Malaysia siết chặt leo núi: Cấm 'compressed hike', bắt buộc kiểm tra sức khỏe trước khi chinh phục đỉnh cao

Malaysia đang triển khai một chiến dịch siết chặt nhiều lớp đối với hoạt động leo núi nguy hiểm sau sự gia tăng các vụ tai nạn, người leo núi bị lạc và các hoạt động tìm kiếm cứu nạn tốn kém — nguyên nhân được xác định do sự chuẩn bị kém, các nỗ lực chinh phục đỉnh núi bị thúc đẩy bởi mạng xã hội, đường mòn trái phép và xu hướng nguy hiểm của "compressed hike" (leo núi tốc độ).

Quy mô của cuộc khủng hoảng

• Trong 5 tháng đầu năm 2026, Cục Cứu hỏa và Cứu hộ ghi nhận 52 vụ người leo núi bị lạc liên quan đến 114 người — tăng gần 30% so với cùng kỳ năm 2025 (40 vụ với 88 nạn nhân) .
• Trên toàn quốc, 1.059 vụ tai nạn leo núi đã được ghi nhận từ năm 2021 đến 2025, dẫn đến 63 ca tử vong và 87 người bị thương, theo dữ liệu được trình bày tại Quốc hội vào ngày 23 tháng 6 năm 2026 .
• Các vụ việc nổi cộm gần đây — bao gồm vụ mất tích của Jaslinda Saludin, 49 tuổi, tại Gunung Batu Putih và cái chết của Nur Izzati Humaira Azizul, 19 tuổi, tại Bukit Changkat Asa — đã làm gia tăng áp lực từ dư luận và chính trị .

Các hạn chế mới được áp dụng

1. Cấm "compressed hike" và leo núi trong ngày trên các cung đường nguy hiểm

• Bộ Tài nguyên Thiên nhiên và Bền vững Môi trường (NRES) đã công bố vào ngày 29 tháng 7 năm 2026 rằng "day hikes" (leo trong ngày) và "compressed hikes" (leo tốc độ) sẽ bị hạn chế hoặc cấm tại các khu vực núi non nguy hiểm trên toàn quốc .
• Perak là bang tiên phong: vào ngày 5 tháng 6 năm 2026, Sở Lâm nghiệp bang đã áp dụng lệnh cấm ngay lập tức đối với leo núi trong ngày và "compressed hike" trên 7 cung đường núi nguy hiểm, bao gồm đường mòn Mount Korga (qua Korbu-Gayong), hiện yêu cầu thời gian leo tối thiểu là 3 ngày .
• Selangor tiếp nối vào ngày 12 tháng 6, tạm thời đình chỉ tất cả các đơn đăng ký cho các hoạt động "trans hiking" và "hiking compress" trong tất cả các Khu Bảo tồn Rừng Vĩnh viễn, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026, với người vi phạm có thể bị phạt tới 30.000 RM, phạt tù tới 5 năm, hoặc cả hai theo Đạo luật Lâm nghiệp Quốc gia .

2. Kiểm tra sức khỏe bắt buộc và chứng nhận thể lực cho các đường mòn phân loại

• Người leo núi trên các đường mòn được chỉ định hiện phải trải qua kiểm tra sức khỏe sớm và có được giấy chứng nhận sức khỏe thể lực trước khi được phép leo .
• Chính phủ cũng đang tăng cường quy trình sàng lọc trước khi leo bằng cách yêu cầu khai báo sức khỏe, kiểm tra tiền sử bệnh và bằng chứng bảo hiểm .
• Các nhà chức trách đã yêu cầu bắt buộc phải có Hướng dẫn viên Leo núi Lâm nghiệp được chứng nhận (MGP) tại 189 khu vực leo núi nguy hiểm để hỗ trợ an toàn cho người leo núi, ứng phó khẩn cấp và tuân thủ quy định .

3. Sàng lọc bệnh độ cao trên đỉnh Kinabalu và đỉnh Tahan

• NRES đặc biệt đề xuất sàng lọc các triệu chứng của Bệnh Độ cao (HAI) và say núi cấp tính (AMS) đối với người leo núi chinh phục đỉnh Kinabalu ở Sabah và đỉnh Tahan ở Pahang . Động thái này xuất phát từ rủi ro của những người leo núi có các bệnh lý không được phát hiện cố gắng chinh phục các đỉnh cao, đôi khi trong khung thời gian bị nén.

Nguyên nhân thúc đẩy chiến dịch siết chặt

• Chuẩn bị kém và thiếu kinh nghiệm: Các quan chức cho biết nhiều người leo núi bị lạc là do không được chuẩn bị kỹ lưỡng, thiếu kỹ năng định đường cơ bản và đánh giá thấp địa hình .
• Xu hướng mạng xã hội: Áp lực phải có ảnh check-in trên đỉnh và hoàn thành các cung đường "thử thách" đã lôi kéo những người leo núi thiếu kinh nghiệm vào các tình huống nguy hiểm mà không có kế hoạch phù hợp .
• Đường mòn trái phép: Người leo núi đi lạc khỏi các con đường được đánh dấu đã trở thành gánh nặng lớn cho công tác tìm kiếm cứu nạn .
• "Compressed hikes": Cố gắng hoàn thành các cung đường dài hoặc kỹ thuật khó trong một ngày (thay vì tốc độ nhiều ngày được khuyến nghị) làm tăng tình trạng kiệt sức, mất phương hướng và các trường hợp khẩn cấp liên quan đến độ cao .
• Chi phí hoạt động tìm kiếm cứu nạn: Các nhiệm vụ cứu hộ đa cơ quan tốn kém — bao gồm cả tìm kiếm trên không — đã gây áp lực lên ngân sách bang và liên bang, tạo thêm tính cấp bách về tài chính cho các cải cách .

Các bang và cung đường nào bị ảnh hưởng

• Perak: Bảy cung đường nguy hiểm phải đối mặt với lệnh cấm ngay lập tức đối với leo núi trong ngày và "compressed hike", bao gồm đường xuyên Korbu-Gayong (tối thiểu 3 ngày) và đường xuyên Spencer Chapman . Bang cũng đã khởi xướng các nghiên cứu rủi ro tai nạn và thảm họa cho các khu vực leo núi, đồng thời khám phá các hệ thống giám sát thời gian thực cho các địa điểm nguy hiểm .
• Selangor: Tất cả các đơn đăng ký "trans hiking" và "compressed hiking" trong các Khu Bảo tồn Rừng Vĩnh viễn bị đình chỉ cho đến khi có thông báo mới .
• Cấp quốc gia: Bộ NRES đang điều phối việc triển khai các khu vực hạn chế tiếp cận, hướng dẫn viên được chứng nhận và khai báo sức khỏe bắt buộc .