Sony ngừng sản xuất đĩa PS5 gây ra hàng loạt vụ kiện chống độc quyền tại 5 quốc gia, tổng thiệt hại lên tới 457 triệu USD

Mexico — Khiếu nại chống độc quyền

Nghị sĩ Liên bang Iraís Reyes và Thượng nghị sĩ Luis Donaldo Colosio đã đệ trình một khiếu nại chống độc quyền lên cơ quan cạnh tranh Mexico. Họ lập luận rằng việc chuyển đổi sang chỉ bán game kỹ thuật số sẽ loại bỏ sự cạnh tranh của các nhà bán lẻ, thị trường game đã qua sử dụng và quyền lựa chọn giá cả của người tiêu dùng .

Các cáo buộc chống độc quyền cốt lõi

Các vụ kiện tại nhiều khu vực pháp lý khác nhau đều chia sẻ một nhóm lập luận chung:

1. Lạm dụng vị thế thống lĩnh thị trường — Bằng cách loại bỏ đĩa vật lý, Sony sẽ buộc mọi giao dịch mua game mới phải thông qua PlayStation Store, nơi họ nắm toàn quyền kiểm soát .
2. Loại bỏ cạnh tranh về giá bán lẻ — Đĩa vật lý cạnh tranh với giá kỹ thuật số thông qua các đợt giảm giá của nhà bán lẻ và thị trường đồ cũ. Không có đĩa, Sony có thể tự do ấn định và duy trì mức giá cao hơn .
3. Phá hủy thị trường bán lại — Người tiêu dùng mất khả năng mua, bán hoặc trao đổi game đã qua sử dụng, điều mà vụ kiện tại Hà Lan cho là một quyền lợi cơ bản của người tiêu dùng .
4. Khóa chặt vào hệ sinh thái hoa hồng 30% của Sony — Vụ kiện ban đầu tại Hà Lan tập trung vào khoản hoa hồng 30% của PlayStation Store khiến giá game tăng cao; việc loại bỏ đĩa sẽ xóa đi kênh phân phối thay thế duy nhất .

Các chuyên gia chống độc quyền được trích dẫn trong các báo cáo cho rằng việc chuyển sang chỉ bán game kỹ thuật số đồng nghĩa với việc "Sony đã phá hủy 'lá chắn pháp lý' của chính mình", bởi vì trước đây công ty từng lập luận rằng đĩa vật lý là đối trọng cạnh tranh đủ mạnh đối với giá trên cửa hàng kỹ thuật số của họ .

Phản ứng của Sony: Nhãn cảnh báo và lời biện hộ của CFO

Sony đã thực hiện hai bước đi đáng chú ý để đối phó với làn sóng phản đối:

Nhãn cảnh báo trên hộp PS5

Sony đã bắt đầu vận chuyển máy chơi game PlayStation 5 với nhãn cảnh báo được in trực tiếp trên hộp bán lẻ, xác nhận rằng các bản phát hành game mới sẽ chỉ có ở định dạng kỹ thuật số bắt đầu từ tháng 1 năm 2028. Các chuyên gia chống độc quyền cho rằng nhãn này vừa thông báo cho người tiêu dùng, vừa vô hiệu hóa lá chắn pháp lý chính của Sony — rằng người tiêu dùng không được thông báo hoặc việc chuyển đổi là chưa chắc chắn .

Lời biện hộ của CFO Lin Tao trong cuộc họp báo cáo thu nhập

Trong cuộc họp báo cáo thu nhập quý 1 năm tài chính 2026 của Sony vào ngày 31 tháng 7 năm 2026, CFO Lin Tao đã bảo vệ quyết định này bằng cách trích dẫn rằng 82% tổng doanh số bán game PS5, DLC và giao dịch vi mô đã là kỹ thuật số . Bà tuyên bố công ty "không thấy bất kỳ tác động nào đến hoạt động kinh doanh của chúng tôi ở thời điểm hiện tại" từ làn sóng phản đối, và lập luận rằng "một phần lớn doanh thu nội dung đã được số hóa," khiến cho việc loại bỏ đĩa chỉ là sự tiếp nối tự nhiên của hành vi người tiêu dùng hiện tại . Doanh số tải xuống kỹ thuật số đã thúc đẩy thu nhập hoạt động tăng 37%, lên tới 1,2 tỷ USD trong quý 1 năm tài chính 2026 .

Lập trường trái ngược của Nintendo

Trong khi Sony và được cho là Microsoft (thông qua Dự án Helix) đang tiến tới tương lai chỉ bán game kỹ thuật số, Nintendo đã có một cách tiếp cận hoàn toàn khác:

• 38,5% doanh số phần mềm của Nintendo vẫn là băng game vật lý (tính đến quý 1 năm tài chính 2026, từ tháng 4 đến tháng 6 năm 2026) .
• Nintendo không có kế hoạch công bố nào về việc từ bỏ phương tiện vật lý .
• Các nhà phân tích tại Circana và những nơi khác cho rằng "có vẻ như Nintendo sẽ không từ bỏ phương tiện vật lý" trong tương lai gần, nhờ vào sức mạnh liên tục của doanh số bán băng game .
• Với việc Sony và Microsoft đều chuyển sang chỉ bán game kỹ thuật số, Nintendo có thể trở thành nhà sản xuất máy chơi game lớn cuối cùng hỗ trợ các bản phát hành game vật lý .

Những lo ngại của toàn ngành

Các thách thức pháp lý và phản ứng dữ dội của người tiêu dùng phản ánh ba mối quan tâm mang tính hệ thống về sự chuyển dịch sang phân phối chỉ bằng kỹ thuật số:

• Mất thị trường đồ cũ — Vụ kiện tại Hà Lan chỉ rõ việc loại bỏ khả năng bán lại là một thiệt hại cốt lõi, cho rằng người tiêu dùng trả tiền cho đĩa vật lý một phần vì quyền được bán lại chúng . Cửa hàng kỹ thuật số của Sony không có cơ chế nào cho việc bán lại.
• Giảm lựa chọn cho người tiêu dùng — Không có đĩa vật lý, người tiêu dùng mất đi lựa chọn mua từ các nhà bán lẻ bên thứ ba, trao đổi game, hoặc chơi game mà không cần kết nối internet và sự chấp thuận từ cửa hàng của Sony .
• Tập trung quyền kiểm soát giá cả — Đơn khiếu nại chống độc quyền tại Mexico chỉ ra rằng việc chuyển đổi "sẽ loại bỏ sự cạnh tranh của các nhà bán lẻ, thị trường đồ cũ và quyền lựa chọn giá cả của người tiêu dùng", trao cho Sony quyền lực đơn phương đối với việc định giá game trên nền tảng của họ . Vụ kiện tại Hà Lan lập luận rằng điều này sẽ dẫn đến "sự gia tăng đột biến về giá của các tựa game mới" .

Ủy viên phụ trách quyền lợi người tiêu dùng của Ủy ban Châu Âu đã tuyên bố rằng EU không thể ép Sony tiếp tục sản xuất game vật lý, điều này đã hạn chế các lựa chọn can thiệp ở cấp độ EU .