Bên trong thỏa thuận năng lượng 8 tỷ USD định hình lại quyền lực Caspian tại Tuần lễ Năng lượng Baku 2026

Thỏa thuận khí Absheron đa quốc gia

Có lẽ hợp đồng mang tính hệ quả nhất trong tuần là thỏa thuận mua bán khí đốt tự nhiên kéo dài 15 năm cho mỏ ngoài khơi Absheron. Thỏa thuận quy tụ bốn thực thể: SOCAR (Azerbaijan), BOTAŞ (Thổ Nhĩ Kỳ), TotalEnergies (Pháp) và công ty đầu tư XRG của ADNOC (UAE) . Lễ ký kết diễn ra với sự chứng kiến của Tổng thống Ilham Aliyev.

Hợp đồng bao gồm việc cung cấp tổng cộng 33 tỷ mét khối (bcm) khí đốt tự nhiên cho Thổ Nhĩ Kỳ trong vòng 15 năm, dự kiến bắt đầu cung cấp vào năm 2029 . Điều quan trọng là, quyết định đầu tư cuối cùng cho giai đoạn hai của dự án Absheron dự kiến sẽ được đưa ra vào cuối năm nay . Thỏa thuận này củng cố Hành lang Khí đốt Phía Nam, mạng lưới cơ sở hạ tầng đang ngày càng trở nên quan trọng đối với an ninh năng lượng của châu Âu .

Cột mốc sản xuất khí lịch sử của BP và kế hoạch đầu tư tiềm năng trị giá hàng tỷ USD

BP đã đạt được một cột mốc kỹ thuật tại ACG—một trong những mỏ dầu sản xuất lớn nhất thế giới—bằng cách lần đầu tiên trong lịch sử bắt đầu sản xuất khí không đồng hành (NAG) . Giếng sản xuất khí đầu tiên được khoan từ giàn khoan hiện hữu West Chirag, nhắm vào các tầng chứa Qirmaki Upper và Lower Sands .

Tiềm năng tài nguyên khí của mỏ này là rất đáng kể: khí không đồng hành của ACG được ước tính chứa khoảng 4 nghìn tỷ feet khối (113 bcm) trữ lượng có thể thu hồi, với mức tiềm năng ước tính có thể lên tới 6 nghìn tỷ feet khối (170 bcm) . Giếng khoan ban đầu này được thiết kế rõ ràng nhằm cung cấp dữ liệu về vỉa chứa và dòng chảy, phục vụ cho việc lập kế hoạch phát triển trong tương lai và đánh giá khí ở quy mô lớn hơn .

Chủ tịch khu vực của BP, ông Giovanni Cristofoli, không dừng lại ở thông báo sản xuất. Phát biểu với báo giới bên lề sự kiện vào ngày 2 tháng 6, ông cho biết công ty sắp có thêm một giếng khoan nữa và dữ liệu thu được có thể dẫn đến "một khoản đầu tư trị giá hàng tỷ đô la" vào nguồn khí nằm bên dưới mỏ ACG .

Chuyển giao đường ống dẫn: BTC và BTE về tay SOCAR

Ông Cristofoli xác nhận BP sẽ chuyển giao quyền kiểm soát vận hành đường ống dẫn dầu Baku-Tbilisi-Ceyhan (BTC) cho SOCAR có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026 .

Ông nói rõ rằng đây không phải là thoái vốn: BP vẫn giữ 30,1% cổ phần sở hữu trong tập đoàn BTC, trong khi SOCAR, hiện là cổ đông lớn nhất với 32,97% thông qua công ty con AzBTC, sẽ đảm nhận vai trò điều hành . Việc chuyển giao đường ống dẫn khí Baku-Tbilisi-Erzurum (BTE) cho SOCAR cũng đang diễn ra đúng tiến độ, với cùng thời hạn hợp đồng là ngày 1 tháng 7 .

AI, giảm khí methane và chủ đề công nghệ

Tuần lễ Năng lượng Baku 2026 là nơi trình diễn công nghệ cũng nhiều như là một sân chơi tài nguyên. Xuyên suốt cả triển lãm Dầu khí Caspian và Diễn đàn Năng lượng Baku, trí tuệ nhân tạo (AI) và giảm phát thải đã chi phối chương trình nghị sự . Các nhà triển lãm đã giới thiệu thiết bị khoan dẫn đường bằng AI, phân tích dự đoán sự cố thiết bị và các công cụ giám sát tự động nhằm giảm chi phí sản xuất và nâng cao hiệu quả khai thác thượng nguồn .

Về khí methane, SOCAR đã ký một thỏa thuận với Boston Consulting Group (BCG) để khởi động sáng kiến Máy gia tốc giảm phát thải khí methane Caspian, được thiết kế nhằm tăng cường hợp tác khu vực và giảm thiểu phát thải khí methane vào năm 2030 . Các công nghệ giảm khí methane là một chủ đề trung tâm xuyên suốt các hội trường triển lãm, phản ánh một ngành công nghiệp đang chịu áp lực ngày càng tăng trong việc thể hiện trách nhiệm với môi trường song song với mở rộng sản xuất .

Hành lang năng lượng xanh và câu hỏi về năng lượng tái tạo

Nhiều phiên họp đã được dành riêng cho chuyển đổi năng lượng, đầu tư năng lượng tái tạo và các hành lang hydrogen xanh kết nối Trung Á với châu Âu . Triển lãm tự định vị mình là bao trùm cả "năng lượng xanh, số hóa và trí tuệ nhân tạo" bên cạnh hydrocarbon truyền thống . Các con số về dự án năng lượng tái tạo cụ thể – như khoản đầu tư 740 triệu USD của ACWA Power và trang trại gió Khizi-Absheron – đã được thảo luận rộng rãi trên sân khấu, nhưng chưa có thông báo hợp đồng được kiểm chứng độc lập nào khớp với những con số đó được xác nhận từ các nguồn tài liệu được cung cấp.