hành lang Tin Bigha, và bối cảnh chính trị song phương thay đổi sau năm 2024. Những sự việc mang tính địa phương này nhanh chóng trở thành vấn đề ngoại giao khi hai bên đưa ra các tường thuật khác nhau.

Sự cố nổ súng gây tranh cãi ở Sylhet

Một điểm nóng mới xuất hiện vào tháng 5/2026 tại khu vực Sonarhat, Goainghat (tỉnh Sylhet), sát biên giới với Ấn Độ.

Theo Border Guard Bangladesh (BGB), lực lượng Border Security Force (BSF) của Ấn Độ đã nổ súng gần biên giới, buộc BGB phải bắn trả. Phía Bangladesh cho biết tình hình nhanh chóng được kiểm soát và không có thương vong.

Tuy nhiên, phía Ấn Độ đưa ra thông tin hoàn toàn khác. Nguồn tin từ BSF nói với truyền thông Ấn Độ rằng không hề có vụ đấu súng nào xảy ra, gọi các báo cáo từ một số cơ quan truyền thông Bangladesh là “tin giả”.

Vì hai bên đưa ra các phiên bản trái ngược và chưa có xác minh độc lập rõ ràng, sự kiện này hiện vẫn được xem là tranh cãi chưa ngã ngũ. Dù vậy, các báo cáo về vụ việc vẫn làm gia tăng cảnh giác của lực lượng biên phòng hai nước.

Tranh chấp quanh hành lang Tin Bigha

Một điểm căng thẳng khác nằm ở hành lang Tin Bigha — một dải đất hẹp thuộc Ấn Độ nhưng cho phép Bangladesh đi lại để kết nối với vùng Dahagram–Angarpota.

Đầu năm 2025, người dân phía Ấn Độ gần khu vực này đã dựng các cột tre để gia cố hàng rào thép gai dọc biên giới. Lực lượng BGB phản đối, cho rằng việc dựng cột được thực hiện quá gần đường biên hoặc trong khu vực nhạy cảm gọi là “zero line” (vùng sát đường biên quốc tế).

Tranh chấp này phản ánh bất đồng lâu dài giữa hai nước về cách thức và vị trí xây dựng hàng rào biên giới.

• Bangladesh nhiều lần cáo buộc một số hoạt động dựng hàng rào của BSF là không được phép hoặc vi phạm các thỏa thuận song phương.
• Ấn Độ cho rằng việc dựng rào là biện pháp hợp pháp nhằm quản lý biên giới và ngăn chặn các hoạt động bất hợp pháp.

Căng thẳng lan sang nhiều khu vực biên giới

Sự cố tại Tin Bigha không phải trường hợp đơn lẻ. Trong năm 2025, Bangladesh cho biết ít nhất năm khu vực biên giới đã xảy ra tranh chấp liên quan đến xây dựng hàng rào.

Các địa điểm được nhắc đến gồm Chapainawabganj, Naogaon, Lalmonirhat và khu vực hành lang Tin Bigha. Trước tình hình này, Dhaka thậm chí đã triệu tập Đại sứ Ấn Độ vào tháng 1/2025 để phản đối những nỗ lực dựng hàng rào mà họ cho là không được phép.

Một số báo cáo cũng mô tả các cuộc đối đầu trực tiếp giữa BGB và BSF khi công việc xây dựng bắt đầu ở các khu vực nhạy cảm, buộc hoạt động này phải tạm dừng sau khi Bangladesh phản đối.

Những sự việc như vậy cho thấy chỉ cần một dự án xây dựng nhỏ gần đường biên cũng có thể nhanh chóng biến thành vấn đề ngoại giao giữa hai nước.

Bối cảnh chính trị rộng hơn

Phía sau các tranh chấp biên giới là bối cảnh quan hệ song phương đang thay đổi.

Sau khi Thủ tướng Bangladesh Sheikh Hasina bị lật đổ ngày 5/8/2024 và sang Ấn Độ, nhiều nhà quan sát cho rằng quan hệ giữa hai nước đã trở nên căng thẳng hơn.

Các vấn đề gây bất đồng hiện không chỉ dừng ở hàng rào biên giới mà còn bao gồm:

• cáo buộc về bạo lực xuyên biên giới
• tranh cãi liên quan đến chính trị và ngoại giao
• hạn chế visa và các phát biểu chính trị công khai

Một số nhà phân tích cũng cho rằng lực lượng biên phòng Bangladesh đã áp dụng lập trường cứng rắn hơn đối với các hoạt động sát “zero line” trong giai đoạn chuyển tiếp chính trị này.

Vì sao các sự cố nhỏ lại dễ bùng lên thành khủng hoảng

Biên giới giữa Ấn Độ và Bangladesh kéo dài hơn 4.000 km, là một trong những đường biên đất liền dài và phức tạp nhất thế giới.

Trong quá khứ, các tranh cãi về tuần tra, hàng rào hoặc đất đai không phải điều hiếm. Tuy nhiên, khi mức độ tin cậy chính trị giữa hai nước suy giảm, những sự cố nhỏ — như báo cáo nổ súng ở Sylhet hay tranh chấp cột tre tại Tin Bigha — có thể nhanh chóng trở thành điểm nóng mang tính biểu tượng cho căng thẳng rộng hơn.

Điều đó giải thích vì sao các sự kiện địa phương gần đây lại thu hút sự chú ý lớn và phản ứng ngoại giao từ cả hai phía.