Cuộc đua tăng tốc sản xuất Indium Phosphide: JX Advanced Metals và các đối thủ xoay xở ra sao với lỗ hổng nguồn cung 70%

Việc xây dựng hạ tầng AI toàn cầu đang đối mặt với một nút thắt vật liệu không ngờ tới, ảnh hưởng trực tiếp đến các trung tâm dữ liệu mạnh nhất thế giới: nguồn cung wafer Indium Phosphide (InP), một chất bán dẫn hợp chất quan trọng cho các bộ thu phát quang tốc độ cao. Khi các cụm AI phát triển từ hàng nghìn lên hàng trăm nghìn bộ tăng tốc, mật độ kết nối quang đã tăng cấp số nhân, đẩy nhu cầu InP vượt xa năng lực của một chuỗi cung ứng vốn được xây dựng cho thị trường viễn thông tăng trưởng chậm . Sự thắt chặt nguồn cung này thể hiện rõ nhất trong các kế hoạch đầu tư của nhà sản xuất đế wafer hàng đầu thế giới.

Siêu kế hoạch 120 tỷ Yên từ JX Advanced Metals

JX Advanced Metals, nhà cung cấp thống trị toàn cầu với khoảng 40% thị phần đế InP tính đến năm tài chính 2026 , vừa công bố cam kết vốn lớn nhất từ trước đến nay. Công ty có kế hoạch đầu tư 120 tỷ Yên (khoảng 780 triệu USD) đến năm tài chính 2030 để mở rộng công suất sản xuất wafer Indium Phosphide. Khi kết hợp với các dự án đã công bố trước đó, tổng công suất của công ty dự kiến sẽ tăng từ 7 đến 10 lần so với mức của năm tài chính 2025 . Đây là khoản đầu tư mở rộng quy mô đơn lẻ lớn nhất từng được công bố bởi bất kỳ nhà cung cấp đế InP nào.

Một năm leo thang: Từ nâng cấp nhỏ giọt đến siêu đầu tư

Lộ trình dẫn đến con số 120 tỷ Yên cho thấy viễn cảnh nguồn cung xấu đi nhanh như thế nào. Các kế hoạch của JX đã leo thang chóng mặt:

• Tháng 7 năm 2025: Khoản đầu tư ban đầu 1,5 tỷ Yên được công bố để tăng công suất lên khoảng 20% tại Nhà máy Isohara .
• Tháng 10 năm 2025: Khoản đầu tư bổ sung nâng tổng vốn lên 3,3 tỷ Yên, mục tiêu tăng tổng công suất thêm 50% so với mức năm 2025 .
• Tháng 2 năm 2026: Công ty công bố một kế hoạch lớn hơn nhiều, khoảng 20 tỷ Yên để tăng gấp ba công suất năm 2025 vào năm 2030 .
• Tháng 6 năm 2026: Siêu kế hoạch mới nhất được tiết lộ, với tổng vốn đầu tư lên đến 120 tỷ Yên để đạt mức tăng công suất gấp 7–10 lần vào năm 2030 .

Trong vòng chưa đầy một năm, mục tiêu chi tiêu của công ty đã phình to gấp 80 lần, với kế hoạch cuối cùng đại diện cho mức tăng gấp sáu lần so với mục tiêu tăng gấp ba được đặt ra chỉ bốn tháng trước đó .

“Cơn bão hoàn hảo”: Nhu cầu AI và cú sốc địa chính trị

Hai lực đẩy đang thúc đẩy sự cấp bách phi thường này. Thứ nhất là từ phía cầu: hơn 80% nhu cầu hạ nguồn InP hiện đến từ các mô-đun quang tốc độ cao cho các trung tâm dữ liệu AI . Khi các nhà cung cấp siêu quy mô chuẩn hóa quang học 800G và 1.6T, đồng thời hướng tới quang học đóng gói chung (co-packaged optics), ngành công nghiệp dự kiến nhu cầu về laser và wafer dựa trên InP sẽ duy trì tốc độ tăng trưởng kép hàng năm là 85% cho đến năm 2030 chỉ tính riêng cho các ứng dụng liên quan đến AI .

Thứ hai là cú sốc địa chính trị. Vào tháng 2 năm 2025, Bắc Kinh đã áp dụng lệnh kiểm soát giấy phép xuất khẩu đối với chất bán dẫn hợp chất này . Hậu quả ngay lập tức và nghiêm trọng. Giá InP đã tăng vọt khoảng 250%, và các nhà cung cấp quang tử lớn nhất thế giới rơi vào tình trạng tồn đọng đơn hàng kéo dài đến tận năm 2028 . Cú sốc này đe dọa làm chậm quá trình xây dựng hạ tầng AI trị giá hàng nghìn tỷ đô la, buộc CEO của Coherent, nhà sản xuất chip được NVIDIA hậu thuẫn, phải đích thân tham gia phái đoàn thương mại Mỹ đến Trung Quốc vào tháng 5 năm 2026 để đàm phán .

Những lực đẩy này va chạm với các hạn chế cung ứng mang tính cấu trúc sâu sắc. Việc đánh giá chất lượng một dây chuyền sản xuất InP mới mất từ 18–24 tháng đầy gian nan, phần lớn hoạt động sản xuất vẫn sử dụng wafer 2 và 4 inch trong khi quá trình chuyển đổi sang 6 inch gần như chưa bắt đầu, và các đợt mở rộng công suất bắt đầu vào năm 2025 sẽ không thể xuất xưởng sản phẩm đủ tiêu chuẩn trước năm 2027 .

Những con số đằng sau cuộc khủng hoảng

Phép toán cung-cầu giải thích cho sự hoảng loạn này. Năm 2025, nhu cầu thiết bị InP toàn cầu được dự báo là 2 triệu đơn vị so với năng lực sản xuất thực tế chỉ 600.000 đơn vị — một sự thiếu hụt nguồn cung gần 70% . Đến năm 2026, ước tính nhu cầu đã tăng cao tới 2,6 đến 3,0 triệu wafer, so với nền tảng công suất chỉ tăng nhẹ lên khoảng 600.000 đến 750.000 đơn vị .

Các tay chơi khác trong cuộc đua công suất toàn cầu

JX Advanced Metals không đơn thương độc mã. Toàn bộ chuỗi cung ứng InP đang trong trạng thái mở rộng điên cuồng để đáp ứng nhu cầu từ các khách hàng sản xuất bộ thu phát quang lớn.

• Lumentum đang trong quá trình mở rộng mạnh mẽ tại bốn nhà máy hiện có và đã mua lại một nhà máy thứ năm — một cơ sở Qorvo trước đây ở Greensboro, Bắc Carolina — để thúc đẩy sản xuất thiết bị quang dựa trên InP . Công ty cho biết hiện đang cung ứng thiếu hụt so với nhu cầu thị trường khoảng 25–30%. Kế hoạch mở rộng 40% công suất nhà máy wafer đã được hoàn thành trước thời hạn vào giữa năm 2026, nhưng công ty vẫn "cháy hàng" đến hết năm 2028 .
• Coherent cũng đang gấp rút mở rộng. Họ đã tăng gấp ba công suất InP so với cùng kỳ năm trước, đưa dây chuyền sản xuất InP 6 inch đầu tiên trên thế giới vào hoạt động tại Texas, và nhận được khoản đầu tư 2 tỷ USD từ NVIDIA như một phần của thỏa thuận đầu tư kép 4 tỷ USD cùng với Lumentum để đảm bảo các cam kết mua hàng nhiều năm và quyền tiếp cận công suất trong tương lai .
• AXT, nhà sản xuất đế lớn có trụ sở tại Bắc Kinh, là một nguồn gây gián đoạn. Sự chậm trễ giấy phép xuất khẩu của họ theo các biện pháp kiểm soát mới của Trung Quốc đã ảnh hưởng trực tiếp đến các nhà sản xuất mô-đun quang Đài Loan là VPEC và LandMark Optoelectronics, buộc họ phải tìm kiếm các giải pháp thay thế nguồn cung không từ Trung Quốc .
• IntelliEPI, một nhà cung cấp wafer epitaxy có trụ sở tại Đài Loan, đã công khai tuyên bố rằng tình trạng thiếu hụt đế InP đang hạn chế sản lượng và gây ra những thay đổi trong hoạt động trên toàn chuỗi cung ứng truyền dẫn AI .
• Sumitomo Electric và các tay chơi truyền thống khác của Nhật Bản cũng đang đầu tư vào công suất bổ sung, dù ở quy mô nhỏ hơn JX.

Bất chấp hàng tỷ đô la hiện đang được cam kết, sự đồng thuận trong ngành là khoảng cách cung-cầu sẽ mất nhiều năm để thu hẹp. Khoản đầu tư kép 4 tỷ USD của NVIDIA, nhà máy thứ năm của Lumentum, mục tiêu gấp 7–10 lần của JX — tất cả đều là những nỗ lực để bắt kịp một đường cong nhu cầu đang tự nó tăng tốc. Với chu kỳ kiểm định tính bằng năm và các lộ trình quang học AI đòi hỏi mật độ ngày càng lớn, nút thắt cổ chai đế InP có vẻ sẽ là một đặc điểm định hình bối cảnh hạ tầng AI cho đến cuối thập kỷ này.