Chiến tranh drone của Ukraine và tổn thất gia tăng của Nga

Cuộc chiến Nga–Ukraine vẫn chủ yếu là một cuộc chiến tiêu hao kéo dài. Tuy nhiên, một số diễn biến trong năm 2026 cho thấy cán cân trên chiến trường có thể đang nghiêng nhẹ về phía Ukraine.

Các nhà phân tích chỉ ra sự kết hợp của nhiều yếu tố: đà tiến công của Nga chậm lại, tổn thất nhân lực tăng cao, những lần mất lãnh thổ hiếm hoi, và chiến dịch drone của Ukraine ngày càng mở rộng sâu vào lãnh thổ Nga.

Dù vậy, đây chưa phải là bước ngoặt quyết định. Tuyến chiến tuyến vẫn đang tranh chấp dữ dội. Nhưng việc nhiều xu hướng cùng xuất hiện đang cho thấy chiến lược tiêu hao của Nga phải chịu sức ép ngày càng lớn.

Tổn thất nhân lực của Nga tăng mạnh

Một trong những tín hiệu đáng chú ý là tốc độ tổn thất nhân lực của Nga. Các quan chức và nhà phân tích phương Tây cho biết có những giai đoạn số binh sĩ Nga thiệt hại trên chiến trường vượt quá số người được tuyển mới mỗi tháng, làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì lực lượng lâu dài của Moscow.

Một số báo cáo trong năm 2026 cho biết lực lượng Nga mất khoảng 130.000 binh sĩ bị chết hoặc bị thương chỉ trong bốn tháng đầu năm, trong khi tiến triển trên chiến trường rất hạn chế.

Ở góc nhìn dài hạn, quy mô tổn thất còn lớn hơn nhiều. Phân tích của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ước tính rằng Nga đã chịu gần 1,2 triệu thương vong — bao gồm tử trận, bị thương hoặc mất tích — kể từ khi bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện Ukraine vào tháng 2/2022.

Do Nga không công bố đầy đủ số liệu thương vong, mọi ước tính đều có mức độ bất định. Tuy nhiên, phần lớn các đánh giá độc lập đều thống nhất rằng cuộc chiến đã gây tổn thất đặc biệt lớn cho quân đội Nga.

Đà tiến công của Nga giảm mạnh

Một chỉ báo khác về áp lực trên chiến trường là tốc độ giành lãnh thổ của Nga đang chậm lại rõ rệt.

Theo phân tích được Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) trích dẫn, quân Nga chỉ chiếm trung bình khoảng 2,9 km² mỗi ngày trong bốn tháng đầu năm 2026, giảm mạnh so với khoảng 9,76 km² mỗi ngày trong cùng giai đoạn năm 2025.

Tổn thất nặng nề cũng buộc quân Nga phải giảm nhịp độ tác chiến ở nhiều khu vực tiền tuyến, bao gồm các hướng tấn công chính ở miền đông Ukraine. Các tuyến phòng thủ và phản công của Ukraine tiếp tục khiến mọi nỗ lực tiến lên của Nga phải trả giá cao hơn.

Lần mất lãnh thổ hiếm hoi của Nga

Tháng 4/2026, các nhà phân tích ghi nhận một diễn biến bất thường: lực lượng Nga chịu mất ròng lãnh thổ trong chiến trường Ukraine.

Theo đánh giá của ISW, quân Nga đã mất quyền kiểm soát khoảng 116 km² lãnh thổ trong tháng đó.

Con số này không lớn nếu so với toàn bộ mặt trận dài hàng nghìn kilomet. Tuy nhiên, ý nghĩa biểu tượng khá rõ ràng: phần lớn giai đoạn trước đó của cuộc chiến thường chứng kiến Nga tiến chậm nhưng đều ở một số khu vực, nên việc đảo chiều ròng là điều hiếm gặp.

Các cuộc phản công và tiến bộ cục bộ của Ukraine

Song song với đó, quân đội Ukraine đạt được một số kết quả đáng chú ý nhất kể từ cuối năm 2024.

Theo các đánh giá của ISW, các cuộc phản công của Ukraine trong mùa đông và mùa xuân năm 2026 đã giành lại lãnh thổ ở nhiều khu vực. Trong một số giai đoạn, Ukraine thậm chí còn tái chiếm nhiều đất hơn lượng Nga chiếm được trong cùng khoảng thời gian.

Những thành quả này chủ yếu mang tính chiến thuật và cục bộ, chưa tạo ra đột phá chiến lược. Nhưng chúng cho thấy Ukraine vẫn có khả năng tranh giành thế chủ động ở một số khu vực của mặt trận.

Chiến tranh drone ngày càng mở rộng

Có lẽ thay đổi quan trọng nhất của cuộc xung đột hiện nay là vai trò ngày càng lớn của drone.

Ukraine đã mở rộng đáng kể các đòn tấn công tầm xa bằng drone trên không và trên biển do trong nước sản xuất. Từ đầu năm 2026, các nhà phân tích cho biết Ukraine đã tăng cả tầm bắn, số lượng và cường độ của các cuộc tấn công vào mục tiêu quân sự và hạ tầng năng lượng của Nga.

Những cuộc tấn công này đã đánh trúng các cơ sở dầu mỏ, cảng và mục tiêu quân sự tại những khu vực như tỉnh Leningrad và vùng Krasnodar, cách xa chiến tuyến hàng trăm kilomet.

Đồng thời, Ukraine cũng tăng cường các cuộc tấn công tầm trung bằng drone và tên lửa vào các trung tâm hậu cần, kho thiết bị và vị trí tập trung quân của Nga gần chiến trường. Theo các nhà phân tích, những đòn đánh này đang làm suy giảm khả năng duy trì các chiến dịch tấn công kéo dài của Nga.

Kết hợp lại, các chiến dịch này vừa mở rộng chiến tranh sâu vào lãnh thổ Nga, vừa nhắm trực tiếp vào mạng lưới hậu cần hỗ trợ lực lượng tiền tuyến.

Những xu hướng này nói gì về hướng đi của cuộc chiến?

Mỗi yếu tố riêng lẻ chưa đủ để chứng minh cán cân chiến lược đã thay đổi hoàn toàn. Nga vẫn có lợi thế đáng kể về nhân lực, pháo binh và nguồn lực tổng thể.

Tuy nhiên, sự hội tụ của nhiều xu hướng — thương vong tăng cao, áp lực tuyển quân, tốc độ tiến công giảm, các bước lùi về lãnh thổ và năng lực tấn công ngày càng mở rộng của Ukraine — cho thấy chiến lược tiêu hao của Nga đang chịu sức ép ngày càng lớn.

Ở thời điểm hiện tại, cách diễn giải thực tế nhất là cuộc chiến đang bước vào một giai đoạn tiêu hao kéo dài mới. Trong giai đoạn đó, chiến tranh drone và các cuộc phản công có chọn lọc của Ukraine đang khiến các chiến dịch tấn công của Nga trở nên tốn kém hơn và khó duy trì động lực trên toàn bộ mặt trận.