Làn sóng sốc giá năng lượng từ Trung Đông thổi bay kịch bản vĩ mô 2026

Cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông đã không chỉ làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu – nó đã xé tan kịch bản kinh tế vĩ mô năm 2026 của các ngân hàng trung ương lớn. Với việc Eo biển Hormuz, điểm nghẽn của khoảng một phần năm lưu lượng dầu mỏ thế giới, gần như bị phong tỏa hoàn toàn, giá dầu Brent đã tăng vọt lên khoảng 117 USD/thùng, tăng 63% so với trước chiến tranh và 88% so với đầu năm . Cú sốc này đang lan nhanh vào các dự báo chính thức, buộc các nhà hoạch định chính sách từ Frankfurt đến Seoul và Brasília phải đối mặt với một sự đánh đổi đầy đau đớn: chấp nhận lạm phát cao hơn, hoặc mạo hiểm bóp nghẹt tăng trưởng vốn đã yếu ớt bằng chính sách tiền tệ thắt chặt hơn.

Dưới đây là cái nhìn chi tiết về cách Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB), Ngân hàng Trung ương Đức (Bundesbank), Ngân hàng Trung ương Ý (Banca d'Italia), Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BoK) và Ngân hàng Trung ương Brazil (BCB) đã điều chỉnh các dự báo cốt lõi của họ, và những gì họ dự định sẽ làm tiếp theo.

ECB: Sự thận trọng cố hữu mà thị trường không còn tin tưởng

ECB đã duy trì lãi suất tiền gửi ở mức 2.0% trong suốt các cuộc họp tháng 2 và tháng 3 năm 2026, đánh dấu lần giữ nguyên thứ sáu liên tiếp . Tuy nhiên, sự ổn định này che giấu một sự thay đổi nội bộ đáng kể. Bản dự báo kinh tế vĩ mô tháng 3 của ECB đã nâng dự báo lạm phát toàn phần HICP năm 2026 lên 2.6%, tăng mạnh so với mức ước tính 1.9% hồi tháng 12 năm 2025, trước thời điểm chiến tranh . Ngân hàng trung ương này đã nêu rõ lý do: cuộc chiến sẽ có "tác động vật chất đến lạm phát trong ngắn hạn" thông qua giá năng lượng cao hơn .

Các dự báo chính của ECB (Tháng 3/2026):

• Lạm phát HICP 2026: 2.6%
• Lạm phát HICP 2027: 2.0%
• Lạm phát HICP 2028: 2.1%

Triển vọng tăng trưởng đã bị hạ cấp khi cú sốc năng lượng gây ra rủi ro suy giảm rõ ràng cho hoạt động kinh tế khu vực đồng euro . Dù giữ nguyên lãi suất, thị trường tài chính không chờ đợi. Họ bắt đầu định giá một đến hai lần tăng lãi suất trong năm 2026 do lo ngại lạm phát quay trở lại . Chủ tịch Bundesbank, Joachim Nagel, cũng đưa ra tiếng nói "diều hâu" của riêng mình, cảnh báo rằng lãi suất "có thể tăng nếu triển vọng không được cải thiện" . Hiện tại, ECB đang cố gắng bỏ qua những gì họ hy vọng là một cú sốc tạm thời – nhưng độ tin cậy của lập trường này phụ thuộc hoàn toàn vào việc Eo biển Hormuz còn bị phong tỏa trong bao lâu.

Đức: Từ phục hồi nhẹ nhàng đến nguy cơ trì trệ

Đức, nền kinh tế lớn nhất khu vực đồng euro, đang cảm nhận rõ rệt cú sốc năng lượng. Bundesbank không đặt ra một mức lãi suất chính sách độc lập, nhưng các dự báo tháng 6 năm 2026 của họ vẽ nên một bức tranh ảm đạm. Lạm phát HICP của Đức đã được điều chỉnh lên 2.9% cho năm 2026, gần gấp đôi dự báo trước chiến tranh là 1.5% . Các viện nghiên cứu độc lập thậm chí còn bi quan hơn: Viện nghiên cứu KfW dự báo CPI của Đức ở mức 3.1%, với mức trung bình của khu vực đồng euro là 3.0% .

Bức tranh toàn cảnh đã được điều chỉnh của nước Đức:

• Tăng trưởng GDP 2026: 0.5% (giảm một nửa từ mức xấp xỉ 1.0% trước chiến tranh)
• Tăng trưởng GDP 2027: Giảm xuống còn 0.9% từ 1.3%
• Lạm phát bán buôn: Chạm mức cao nhất ba năm là 6.3% vào tháng 4, do giá sản phẩm dầu mỏ tăng 37.3% so với cùng kỳ năm ngoái

Thiệt hại kinh tế đã hiển hiện. Bộ Kinh tế Đức đã viện dẫn rõ ràng cuộc chiến là nguyên nhân khiến dự báo tăng trưởng bị cắt giảm một nửa, và chính phủ liên minh đã công bố gói giảm thuế trị giá khoảng 1 tỷ euro cho xăng và dầu diesel để giảm bớt cú sốc . Tuy nhiên, ngay cả sự hỗ trợ tài khóa đó trông vẫn còn khiêm tốn so với cú sốc giá năng lượng đã đẩy giá dầu Brent tăng gần 73% .

Ý: Mắc kẹt trong làn đạn năng lượng

Ý, với sự phụ thuộc cao vào năng lượng nhập khẩu, đặc biệt dễ bị tổn thương. Các dự báo tháng 4 năm 2026 của Banca d'Italia đưa ra mức lạm phát HICP là 2.6% trong năm – cao hơn hẳn một điểm phần trăm so với dự báo trước chiến tranh – và chỉ quay trở lại dưới mức mục tiêu 2.0% vào năm 2027 và 2028 . Ngân hàng Trung ương Ý cũng đã đưa ra một kịch bản xấu nhất, trong đó lạm phát có thể vượt quá 4% trong giai đoạn 2026-27 nếu cú sốc năng lượng kéo dài .

Triển vọng cập nhật của Ý:

• Tăng trưởng GDP 2026: 0.5%, giảm từ mức 0.6% trước đó
• Tăng trưởng GDP 2027: 0.5%, giảm mạnh từ 0.8%
• Lạm phát (2026): 2.6% (HICP)

Trong một bài phát biểu gần đây, Thống đốc Fabio Panetta đã mô tả cuộc xung đột là một "cuộc đối đầu quân sự sâu rộng" đã gần như ngăn chặn hoàn toàn hoạt động xuất khẩu qua Eo biển Hormuz và gây ra thiệt hại đáng kể cho cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực . Ông cảnh báo, ngay cả khi đạt được lệnh ngừng bắn nhanh chóng, việc quay trở lại thị trường năng lượng có trật tự "sẽ mất một thời gian" .

Hàn Quốc: Chú chim ưng miễn cưỡng xuất hiện

Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc đã giữ nguyên lãi suất tái cấp vốn kỳ hạn 7 ngày chuẩn ở mức 2.50% tại cả hai cuộc họp tháng 4 và tháng 5 năm 2026 – lần thứ tám liên tiếp giữ nguyên . Nhưng bên dưới bề mặt, hội đồng chính sách tiền tệ đang có sự dịch chuyển. Sau một cuộc bỏ phiếu nhất trí giữ nguyên vào tháng 4, cuộc họp tháng 5 đã tiết lộ một sự chia rẽ theo hướng "diều hâu" với tỷ lệ 5–2, với hai thành viên bỏ phiếu cho việc tăng lãi suất ngay lập tức .

Những con số đang thay đổi của Hàn Quốc:

• Dự báo lạm phát 2026 (BoK): Nâng lên 2.7%, từ mức ước tính trước chiến tranh là 2.2%
• CPI toàn phần (Tháng 4/2026): Đạt 2.6%, mức cao nhất kể từ tháng 7/2024
• Dự báo tăng trưởng GDP 2026: Được nâng lên 2.6%, phản ánh nhu cầu mạnh hơn dự kiến

Tân Thống đốc Shin Hyun Song đã dứt khoát phá vỡ sự thận trọng của người tiền nhiệm, phát tín hiệu rằng khả năng tăng lãi suất là "trong những tháng tới" do tăng trưởng mạnh hơn và lạm phát cao . Sự mất giá mạnh của đồng won Hàn Quốc – làm tăng thêm lạm phát nhập khẩu bên cạnh cú sốc năng lượng – đang tiếp tục thu hẹp không gian điều hành của ngân hàng trung ương .

Brazil: Cắt giảm lãi suất trong cơn gió ngược lạm phát

Brazil là ngân hàng trung ương duy nhất trong nhóm này vẫn đang cắt giảm lãi suất, nhưng chu kỳ nới lỏng đang ngày càng trở nên bấp bênh. Ủy ban Chính sách Tiền tệ (Copom) đã cắt giảm lãi suất Selic 25 điểm cơ bản xuống còn 14.50% tại cuộc họp ngày 29 tháng 4, đánh dấu lần cắt giảm thứ hai liên tiếp với quy mô tương tự . Tuy nhiên, các dự báo lạm phát hiện đang cao hơn nhiều so với mục tiêu 3.0% và thậm chí là trần chịu đựng 4.50%.

Những tín hiệu mâu thuẫn của Brazil:

• Lạm phát cuối năm 2026 (Khảo sát Focus): 4.71%, vượt trần 4.50%
• Dự báo 2026 của Bộ Tài chính: 4.5%, tăng từ mức 3.7% hồi tháng 3
• Lãi suất Selic: 14.50%, giảm từ đỉnh 15.0%

Giám đốc chính sách tiền tệ Nilton David đã thừa nhận vào tháng 3 rằng ngân hàng trung ương "không thể phớt lờ" hậu quả từ cuộc chiến Iran và lộ trình lãi suất "có thể thay đổi" tùy thuộc vào cách cú sốc diễn biến . Biên bản cuộc họp tháng 5 của Copom đã tiết lộ rằng họ đã cân nhắc một lập trường "diều hâu" hơn, cảnh báo rằng xung đột kéo dài có thể buộc phải làm chậm lại hoặc tạm dừng chu kỳ nới lỏng . Hiện tại, ngân hàng này đang cố gắng "xỏ kim" – đưa ra sự hỗ trợ lãi suất một cách thận trọng trong khi kỳ vọng lạm phát vẫn tiếp tục phân kỳ khỏi mục tiêu của mình.

Điểm mấu chốt cho chính sách toàn cầu

Cuộc xung đột Iran đã tạo ra một cú sốc giá năng lượng mạnh và đồng bộ, đang ảnh hưởng đến giá tiêu dùng và dự báo tăng trưởng trên diện rộng. ECB đang tạm dừng nhưng phải đối mặt với áp lực thị trường ngày càng lớn để tăng lãi suất. Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc đã phát tín hiệu về một sự thay đổi. Brazil, vẫn đang cắt giảm lãi suất, đang làm điều đó khi lạm phát đã vượt xa trần mục tiêu. Mẫu số chung chính là sự không chắc chắn: mọi dự báo hiện tại của các ngân hàng trung ương đều phụ thuộc rõ ràng vào việc sự gián đoạn năng lượng sẽ kéo dài bao lâu. Chừng nào Eo biển Hormuz còn bị phong tỏa hiệu quả, khoảng cách giữa chính sách lãi suất chính thức và lạm phát thực tế trên mặt đất sẽ tiếp tục nới rộng.