Tranh cãi ngoại giao bùng nổ sau vụ Israel chặn tàu viện trợ Gaza có công dân Hàn Quốc

Vì sao Lee nhắc tới lệnh bắt của ICC

Trong cuộc họp nội các bàn về sự việc, Tổng thống Lee đã nhắc đến tình trạng pháp lý của Thủ tướng Israel trước Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC).

Ông đặt câu hỏi liệu Netanyahu đã bị tòa án này xác định là “tội phạm chiến tranh” hay chưa và đề nghị xem xét khả năng bắt giữ ông nếu ông đến Hàn Quốc.

Bối cảnh của phát biểu này bắt nguồn từ một quyết định lớn của ICC: vào tháng 11/2024, tòa án đã phát lệnh bắt đối với Netanyahu và cựu Bộ trưởng Quốc phòng Israel Yoav Gallant liên quan đến các cáo buộc tội ác chiến tranh và tội ác chống lại loài người trong cuộc xung đột Gaza.

Các thẩm phán cho rằng có “cơ sở hợp lý” để tin rằng hai lãnh đạo này có thể phải chịu trách nhiệm hình sự cho những hành vi như:

• sử dụng nạn đói như một phương pháp chiến tranh
• các hành động gây hại cho dân thường

Tuy nhiên, lệnh bắt không đồng nghĩa với kết tội. Nó chỉ cho thấy tòa án cho rằng có đủ căn cứ để tiến hành xét xử. Vì vậy, việc gọi ai đó là “tội phạm chiến tranh” ở giai đoạn này vẫn mang tính chính trị hơn là một kết luận pháp lý cuối cùng.

Nội các Hàn Quốc đã thảo luận những gì

Theo các báo cáo từ cuộc họp nội các, Tổng thống Lee yêu cầu các cơ quan liên quan xem xét liệu Hàn Quốc có nghĩa vụ phải thực thi lệnh bắt của ICC nếu Netanyahu tới nước này hay không.

Các vấn đề được thảo luận gồm:

• Hàn Quốc, với tư cách là thành viên ICC, có bắt buộc phải bắt giữ người bị truy nã hay không.
• Hệ quả ngoại giao nếu thực sự thực hiện việc bắt giữ.
• Vụ tàu viện trợ có công dân Hàn Quốc bị bắt nên ảnh hưởng thế nào đến phản ứng của Seoul.

Chính phủ Hàn Quốc chưa đưa ra quyết định chính thức. Việc xem xét được mô tả là một đánh giá pháp lý và ngoại giao, không phải cam kết sẽ bắt giữ Netanyahu.

Vì sao phát biểu này được xem là bất thường

Trong ngoại giao Hàn Quốc, việc công khai gọi lãnh đạo một nước khác là “tội phạm chiến tranh” gần như chưa từng xảy ra.

Seoul thường cố tránh các phát ngôn có thể gây đối đầu trực tiếp với đối tác, đặc biệt với những quốc gia có hợp tác trong các lĩnh vực như:

• công nghệ
• quốc phòng
• thương mại

Do đó, phát biểu của Lee được xem là một bước leo thang mạnh về ngôn từ và có thể làm gia tăng căng thẳng ngoại giao với Israel.

Tác động tới chính sách Trung Đông của Hàn Quốc

Ảnh hưởng của sự việc không chỉ giới hạn ở quan hệ Hàn Quốc–Israel.

Trong nhiều năm, Seoul cố gắng duy trì cân bằng quan hệ ở Trung Đông: hợp tác công nghệ và quốc phòng với Israel, đồng thời giữ quan hệ kinh tế và năng lượng với các quốc gia Arab.

Lập trường cứng rắn của Lee có thể tạo ra hai hiệu ứng trái ngược:

• Có thể cải thiện hình ảnh của Hàn Quốc tại các quốc gia và dư luận chỉ trích chiến dịch quân sự của Israel ở Gaza.
• Nhưng cũng có nguy cơ làm gia tăng căng thẳng với Israel và gây khó khăn cho sự phối hợp với các đồng minh ủng hộ Israel.

Điều chưa rõ trong thời gian tới

Trọng tâm của tranh cãi hiện nay là Hàn Quốc sẽ thực sự làm gì nếu Netanyahu đến nước này.

Cho đến nay, chính phủ mới chỉ khởi động quá trình xem xét về nghĩa vụ đối với lệnh bắt của ICC. Chưa có quyết định chính thức rằng Seoul sẽ bắt giữ Netanyahu nếu ông nhập cảnh.

Dù vậy, riêng những phát biểu của Tổng thống Lee đã đủ tạo ra tác động ngoại giao đáng kể — cho thấy một sự cố hàng hải liên quan đến các nhà hoạt động có thể nhanh chóng biến thành cuộc tranh luận lớn về luật pháp quốc tế, trách nhiệm trong chiến tranh và sự cân bằng địa chính trị.