Thỏa thuận drone 6 tỷ Euro và cuộc đụng độ 'thành viên liên kết'

Sự ủng hộ của Liên minh châu Âu dành cho Ukraine đã tăng cường đáng kể vào tháng 5 năm 2026, xoay quanh một thỏa thuận hợp tác drone trị giá hàng tỷ Euro và một tranh cãi chính trị gay gắt về vị trí tương lai của Kyiv trong khối.

Ngày 4 tháng 5 năm 2026, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy đã gặp Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen tại Yerevan, Armenia, bên lề Hội nghị Thượng đỉnh Cộng đồng Chính trị châu Âu . Các cuộc thảo luận tập trung vào việc thực hiện đợt giải ngân đầu tiên của khoản vay EU 90 tỷ Euro đã hứa từ lâu cho Ukraine và thúc đẩy cái mà cả hai nhà lãnh đạo gọi là "Thỏa thuận Drone" .

Zelenskyy đã công bố cuộc trò chuyện, cho biết hai bên đã thảo luận về tiến độ của đợt giải ngân đầu tiên, vốn sẽ được dành cho hoạt động đồng sản xuất drone . Các nhà lãnh đạo nhất trí sẽ tích cực tiến tới Thỏa thuận Drone, thứ mà Zelenskyy mô tả là một hệ thống đa lớp được thiết kế để tích hợp kinh nghiệm chiến trường về drone và tác chiến điện tử của Ukraine vào một khuôn khổ quốc phòng châu Âu rộng lớn hơn .

Gói Drone 6 Tỷ Euro

Kết quả cụ thể đầu tiên của các cuộc hội đàm này là gói hỗ trợ 6 tỷ Euro tập trung vào drone cho các lực lượng quốc phòng Ukraine . Bà Von der Leyen đã chính thức xác nhận kế hoạch giải ngân trong một bài phát biểu tại Nghị viện châu Âu ở Strasbourg vào ngày 29 tháng 4, tuyên bố rằng số tiền này sẽ được trích từ đợt giải ngân 45 tỷ Euro đầu tiên của khoản vay EU 90 tỷ Euro được phê duyệt cho Ukraine .

Điều quan trọng là, khoản phân bổ này sẽ dành cho drone do chính Ukraine sản xuất. "Gói quốc phòng đầu tiên theo khoản vay này sẽ dành cho drone từ Ukraine, vì Ukraine – trị giá khoảng 6 tỷ Euro," bà Von der Leyen cho biết . Điều này đánh dấu một lựa chọn chính sách có chủ đích của Brussels, đầu tư trực tiếp vào cơ sở công nghiệp quốc phòng trong nước của Ukraine thay vì cung cấp thiết bị có sẵn từ các quốc gia thành viên.

Ủy ban châu Âu đã bắt đầu các bước chuẩn bị cho việc giải ngân vào đầu tháng 4, lưu ý rằng một phần ba tổng khoản vay 90 tỷ Euro sẽ dành cho nhu cầu ngân sách của Ukraine, trong khi hai phần ba còn lại sẽ dành riêng cho quốc phòng, với drone là ưu tiên cho đợt giải ngân đầu tiên . Đợt giải ngân đầu tiên dự kiến sẽ được thực hiện vào quý II năm 2026 .

Các Cuộc Tấn Công của Nga Củng Cố Tính Cấp Bách

Sự tập trung của EU vào drone không phải là lý thuyết suông. Vào ngày 13–14 tháng 5, Nga đã phát động cuộc tấn công mà Tổng thống Ukraine Zelenskyy mô tả là cuộc tấn công trên không lớn nhất kể từ cuộc xâm lược toàn diện, triển khai 1.567 drone và 56 tên lửa chỉ trong một đêm nhằm vào nhiều thành phố của Ukraine . Hai mươi bảy dân thường được báo cáo đã thiệt mạng, phần lớn ở Kyiv .

Một cuộc tấn công tàn khốc thứ hai vào ngày 24 tháng 5 đã tấn công thủ đô với khoảng 600 drone và 90 tên lửa, bao gồm tên lửa đạn đạo siêu thanh Oreshnik nhằm vào Bila Tserkva ở phía nam Kyiv . Các quan chức báo cáo bốn người thiệt mạng ở Kyiv và khu vực xung quanh, với hơn 100 người bị thương . Thị trưởng Kyiv Vitali Klitschko cho biết thiệt hại đã lan tới mọi quận của thành phố .

Bà Von der Leyen đã liên hệ trực tiếp gói drone với các cuộc tấn công của Nga, nói vào ngày 14 tháng 5: "Một đêm nữa của chết chóc và hủy diệt. Và việc nhắm mục tiêu bừa bãi vào thường dân. Trong khi Nga công khai chế nhạo các nỗ lực ngoại giao, chúng tôi tiếp tục tăng cường sức mạnh cho Ukraine. Chúng tôi đang hoàn tất một gói hỗ trợ drone 6 tỷ Euro" .

Đề Xuất 'Thành Viên Liên Kết' của Merz

Ngay cả khi hợp tác quân sự đi vào chiều sâu, một rạn nứt chính trị đã xuất hiện về lộ trình dài hạn của Ukraine vào Liên minh châu Âu. Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã đề xuất cấp cho Ukraine "tư cách thành viên liên kết," một tình trạng pháp lý mới cho phép các quan chức Ukraine tham dự các cuộc họp thượng đỉnh và cấp bộ trưởng của EU—nhưng không có quyền biểu quyết .

Merz đã gửi một lá thư cho các nhà lãnh đạo EU, được Reuters xem xét, lập luận rằng đề xuất này là một bước tạm thời để tạo điều kiện cho một thỏa thuận hòa bình tiềm năng trong khi vẫn duy trì đà gia nhập cho Ukraine . Đề xuất này sẽ tách Ukraine khỏi Moldova và các quốc gia ứng cử viên khác, tạo ra một lộ trình chậm hơn, riêng biệt cho Kyiv .

Sự Bác Bỏ của Zelenskyy: 'Bất Công' và 'Không Có Tiếng Nói'

Zelenskyy đã phản ứng mạnh mẽ, gửi thư dài bốn trang của chính mình cho các nhà lãnh đạo EU, trong đó ông mô tả ý tưởng thành viên liên kết là "bất công" . Sự phản đối trọng tâm của ông rất rõ ràng: Ukraine sẽ có mặt ở Liên minh châu Âu nhưng vẫn "không có tiếng nói" - tham gia các cuộc họp mà không có khả năng biểu quyết về các quyết định ảnh hưởng đến khối .

"Sẽ là bất công nếu Ukraine có mặt ở Liên minh châu Âu, nhưng vẫn không có tiếng nói. Đây là thời điểm thích hợp để tiến tới tư cách thành viên của Ukraine một cách đầy đủ và có ý nghĩa," Zelenskyy viết .

Đằng sau ngôn ngữ ngoại giao là một sự chỉ trích sắc bén hơn. Các nhà phân tích Ukraine và châu Âu lưu ý rằng đề xuất của Merz không chứa đựng bất kỳ đảm bảo an ninh ràng buộc pháp lý nào và có thể đóng băng Ukraine trong một "phòng chờ" vĩnh viễn, cho phép các quốc gia ứng cử viên khác vượt lên trong hàng đợi gia nhập .

Lộ Trình Gia Nhập: Mục Tiêu 2027 Vẫn Chưa Được Xác Nhận

Các nguồn tin được cung cấp chưa xác nhận một mốc thời gian gia nhập chính thức vào năm 2027, các tiêu chuẩn quản trị chi tiết, hay yêu cầu phê duyệt nhất trí gắn với một ngày cụ thể. Những gì được ghi nhận là sự tập trung trước mắt của Ukraine vào việc mở cụm đàm phán đầu tiên—được gọi là cụm "Các Nguyên tắc Cơ bản"—sớm nhất vào tháng 6 năm 2026 .

Zelenskyy đã thảo luận về trình tự này với bà von der Leyen vào cuối tháng 5, theo văn phòng tổng thống Ukraine . Chủ tịch Hội đồng châu Âu cũng ra tín hiệu rằng việc mở cụm đầu tiên là "bước tiếp theo" , nhưng các nguồn tin không thiết lập một lịch trình nhanh được đảm bảo.

Hợp Tác Phòng Không

Ngoài drone, Zelenskyy và von der Leyen đã thảo luận về việc tăng cường phòng không của Ukraine, với trọng tâm là các hệ thống chống tên lửa đạn đạo . Tổng thống Ukraine lưu ý rằng châu Âu sở hữu các năng lực liên quan và khuôn khổ Thỏa thuận Drone bao gồm các cuộc thảo luận về việc tích hợp các tài sản phòng không đó . Zelenskyy đã định hình Thỏa thuận Drone được đề xuất như một phần của tầm nhìn lớn hơn về khả năng tự cung tự cấp quân sự của châu Âu, phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh Bucharest Nine: "Tôi đã đề xuất một Thỏa thuận Drone cho EU. Chúng tôi đã thảo luận về điều này với cả bà Ursula von der Leyen và ông António Costa. Nó nên là một hệ thống đa lớp" .

Điều Gì Sắp Diễn Ra

Những kết quả trước mắt mang tính tài chính và công nghiệp: đợt giải ngân drone 6 tỷ Euro dự kiến trong quý II năm 2026 và việc vận hành các dây chuyền sản xuất drone chung . Về mặt chính trị, đề xuất của Merz, dù bị Kyiv bác bỏ, đã phơi bày những chia rẽ trong EU về cách thức—và tốc độ—tích hợp Ukraine . Hiện tại, Zelenskyy đã làm rõ lập trường của mình: không có biện pháp nửa vời, không có địa vị hạng hai, và không có sự hiện diện nào ở EU mà thiếu quyền biểu quyết.