GM rút Chevrolet khỏi bán lẻ tại Trung Quốc, biến các nhà máy thành trung tâm xuất khẩu

General Motors (GM) đang tách riêng hai bài toán tại Trung Quốc: bán xe Chevrolet cho người tiêu dùng trong nước và vận hành năng lực sản xuất tại đây. Chevrolet đã đánh mất vị thế trong một thị trường ngày càng bị các thương hiệu Trung Quốc và xe điện cạnh tranh quyết liệt. Vì vậy, GM sẽ dừng bán xe Chevrolet mới tại Trung Quốc, nhưng vẫn duy trì sản xuất để phục vụ xuất khẩu, đồng thời đặt trọng tâm tăng trưởng nội địa vào Buick và Cadillac.

Chevrolet đã sụt giảm mạnh như thế nào?

Chevrolet gia nhập thị trường Trung Quốc năm 2005, ban đầu nhắm đến phân khúc đại chúng và nhanh chóng xây dựng mạng lưới bán lẻ quy mô lớn. Đến năm 2014, thương hiệu này đạt doanh số 767.000 xe/năm và có gần 1.000 đại lý.

Nhưng đến năm 2025, doanh số Chevrolet tại Trung Quốc đã giảm xuống dưới 9.000 xe. Trong nửa đầu năm 2026, thương hiệu chỉ bán được 36 xe. Nhiều điểm bán tại các thị trường lớn, trong đó có Bắc Kinh và Trùng Khánh, cũng đã đóng cửa.

Đà giảm này khiến việc duy trì Chevrolet như một thương hiệu bán lẻ hướng vào khách hàng Trung Quốc trở nên khó khăn. Thị phần cộng gộp của các thương hiệu xe du lịch nước ngoài tại Trung Quốc chỉ còn 24,5% vào tháng 6 năm 2026, so với khoảng 75% ở đỉnh năm 2014. Con số này cho thấy cán cân cạnh tranh đã thay đổi sâu sắc.

GM cho biết vẫn sẽ tiếp tục cung cấp dịch vụ hậu mãi và phụ tùng cho hơn 7 triệu chủ xe Chevrolet hiện hữu tại Trung Quốc. Việc dừng bán xe mới vì thế không đồng nghĩa với việc cắt ngay các hỗ trợ dành cho khách hàng cũ.

Liên doanh với SAIC được chuyển hướng, không bị bỏ rơi

GM và SAIC Motor đã gia hạn liên doanh SAIC-GM theo tỷ lệ 50–50 thêm 20 năm, kéo dài đến năm 2047. Thỏa thuận mới thu hẹp trọng tâm thương hiệu tại thị trường nội địa vào Buick và Cadillac, đồng thời đặt mục tiêu ra mắt ít nhất 30 mẫu xe năng lượng mới trước năm 2030.

Theo kế hoạch, các mẫu Chevrolet sản xuất thông qua liên doanh sẽ hướng đến thị trường nước ngoài. Những mẫu Buick và Cadillac được phát triển tại Trung Quốc cũng có thể được xuất khẩu. Các điểm đến ban đầu gồm Trung Đông, châu Phi, Nam Mỹ, Mexico và các thị trường khác trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Đây là lý do GM có thể vừa rút Chevrolet khỏi các showroom Trung Quốc, vừa cam kết duy trì hợp tác với SAIC trong hai thập niên tới. Liên doanh không còn chỉ dựa vào việc bán xe mang thương hiệu nước ngoài cho người tiêu dùng Trung Quốc, mà đang được tái định vị xoay quanh xe năng lượng mới, năng lực kỹ thuật tại địa phương và hiệu quả sản xuất toàn cầu.

Vì sao GM vẫn muốn giữ nhà máy ở Trung Quốc?

Các nhà máy Trung Quốc mang đến cho GM một nền tảng công nghiệp đã được xây dựng sẵn, trong bối cảnh tình trạng dư thừa công suất đang trở thành vấn đề lớn của ngành ôtô nước này. Yale Zhang, nhà phân tích tại Automotive Foresight, cho rằng các nhà máy Trung Quốc có thể cung cấp chất lượng ổn định với chi phí sản xuất thấp hơn. GM cũng nhấn mạnh năng lực kỹ thuật, sản xuất và kiểm soát chất lượng sẵn có của SAIC-GM, kết hợp với mạng lưới dịch vụ và phụ tùng quốc tế của GM.

Chiến lược xuất khẩu cho phép GM tận dụng các tài sản này mà không phải phụ thuộc hoàn toàn vào nhu cầu trong thị trường xe điện Trung Quốc, nơi cạnh tranh đặc biệt gay gắt. Nói cách khác, nơi sản xuất và nơi tiêu thụ có thể được tách rời: xe được lắp ráp tại Trung Quốc nhưng bán ở những thị trường mà Chevrolet, Buick hoặc Cadillac còn dư địa tăng trưởng.

Công suất nhàn rỗi cho thấy quy mô cuộc tái cấu trúc

SAIC-GM hiện vẫn vận hành các cơ sở sản xuất xe tại Thượng Hải, Yên Đài và Vũ Hán, với tổng công suất khoảng 1,45 triệu xe mỗi năm. Liên doanh đã đóng nhà máy tại Thẩm Dương trong năm 2025. Tuy nhiên, doanh số 231.200 xe trong nửa đầu năm 2026 đồng nghĩa khoảng hai phần ba công suất nội địa bị bỏ trống, theo các số liệu được báo cáo.

Khoảng cách lớn giữa công suất và doanh số giúp lý giải vì sao GM muốn đẩy mạnh xuất khẩu. Đóng cửa hoặc từ bỏ toàn bộ mạng lưới sản xuất sẽ làm mất đi năng lực công nghiệp vẫn có thể hữu ích ở các thị trường khác. Chuyển một phần công suất sang sản xuất cho nước ngoài là cách cải thiện mức sử dụng nhà máy trong khi GM thu hẹp hoạt động bán lẻ tại Trung Quốc.

Mô hình này cũng không hoàn toàn không có rủi ro. Các chương trình xuất khẩu phải đối mặt với chi phí vận chuyển, thuế quan, khác biệt về quy định và biến động nhu cầu tại từng thị trường. Tuy nhiên, để nhà máy không hoạt động cũng tạo ra chi phí, nhất là khi liên doanh đã đầu tư vào cơ sở sản xuất, nhà cung ứng và các hoạt động kỹ thuật.

Chevrolet chỉ là một phần trong làn sóng rút lui của thương hiệu nước ngoài

Quyết định của GM phản ánh thách thức rộng hơn đối với các hãng xe quốc tế. Các thương hiệu Trung Quốc ngày càng mạnh, trong khi thị trường chuyển nhanh sang xe điện và các phương tiện được định nghĩa ngày càng nhiều bởi phần mềm. Một số hãng nước ngoài đã thu hẹp hoặc chấm dứt hoạt động nội địa: Suzuki kết thúc liên doanh tại Trung Quốc năm 2018, Renault rút khỏi sản xuất xe du lịch nội địa năm 2020, Acura và GAC Fiat Chrysler đóng hoạt động sản xuất trong nước năm 2022, còn Mitsubishi đình chỉ hoạt động nội địa năm 2023.

Với các thương hiệu lâu đời của nước ngoài, vấn đề không chỉ nằm ở việc người tiêu dùng Trung Quốc có nhiều lựa chọn hơn. Doanh nghiệp nội địa thường có thể phản ứng nhanh hơn về giá, phần mềm trên xe, công nghệ pin và phát triển sản phẩm phù hợp riêng với thị trường Trung Quốc. Vì thế, một danh mục sản phẩm được thiết kế cho giai đoạn trước có thể nhanh chóng trở nên kém hấp dẫn.

Hai hướng đi để các hãng xe nước ngoài tồn tại

Yale Zhang chỉ ra hai hướng chiến lược lớn cho các hãng xe muốn tiếp tục hoạt động hiệu quả tại Trung Quốc và trên thị trường quốc tế.

1. Nội địa hóa sâu và đẩy mạnh xe năng lượng mới

Các hãng có thể hợp tác chặt chẽ hơn với đối tác, nền tảng công nghệ và chuỗi cung ứng Trung Quốc để phát triển những mẫu xe điện dành riêng cho thị trường này. Volkswagen, Toyota và Nissan được xem là đang theo đuổi các biến thể của hướng đi đó.

Mô hình này đòi hỏi đầu tư đáng kể, đồng thời buộc các thương hiệu quốc tế chấp nhận để đội ngũ và đối tác tại Trung Quốc có ảnh hưởng lớn hơn đến việc phát triển sản phẩm, công nghệ và nguồn cung. Đây là cơ hội để cạnh tranh trực tiếp, nhưng cũng đồng nghĩa phải bước vào chính thị trường có mức độ cạnh tranh khốc liệt nhất.

2. Sản xuất tại Trung Quốc để xuất khẩu

Hướng thứ hai là dùng các nhà máy Trung Quốc để sản xuất chủ yếu cho khách hàng nước ngoài. Cách làm này giúp các hãng tránh một phần cuộc cạnh tranh xe điện dày đặc trong nước, đồng thời tận dụng quy mô sản xuất và hệ sinh thái cung ứng của Trung Quốc.

Yueda Kia là một ví dụ cho mô hình xuất khẩu. Kể từ năm 2018, doanh nghiệp này đã xuất khẩu hơn 582.000 xe từ nhà máy tại Diêm Thành, đồng thời vượt mốc 170.000 xe xuất khẩu mỗi năm trong cả 2024 và 2025. Một số mẫu xe sản xuất tại Trung Quốc hiện còn được đưa về Hàn Quốc, thị trường quê nhà của Kia, dù doanh số của hãng tại Trung Quốc suy yếu.

GM đang rời Trung Quốc hay chỉ thay đổi vai trò của nước này?

GM không xem Trung Quốc là thị trường có thể đơn giản bỏ lại phía sau. Hãng đang coi đây là hai môi trường chiến lược khác nhau: một thị trường bán lẻ khó khăn đối với Chevrolet và một cơ sở sản xuất, kỹ thuật, xuất khẩu tiềm năng cho toàn tập đoàn.

Việc gia hạn SAIC-GM đến năm 2047 tạo ra khoảng thời gian dài để thử nghiệm chiến lược này. Kết quả sẽ phụ thuộc vào khả năng Buick và Cadillac lấy lại đà tăng trưởng nhờ các mẫu xe năng lượng mới, khả năng nhu cầu nước ngoài hấp thụ công suất dư thừa và việc GM có biến lợi thế sản xuất tại Trung Quốc thành những sản phẩm đủ sức cạnh tranh toàn cầu hay không.

Ở thời điểm hiện tại, việc Chevrolet rút khỏi các kênh bán lẻ nên được hiểu là một bước lùi tại thị trường tiêu dùng Trung Quốc, chứ chưa phải là màn rút lui hoàn toàn của GM khỏi nước này.