Ukraine giành thêm nguồn tài trợ vũ khí tại cuộc họp NATO ở Helsingborg

Các khoản tài trợ này được kỳ vọng giúp đáp ứng một phần nhu cầu phòng không khẩn cấp của Ukraine trước các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái. Tuy nhiên, tổng số tiền cụ thể được cam kết tại cuộc họp không được công bố công khai.

Tổng thư ký NATO Mark Rutte cũng nhấn mạnh một vấn đề quan trọng: nguồn tài trợ cho chương trình PURL hiện tập trung vào một nhóm nhỏ các nước châu Âu.

Ông cho biết chỉ khoảng 6–7 quốc gia châu Âu đang gánh phần lớn chi phí mua vũ khí Mỹ cho Ukraine, và kêu gọi các đồng minh khác chia sẻ trách nhiệm nhiều hơn.

Rutte còn đề xuất các nước NATO cân nhắc dành khoảng 0,25% GDP cho việc hỗ trợ Ukraine, như một cách tạo nguồn tài chính ổn định hơn trong dài hạn.

Chương trình PURL của NATO hoạt động như thế nào?

Prioritized Ukraine Requirements List (PURL) là cơ chế mua sắm vũ khí do NATO điều phối nhằm đẩy nhanh việc cung cấp trang bị cho Ukraine.

Cách thức vận hành cơ bản gồm ba bước:

• Ukraine xác định nhu cầu quân sự cấp bách, ví dụ như tên lửa đánh chặn phòng không hoặc hệ thống tên lửa.
• NATO tổng hợp các nhu cầu đó thành một danh sách ưu tiên.
• Các chính phủ đồng minh (chủ yếu là châu Âu) cấp tiền để mua vũ khí từ các nhà sản xuất Mỹ, sau đó chuyển giao cho Ukraine.

Cơ chế này cho phép Ukraine tiếp cận các hệ thống vũ khí tiên tiến vốn chủ yếu được sản xuất tại Mỹ, trong khi chi phí được chia sẻ giữa nhiều nước NATO.

Từ khi ra mắt năm 2025, PURL đã trở thành một kênh quan trọng để cung cấp tên lửa phòng không. Theo NATO:

• Khoảng 75% số tên lửa dùng cho các khẩu đội Patriot của Ukraine được cung cấp thông qua PURL.
• Một số hệ thống phòng không khác thậm chí nhận tới 90% tên lửa từ chương trình này.

Đến cuối năm 2025, các nước NATO và đối tác đã cam kết hơn 4 tỷ USD thiết bị quân sự thông qua PURL.

Ngoài ra, báo cáo từ phía Ukraine cho biết sáu quốc gia đã tài trợ bốn gói hỗ trợ lớn với tổng giá trị hơn 2 tỷ USD theo cơ chế này.

Nguồn tài trợ mới được “mở khóa”

Ngoại trưởng Ukraine Andriy Sybiha cho biết tại cuộc họp ở Helsingborg, Kiev đã kích hoạt thêm một nguồn tài trợ mới trong khuôn khổ PURL nhằm chi trả cho các hợp đồng vũ khí bổ sung.

Tuy nhiên, các tuyên bố công khai sau cuộc họp không nêu rõ nguồn tiền này đến từ đâu hoặc được cấu trúc tài chính như thế nào, nên chi tiết cụ thể vẫn chưa được công bố.

Tranh cãi quanh kế hoạch chuyển hướng 750 triệu USD vũ khí

Bên cạnh các cam kết mới, cuộc họp cũng diễn ra trong bối cảnh có những lo ngại trong NATO về một đề xuất từ phía Mỹ.

Theo nhiều báo cáo, Lầu Năm Góc đang xem xét chuyển hướng khoảng 750 triệu USD vũ khí vốn được mua cho Ukraine theo PURL sang các ưu tiên quân sự khác.

Những vũ khí đang được xem xét bao gồm tên lửa đánh chặn phòng không, có thể dùng cho các hệ thống như Patriot hoặc THAAD.

Vì các vũ khí này được tài trợ bằng tiền từ các đồng minh châu Âu dành riêng cho Ukraine, đề xuất này đã gây lo ngại rằng nguồn tiền đóng góp của các nước NATO có thể bị sử dụng cho mục đích khác. Điều đó có thể làm suy giảm niềm tin vào cơ chế PURL.

Các quan chức NATO nhấn mạnh rằng chưa có quyết định cuối cùng về việc chuyển hướng, và lãnh đạo liên minh vẫn khẳng định các trang bị quan trọng do Mỹ cung cấp thông qua PURL sẽ tiếp tục được chuyển tới Ukraine.

Vai trò của cuộc họp trong chiến lược NATO

Cuộc họp tại Helsingborg chủ yếu đóng vai trò chuẩn bị cho Hội nghị Thượng đỉnh NATO tại Ankara dự kiến diễn ra vào tháng 7.

Các chủ đề chính bao gồm:

• tăng chi tiêu quốc phòng của các nước NATO
• mở rộng năng lực sản xuất công nghiệp quốc phòng
• xây dựng cơ chế hỗ trợ Ukraine bền vững hơn

Trong bối cảnh đó, PURL trở thành một phần trung tâm của chiến lược NATO: các nước đồng minh góp tiền, còn ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ cung cấp phần lớn vũ khí then chốt.

Khi NATO hướng tới hội nghị Ankara, câu hỏi lớn vẫn còn là làm thế nào mở rộng mô hình này để việc hỗ trợ Ukraine trở nên ổn định, lâu dài và được chia sẻ rộng rãi hơn giữa các thành viên liên minh.