Đòn tổng lực của Điện Kremlin: Chiến tranh kinh tế, chiến dịch bí mật và lời đe dọa 'Kịch bản Ukraine' của Putin nhắm vào lá phiếu Armenia

Cưỡng ép kinh tế: Từ nông sản tới xăng dầu

Các điểm gây áp lực trực tiếp nhất nhắm vào nền kinh tế mong manh và phụ thuộc vào thương mại của Armenia.

Lệnh cấm nhập khẩu nông sản
Ngày 28 tháng 5, Cơ quan kiểm dịch động thực vật Nga, Rosselkhoznadzor, đã công bố các hạn chế tạm thời đối với hàng loạt mặt hàng xuất khẩu rau quả giá trị cao của Armenia, với lý do vi phạm kiểm dịch. Danh sách cấm bao gồm cà chua, dưa chuột, ớt, rau ăn lá, dâu tây, cá sống và hoa, và thời điểm áp dụng các hạn chế này có hiệu lực chỉ hơn một tuần trước cuộc bỏ phiếu . Động thái này đi theo lối mòn quen thuộc của Nga: sử dụng các quy định vệ sinh như một cây gậy chính trị để chống lại các nước láng giềng theo đuổi chính sách đối ngoại độc lập .

Đe dọa cắt nguồn cung năng lượng và kim cương
Vài ngày trước đó, Nga đã leo thang các đe dọa kinh tế khi cảnh báo sẽ đình chỉ hoặc chấm dứt một thỏa thuận song phương năm 2013, trong đó xóa bỏ thuế xuất khẩu đối với khí đốt tự nhiên, sản phẩm dầu mỏ và kim cương thô vận chuyển đến Armenia . Bộ trưởng Năng lượng Nga Sergei Tsivilev tuyên bố rõ ràng rằng những nguồn cung thiết yếu này sẽ bị cắt nếu Yerevan tiếp tục nỗ lực gia nhập Liên minh châu Âu . Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova xác nhận rằng Đại sứ quán Nga đã gửi một công hàm chính thức nêu rõ tối hậu thư này .

Các tối hậu thư ngoại giao và đa phương

Chiến tranh kinh tế đi kèm với một cuộc tấn công ngoại giao đồng bộ, leo thang từ áp lực song phương lên thành phong tỏa đa phương.

Triệu hồi đại sứ về 'tham vấn'
Ngày 30 tháng 5, Bộ Ngoại giao Nga tuyên bố đã triệu hồi Đại sứ tại Armenia, Sergei Kopyrkin, về Moscow để tham vấn khẩn cấp. Tuyên bố của bộ này liên kết rõ ràng động thái này với "các bước đi của giới lãnh đạo Armenia nhằm xích lại gần Liên minh châu Âu, do đó phá hoại hợp tác trong Liên minh Kinh tế Á-Âu" . Việc triệu hồi đại sứ là một tín hiệu ngoại giao nghiêm trọng và hiếm khi được sử dụng, chỉ dành cho những thời điểm khủng hoảng sâu sắc.

Tối hậu thư trưng cầu dân ý từ EAEU
Tại hội nghị thượng đỉnh Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU) ở Astana vào ngày 29 tháng 5, ông Putin đã liên kết các nhà lãnh đạo Belarus, Kazakhstan và Kyrgyzstan đứng sau một yêu cầu chung. Bốn tổng thống kêu gọi Armenia tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý toàn quốc ngay lập tức để lựa chọn giữa tư cách thành viên EU và ở lại EAEU. Tuyên bố của họ cảnh báo rằng việc Armenia chuẩn bị gia nhập EU đặt ra "những rủi ro đáng kể đối với an ninh kinh tế" của khối và chỉ đạo các quan chức chuẩn bị một báo cáo vào tháng 12 năm 2026 về "những hậu quả có thể có của việc đình chỉ" hiệp ước EAEU liên quan đến Armenia . Tối hậu thư này định hình sự lựa chọn của Armenia như một quyết định nhị phân, được ăn cả ngã về không, với một thời hạn chót cứng nhắc.

Lời đe dọa rùng mình: 'Kịch bản Ukraine' của Putin

Putin lần đầu tiên đưa ra cách định hình "kịch bản Ukraine" vào ngày 9 tháng 5 và lặp lại một cách mạnh mẽ sau hội nghị thượng đỉnh EAEU vào ngày 29 tháng 5, cảnh báo rằng Armenia có thể đối mặt với số phận tương tự như Ukraine nếu tiếp tục con đường thân châu Âu . Ông lập luận rằng nỗ lực gia nhập EU của Kyiv từng gây ra một "cuộc khủng hoảng" ở đất nước đó - ám chỉ cuộc cách mạng Maidan năm 2014 mà Putin từ lâu đã xuyên tạc là một cuộc đảo chính do phương Tây hậu thuẫn - và ngụ ý rằng một động lực tương tự có thể nhấn chìm Armenia .

Tổng thống Nga tuyên bố rằng Armenia phải quyết định "càng nhanh càng tốt" giữa hội nhập EU và các nghĩa vụ EAEU hiện có, cảnh báo rằng nếu các tiêu chuẩn EU được thông qua, Moscow sẽ "chấm dứt" mọi hội nhập kinh tế và công dân Armenia sẽ cần giấy phép để làm việc tại Nga . Ông cũng khơi dậy bóng ma về một cuộc xung đột vũ trang, khi truyền thông nhà nước Nga giải thích phát biểu của ông là một lời cảnh báo rằng "kịch bản Ukraine" có thể đồng nghĩa với một cuộc xâm lược quân sự của Nga .

Ngôn từ này không phải ngẫu nhiên. Bằng cách định hình sự lựa chọn dân chủ của Armenia như một thách thức hiện hữu đối với an ninh của Nga, Điện Kremlin đang triển khai một kiến trúc tường thuật giống hệt như đã được sử dụng để biện minh cho cuộc xâm lược năm 2022 . Bộ Ngoại giao Nga đã củng cố câu chuyện này, cáo buộc công khai Armenia "không theo đuổi lập trường cân bằng đối với Moscow" và "hợp tác với các quốc gia châu Âu muốn làm hại Nga" .

Chiến dịch bí mật: Phiếu bầu, bot và tin giả

Bên dưới những lời đe dọa công khai là một bộ máy can thiệp bí mật, theo một cuộc điều tra của Reuters và đánh giá tình báo phương Tây, đang tích cực làm việc để thao túng trực tiếp kết quả bầu cử.

Kế hoạch vận chuyển cử tri 50 triệu USD
Theo một cuộc điều tra của Reuters trích dẫn năm quan chức tình báo phương Tây và các tài liệu nội bộ, Điện Kremlin đã phân bổ khoảng 50 triệu USD để vận chuyển hàng chục nghìn công dân mang hai quốc tịch Nga-Armenia đến Armenia để bỏ phiếu chống lại đảng cầm quyền của ông Pashinyan. Kế hoạch này được cho là nhằm huy động tới 100.000 cử tri - một con số có khả năng làm thay đổi kết quả bầu cử .

Chiến dịch này được cho là do một cơ quan mới thành lập của Điện Kremlin giám sát, đó là Ban Giám đốc về Hợp tác và Đối tác Chiến lược, được thành lập vào tháng 10 . Nhà thầu thực hiện được xác định là Social Design Agency (SDA), một tổ chức do Điện Kremlin tài trợ, có nhân sự đã từng tham gia vào các chiến dịch tuyên truyền khắp châu Âu . Bộ Ngoại giao Anh trước đây đã tuyên bố rằng SDA đã "được Điện Kremlin giao nhiệm vụ và tài trợ để thực hiện một loạt các hoạt động can thiệp nhằm phá hoại" các tiến trình dân chủ .

Mạng lưới bot và tin giả
Song song đó, các mạng lưới liên kết với Điện Kremlin đã phát động một chiến dịch thông tin sai lệch tràn lan. Hãng điều tra độc lập của Nga Agentstvo và nhóm phân tích Bot Blocker đã xác định một mạng lưới bot chuyên dụng trên nền tảng X (trước đây là Twitter), sử dụng phương pháp kết hợp: các tài khoản tự động sử dụng trí tuệ nhân tạo phối hợp với các hồ sơ do con người vận hành để khuếch đại các câu chuyện chống Pashinyan đồng thời làm suy giảm sự ủng hộ dành cho chính phủ của ông . Chiến dịch cũng bao gồm các trang web giả mạo các hãng thông tấn hợp pháp của Armenia, được thiết kế để phát tán tuyên truyền thân Nga .

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova đã bác bỏ những cáo buộc này, cho rằng chúng là thông tin sai lệch của phương Tây .

Phản ứng quốc tế

Liên minh châu Âu đã đáp trả bằng tình đoàn kết công khai, khi người phát ngôn Ủy ban châu Âu, ông Anouar El Anouni, tuyên bố EU ủng hộ "khả năng phục hồi dân chủ của Armenia, bao gồm cả chống lại các mối đe dọa hỗn hợp, thao túng thông tin và can thiệp từ nước ngoài" . Tuyên bố này trực tiếp thừa nhận bản chất của chiến dịch gây áp lực từ Điện Kremlin mà không leo thang đối đầu.

Khi ngày bầu cử đến gần, tình hình vẫn rất bất ổn. Trong khi các lệnh cấm nông sản, đe dọa năng lượng và các hành động ngoại giao là các biện pháp chính thức đã được xác nhận của Nga, thì kế hoạch vận chuyển cử tri 50 triệu USD và các chi tiết về mạng bot cụ thể lại dựa trên các nguồn tin tình báo phương Tây và báo cáo điều tra, và mức độ thực thi đầy đủ của chúng vẫn chưa được xác minh. Điều không thể phủ nhận là cuộc bỏ phiếu ngày 7 tháng 6 của Armenia đã trở thành mặt trận mới nhất trong chiến dịch của Điện Kremlin nhằm ngăn chặn bất kỳ nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ nào thoát khỏi quỹ đạo của mình - với một lối chơi ngày càng công khai, tốn kém và đầy đe dọa.