BepiColombo tách mô-đun chuyển tiếp: Những thử thách trước khi vào quỹ đạo Sao Thủy

BepiColombo đã rời giai đoạn hành trình dài ngày. Ngày 3/9/2026, Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) xác nhận Mô-đun Chuyển tiếp Sao Thủy (MTM) đã tách thành công khỏi tổ hợp tàu. Hai tàu quỹ đạo khoa học—Mercury Planetary Orbiter (MPO) của ESA và Mio của Cơ quan Thám hiểm Hàng không Vũ trụ Nhật Bản (JAXA)—vẫn còn gắn với nhau trên chặng tiếp cận cuối cùng tới Sao Thủy. 5

Đây là một cột mốc lớn, nhưng chưa phải đích đến. Phần khó nhất của chiến dịch đến Sao Thủy giờ mới bắt đầu: bị hành tinh bắt giữ vào quỹ đạo, tách hai tàu, rồi thực hiện hàng loạt đợt đốt động cơ để đưa mỗi tàu vào quỹ đạo khoa học riêng.

MTM đã hoàn thành nhiệm vụ

BepiColombo được phóng ngày 20/10/2018 và không bay thẳng đến Sao Thủy. Để giảm đủ vận tốc và thay đổi quỹ đạo quanh Mặt Trời, tàu đã thực hiện 9 lần bay sượt hấp dẫn: một lần qua Trái Đất, hai lần qua Sao Kim và sáu lần qua Sao Thủy, kết hợp với nhiều năm lực đẩy điện năng lượng Mặt Trời ở mức thấp. 1431

MTM là phần cung cấp điện và lực đẩy trong hành trình liên hành tinh này. Sau khi MTM tách ra, các tấm pin Mặt Trời của MPO sẽ cấp điện cho tổ hợp MPO–Mio còn gắn liền. ESA xác nhận việc tách mô-đun nhờ tín hiệu thu được tại các ăng-ten không gian sâu ở Cebreros, Tây Ban Nha, và Malargüe, Argentina. 5

Vì sao lịch đến Sao Thủy bị lùi

Năm 2024, ESA thông báo một vấn đề điện khiến hệ động cơ điện của BepiColombo không thể hoạt động hết công suất. Hệ thống bị ảnh hưởng thuộc MTM, vốn đảm nhiệm lực đẩy trong giai đoạn hành trình. 24

Các nhóm kỹ sư đã điều chỉnh quỹ đạo và kế hoạch vận hành. Vì vậy, thời điểm dự kiến đưa tàu vào quỹ đạo Sao Thủy được chuyển từ kế hoạch ban đầu trong năm 2025 sang 21/11/2026. 2431

Việc bỏ lại MTM đồng nghĩa sự cố của hệ lực đẩy hành trình không còn chi phối giai đoạn kế tiếp. Tuy nhiên, các bước còn lại vẫn liên kết chặt chẽ với nhau và đòi hỏi độ chính xác rất cao.

Lộ trình từ lúc bị bắt giữ đến khi làm khoa học

Các mốc dưới đây là kế hoạch dự kiến, chưa phải sự kiện đã hoàn tất:

• 21/11/2026: Tổ hợp MPO–Mio dự kiến đi vào quỹ đạo quanh Sao Thủy. 514
• 9–10/12/2026: Mio dự kiến tách khỏi MPO. 514
• Đến tháng 3/2027: Sứ mệnh dự kiến thực hiện 16 lần đốt động cơ để chuyển đổi các quỹ đạo ban đầu thành quỹ đạo khoa học chuyên biệt cho hai tàu. 12
• 6/4/2027: Hoạt động khoa học chính thức dự kiến bắt đầu. 37

Do đó, vào quỹ đạo Sao Thủy mới chỉ là bước mở đầu của giai đoạn đến nơi. Quỹ đạo đầu tiên chưa phải cấu hình quan sát cuối cùng: BepiColombo còn phải trải qua nhiều tháng hiệu chỉnh quỹ đạo và kiểm tra hệ thống trước khi hai tàu có thể làm việc theo kế hoạch danh định.

Vì sao thao tác gần Sao Thủy đặc biệt khó

BepiColombo phải điều phối đồng thời hai tàu quỹ đạo, các lần tách tàu, liên lạc, tư thế bay và một chuỗi dài thao tác động cơ khi hoạt động rất gần Mặt Trời. Trong môi trường ở Sao Thủy, sứ mệnh được thiết kế để chịu nhiệt độ vượt 350°C. 19

Độ phức tạp cũng xuất phát từ thiết kế hai tàu bổ sung cho nhau. MPO là tàu quan sát hành tinh, còn Mio tập trung nghiên cứu môi trường từ trường quanh Sao Thủy. Cuối cùng, cả hai sẽ vận hành trên các quỹ đạo cực riêng của mình. 20

Hai tàu sẽ nghiên cứu điều gì?

BepiColombo mang tổng cộng 16 thiết bị khoa học: 11 thiết bị trên MPO và 5 thiết bị trên Mio. 1927 Chúng được thiết kế để khảo sát Sao Thủy vừa như một hành tinh, vừa như một môi trường chịu ảnh hưởng mạnh của Mặt Trời—từ bề mặt và địa chất, cấu trúc bên trong, từ trường, từ quyển cho đến ngoại quyển bao quanh hành tinh. 1920

Cách tiếp cận bằng hai tàu giúp đối chiếu các phép đo ở môi trường hành tinh và môi trường từ quyển. Nhưng giá trị khoa học ấy phụ thuộc vào việc chuỗi thao tác sắp tới—bắt giữ quỹ đạo, tách tàu và chuyển quỹ đạo—diễn ra đúng kế hoạch.

Hiện tại, việc tách MTM thành công là một thành tựu quan trọng, không phải vạch đích. Lần đi vào quỹ đạo Sao Thủy dự kiến ngày 21/11 sẽ là thử thách quyết định tiếp theo, đánh dấu chuyển tiếp từ hành trình kéo dài tám năm sang một sứ mệnh khoa học hành tinh thực sự. 512