Bên trong cuộc đại tu Copilot 2026 của Microsoft: Làm thế nào một giao diện tĩnh lặng, mô hình làm việc mới và cuộc cải tổ lãnh đạo đã thuần hóa trợ lý AI

Thay đổi dễ nhận thấy nhất nằm ở phần nhìn. Trang Engadget nhận định rằng "điểm khác biệt nổi bật nhất ở diện mạo mới của Copilot là việc nó có quá ít màu sắc" . Giao diện giờ đây phần lớn là đen và trắng, ưu tiên khả năng đọc và sự thống nhất hơn là thể hiện cá tính. Ngôn ngữ thiết kế này hướng đến cảm giác nhất quán dù bạn đang dùng Word, PowerPoint hay Excel .

Hộp thoại văn bản tĩnh trước kia đã biến mất. Thế chỗ nó là một bề mặt nhắc lệnh động, có khả năng nhận biết tác vụ. Khi bạn gõ, bề mặt này sẽ mở rộng để hiển thị các điều khiển liên quan – như chọn tệp, tùy chọn nghiên cứu, công cụ trực quan hóa – thay vì bắt bạn phải săn tìm chúng trong một menu riêng biệt .

Copilot giờ đây hiện diện trong một bảng điều khiển bên (side pane) thống nhất trên tất cả các ứng dụng Microsoft 365, giải quyết triệt để vấn đề người dùng phải học cách truy cập khác nhau cho mỗi ứng dụng. Khi bạn không dùng đến, các bảng và menu sẽ tự động thu gọn. Ý tưởng ở đây là Copilot chỉ nên chiếm dụng không gian khi nó được gọi ra một cách chủ đích .

Làm nền tảng cho tất cả những điều này là một Hệ thống Thiết kế Copilot chính thức, được Microsoft công bố vào tháng 5/2026. Nó hệ thống hóa ba yếu tố kiến trúc cốt lõi – Nút Hành động Động (Dynamic Action Button), Chat, và Tích hợp Trên Canvas – và nhằm mục đích thực thi một mô hình hành vi nhất quán, "có chủ đích và nhân văn" trên mọi giao diện mà Copilot xuất hiện .

Cách 'Throw & Catch' tạo ra một lớp làm việc liên tục

Phần tham vọng nhất của cuộc đại tu này là một triết lý thiết kế mà nội bộ Microsoft gọi là “Throw & Catch”. Vấn đề mà nó giải quyết rất rõ ràng: trong những ngày đầu triển khai, nút nổi, khung chat, gợi ý trên tài liệu và lời nhắc ngữ cảnh của Copilot đều hoạt động như những tính năng độc lập. Người dùng cảm thấy như bị một “bầy” giao diện AI bao vây mà chúng dường như không hề biết đến sự tồn tại của nhau .

Throw & Catch được thiết kế để khiến Copilot vận hành như một lớp công việc đơn nhất và liên tục. Cách thức hoạt động như sau: bạn có thể bắt đầu bằng cách gõ một chỉ dẫn trong khung chat, rồi nhấp vào tài liệu để chỉnh sửa, sau đó mở một bảng bên để tinh chỉnh hình ảnh. Ở mỗi bước, Copilot sẽ tự động truyền ngữ cảnh và tiêu điểm của bạn qua các giao diện đó. Bạn không cần phải nhắc lại ý định của mình. Trợ lý sẽ theo sát bạn qua tài liệu, ứng dụng, tệp tin, và thậm chí là ngữ cảnh rộng hơn của Microsoft Graph như một hệ thống phối hợp nhịp nhàng .

Đây không phải là một ứng dụng hay nút bấm mới. Nó là một mô hình hành vi nhằm giúp các điểm truy cập Copilot khác nhau phối hợp với nhau, để người dùng luôn hiểu rõ AI đang hoạt động ở đâu và tại sao ngữ cảnh vừa được di chuyển tới đó .

Cuộc chấn chỉnh tổ chức đằng sau cuộc đại tu

Một cuộc đại tu sản phẩm mang tính nền tảng như thế này không thể xảy ra nếu không có những thay đổi về nhân sự lãnh đạo. Ngày 17 tháng 3 năm 2026, CEO Satya Nadella tuyên bố một đợt tái cấu trúc hợp nhất các tổ chức Copilot tiêu dùng và thương mại (vốn trước đây tách biệt) vào một cấu trúc duy nhất, trải rộng trên bốn trụ cột: trải nghiệm Copilot, nền tảng Copilot, các ứng dụng Microsoft 365, và các mô hình AI .

Jacob Andreou, trước đây là Phó Chủ tịch Phụ trách Sản phẩm và Tăng trưởng của Microsoft AI, được thăng chức lên làm Phó Chủ tịch Điều hành của Copilot, lãnh đạo trải nghiệm hợp nhất trên cả hai mảng tiêu dùng và thương mại. Ông giờ đây báo cáo trực tiếp cho Nadella .

Cùng thời điểm đó, Mustafa Suleyman rời khỏi vị trí lãnh đạo sản phẩm Copilot hàng ngày để tập trung hoàn toàn vào mảng mô hình nền tảng của Microsoft và một dự án mang tên “Humanist Superintelligence”, với nhiệm vụ kéo dài 5 năm là phát triển những dòng mô hình chuyên biệt cho doanh nghiệp .

Có lẽ trực tiếp liên quan nhất đến cuộc đại tu thiết kế, Microsoft đã bổ nhiệm Jon Friedman làm Giám đốc Thiết kế đầu tiên cho Microsoft 365 (Chief Design Officer). Nhiệm vụ của ông rất rõ ràng: sửa chữa sự phân mảnh đã cản trở đợt triển khai Copilot đầu tiên và giám sát Hệ thống Thiết kế Copilot mới . Về mặt quản trị, Microsoft đã đạt được chứng nhận ISO/IEC 42001 (một tiêu chuẩn về hệ thống quản lý AI), báo hiệu một nỗ lực rộng lớn hơn nhằm biến Copilot thành “AI có thể vận hành trong tổ chức”, chứ không chỉ là AI có thể sử dụng được .

Thuần hóa nút nổi: Cách Microsoft xử lý làn sóng phản đối

Không yếu tố thiết kế nào hứng chịu nhiều phản ứng dữ dội từ người dùng bằng cái nút Copilot nổi, thứ nằm chình ình ngay trên vùng soạn thảo tài liệu trong Excel, Word và PowerPoint. Người dùng Excel đặc biệt gay gắt, vì nút này thường nằm đè lên các ô dữ liệu và che khuất nội dung .

Cuộc đại tu này giải quyết vấn đề trên bằng nhiều cách cụ thể. Trên Windows 11, Microsoft đã bắt đầu gỡ bỏ các nút Copilot gây khó chịu khỏi một số ứng dụng và trao cho người dùng khả năng xóa hoặc di chuyển các điểm truy cập vốn bị ép vào giao diện trước kia . Nút Hành động Động – cái vòng tròn nổi gây ra nhiều phàn nàn nhất – giờ đây có thể được neo về phía thanh ribbon hoặc di chuyển ra khỏi khu vực làm việc chính .

Trong Word, các điểm truy cập được hợp nhất và chuyển đến một góc cố định của cửa sổ. Truy cập theo ngữ cảnh giờ chỉ khả dụng thông qua bảng chọn nổi khi bôi đen văn bản (selection floatie) trên Windows và Web, hoặc menu chuột phải trên Mac, điều này giúp giảm đáng kể sự hiện diện thường trực của AI .

Đội ngũ lãnh đạo thiết kế của Microsoft đã trực tiếp đề cập đến làn sóng phản đối trong tài liệu về hệ thống thiết kế, tuyên bố rằng “sự hiển thị có được nhờ gây khó chịu không phải là việc người dùng chấp nhận sản phẩm”. Triết lý thiết kế mới là làm cho Copilot có cảm giác như một phần không gian xung quanh, luôn sẵn sàng nhưng không xâm phạm – một câu trả lời trực tiếp cho cả năm trời người dùng phản ánh rằng trợ lý này quá hung hăng trong việc đòi hỏi sự chú ý .